I SA/Ol 913/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2018r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R.S. od postanowienia Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 12 kwietnia 2018r. sygn. akt I SA/Ol 913/17 wydanego w zakresie prawa pomocy sprawie ze skargi R.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie określenia straty w podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. R. S. (dalej jako skarżący, strona, wnioskodawca), reprezentowany przez doradcę podatkowego, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia. Skarżący na obecnym etapie postępowania został zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku złożonego na obowiązującym formularzu PPF wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie uzyskuje dochodu. Jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Został wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego - Rejestr Dłużników Niewypłacalnych. Nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, nie posiada jakichkolwiek oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Oświadczył, że utrzymuje się "z pomocy rodziny mojego Ojca za drobne usługi i prace porządkowe za częściowe wyżywienie". W toku rozpatrywania wniosku skarżący pismem z dnia 7 lutego 2018r. został wezwany do przedłożenia oświadczeń i dokumentów źródłowych. Na wniosek strony przedłużono termin wykonania o 14 dni od daty doręczenia wezwania, tj. do 19 marca 2018r.. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2018r. Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych. Pomimo wezwania wnioskodawca nie przedłożył bowiem jakichkolwiek oświadczeń czy też dokumentów źródłowych określających wysokość ponoszonych wydatków jak i uzyskiwanych przez skarżącego dochodów. Nie udzielił również wyjaśnień co do swojego stanu cywilnego, sytuacji materialnej swoich rodziców w tym ojca, który wg deklaracji strony udziela mu pomocy. Nie przedłożył także żadnych wyjaśnień w zakresie posiadanego przez niego majątku oraz rachunków bankowych. Nie wyjaśnił kwestii przysługującego skarżącemu tytułu do nieruchomości, w której zamieszkuje, jak i źródeł sfinansowania kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem skarżący, reprezentowany przez dotychczasowego pełnomocnika, złożył sprzeciw. Zarzucił postanowieniu naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wobec bezzasadnej odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. Podniesiono w sprzeciwie, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w żadnej części, a Referendarz Sądowy dokonał błędnej oceny sytuacji majątkowej skarżącego w odniesieniu do możliwości uiszczenia przez niego kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżony akt zmienia albo utrzymuje w mocy. Czyniąc to, w myśl art. 260 § 2 p.p.s.a., działa jako sąd drugiej instancji i stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie w zakresie kosztów sądowych zgodnie z art. 245 p.p.s.a., co wyjaśnił już Referendarz Sądowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Jak stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.. Z tego powodu to rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie i przyznanie prawa pomocy. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Złożone przez skarżącego w niniejszej sprawie oświadczenie o sytuacji majątkowej i życiowej nie było wystarczające do oceny wystąpienia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.. Stąd Referendarz Sądowy zasadnie wezwał wnioskodawcę pismem z dnia 7 lutego 2018r. do przedłożenia oświadczeń i dokumentów źródłowych. Pomimo wezwania i przedłużenia terminu jego wykonania zgodnie z żądaniem strony, wnioskodawca nie przedłożył żądanych dokumentów źródłowych, do których był wzywany. Skarżący, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie uczynił tego również na obecnym etapie sprzeciwu od postanowienia Referendarza Sądowego. Strona nie ujawniła swojej pełnej sytuacji materialnej i życiowej, a jest to niezbędne do oceny, czy wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zarzut sprzeciwu w zakresie naruszenia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. okazał się zatem niezasadny. Nie nastąpiło również podnoszone w sprzeciwie dokonanie błędnej oceny sytuacji majątkowej skarżącego w odniesieniu do możliwości uiszczenia przez niego kosztów sądowych. Referendarz Sądowy nie dokonywał oceny możliwości finansowych wnioskodawcy. Zgodnie ze stanowiskiem Referendarza wyjaśnienia zawarte w formularzu PPF, dotyczące stanu finansowego i wysokości dochodów, nie były wystarczające dla oceny możliwości finansowych wnioskodawcy, nie mogły też stanowić automatycznej przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że postanowienie Referendarza Sądowego jest prawidłowe, i na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak sentencji postanowienia.