I SA/Ol 93/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) asesor WSA Anna Janowska Protokolant referent Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi F. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w ramach poddziałania "Wsparcie na inwestycje zwiększające odporność ekosystemów leśnych i ich wartość dla środowiska" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, 2) zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej F. M. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarga F. M. (dalej "strona", "skarżąca") dotyczy decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ odwoławczy, "Dyrektor ARiMR") utrzymującej w mocy decyzję z [...] Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (dalej: "organ I instancji", "Kierownik BP") o odmowie przyznania pomocy w ramach poddziałania "Wsparcie na inwestycje zwiększające odporność ekosystemów leśnych i ich wartość dla środowiska" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Z przekazanych Sądowi akt sprawy wynika, że wnioskiem z 11 czerwca 2019 r. (data wpływu do organu) strona zwróciła się do Kierownika BP o przyznanie ww. pomocy na rok 2019, deklarując w nim realizację inwestycji czyszczenia późnego na gruntach w warunkach korzystnych na powierzchni 2,61 ha. Postanowieniem z [...] Kierownik BP, powołując § 8 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na inwestycje zwiększające odporność ekosystemów leśnych i ich wartość dla środowiska" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej: "rozporządzenie ekosystemowe") - stwierdził, że strona spełnia warunki przyznania pomocy w ramach deklarowanego działania. W postanowieniu tym zawarto pouczenie, że inwestycja musi być wykonana nie później niż 10 miesięcy od otrzymania postanowienia i z zachowaniem tego też maksymalnego terminu należy złożyć Kierownikowi BP oświadczenie o wykonaniu inwestycji wraz z zaświadczeniem nadleśniczego potwierdzającym ten fakt. Postanowienie to zostało doręczone stronie 13 sierpnia 2019 r. Wnioskiem z 2 czerwca 2020 r. strona zwróciła się do Kierownika BP o wydłużenie terminu złożenia oświadczenia o wykonaniu inwestycji do 30 lipca 2020 r. Podała, że niniejszy wniosek podyktowany jest wprowadzeniem stanu epidemiologicznego w kraju i nałożeniem na rodziców nauki dzieci w domu. Pismem z 16 czerwca 2020 r. (doręczonym 17 czerwca 2020 r.) Kierownik BP, powołując § 10 ust. 2 rozporządzenia ekosystemowego, wezwał stronę do wykonania inwestycji polegającej na czyszczeniu późnym na działce zgodnie z wymogami planu inwestycji, a ponadto do złożenia, w terminie 7 dni, dokumentów potwierdzających wykonanie tej inwestycji, tj. oświadczenia strony w tym przedmiocie oraz zaświadczenia nadleśniczego potwierdzającego ten fakt. Pouczył przy tym stronę, że przypadku, gdy nie wykonała inwestycji z przyczyn związanych z ogłoszeniem na obszarze RP stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii na podstawie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1239 ze zm.) w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 lub wprowadzeniem stanu nadzwyczajnego w związku z zakażeniami tym wirusem - to ma czas do wykonania inwestycji zgodnie z wymogami planu inwestycji, lecz nie później niż do 9 czerwca 2021 r. W dniu 9 czerwca 2021 r. do Kierownika BP wpłynęło oświadczenie strony o wykonaniu inwestycji zgodnie z wymogami planu "w terminie 01-06-2021 r.". Do oświadczenia nie załączono zaświadczenia nadleśniczego. W aktach sprawy (K-1/16) znajduje się niepodpisany i niewysłany do strony projekt pisma organu datowanego na 23 czerwca 2021 r., w którym Kierownik BP, powołując § 10 ust. 2 rozporządzenia ekosystemowego, wzywa stronę do dostarczenia, w terminie 7 dni, dokumentów potwierdzających wykonanie inwestycji zgodnie z wymogami planu inwestycji, tj.: oświadczenia strony w tym przedmiocie oraz zaświadczenia nadleśniczego potwierdzającego ten fakt. W dniu 24 czerwca 2021 r. do organu I instancji wpłynęło zaświadczenie Nadleśniczego Nadleśnictwa A z 23 czerwca 2021 r. potwierdzające wykonanie zabiegu czyszczeń późnych zgodnie z planem inwestycji, a także protokół z odbioru inwestycji z 22 czerwca 2021 r. Opisaną na wstępie decyzją z [...] Kierownik BP odmówił stronie przyznania wnioskowanej pomocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że strona nie złożyła dokumentów potwierdzających wykonanie inwestycji przed upływem ostatecznego terminu wskazanego w wezwaniu z 16 czerwca 2020 r. – tj. do 9 czerwca 2021 r. Wyjaśnił przy tym, że data ta została wyznaczona przez organ na podstawie § 10 ust. 2 rozporządzenia ekosystemowego oraz art. 67b ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Ponadto przytoczył treść § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 lipca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach niektórych działań i poddziałań objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 i podkreślił, że przepis ten "dokładnie precyzuje postępowanie w powyższym stanie faktycznym i wskazuje ostateczną datę do złożenia odpowiedniego oświadczenia wraz z zaświadczeniem". W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów Kpa. Podała, że złożyła oświadczenie o wykonaniu inwestycji w wymaganym terminie, a jedynie zaświadczenie nadleśniczego wysłane zostało po otrzymaniu wezwania. Zaznaczyła jednak, że strona postępowania nie ma wpływu na termin, w jakim otrzyma dokumenty od innego organu, nie ma także możliwości wpływania na ten organ. Wniosła zatem o uchylenie decyzji organu I instancji. Zaskarżoną decyzją Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję będącą przedmiotem odwołania. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia ocenił, że skoro strona nie spełniła warunków do przyznania pomocy określonych w wydanym w tym przedmiocie postanowieniu (z uwzględnieniem terminu wskazanego w wezwaniu z 16 czerwca 2020 r.), to organ I instancji, mając na uwadze § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ekosystemowego, zasadnie odmówił stronie przyznania wnioskowanej pomocy. Zauważył przy tym, że we wniosku z 2 czerwca 2020 r. strona zaproponowała wydłużenie terminu na realizację inwestycji do 30 lipca 2020 r., a jest to termin znacznie krótszy niż ten wyznaczony przez Kierownika BP w wezwaniu z 16 czerwca 2020 r. – tj. do 9 czerwca 2021 r. Dodał, że strona powinna w taki sposób zaplanować wykonanie inwestycji, w tym również dostarczenie wymaganych przepisami dokumentów, aby dotrzymać terminów określonych przepisami prawa i w wezwaniu Kierownika BP. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do tutejszego Sądu, skarżąca zarzuciła Dyrektorowi ARiMR naruszenie art. 106 Kpa, poprzez obarczenie jej obowiązkiem "wymuszenia na Lasach Państwowych wydania zaświadczenia o wykonaniu inwestycji". Zakwestionowała także działanie organu podjęte po otrzymaniu jej wniosku o wydłużenie terminu na wykonanie inwestycji. Oceniła bowiem, że obowiązkiem organu było udzielenie odpowiedzi na ten wniosek, która podlegałaby ocenie sądowoadministracyjnej. Podała, że organ nie udzielił jednak odpowiedzi na ten wniosek, lecz przedwcześnie wezwał stronę do wykonania inwestycji, czym naruszył art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 12, art. 14 i art. 15 Kpa. Dodała, że organ nie uwzględnił utrudnień w funkcjonowaniu, jakie wywołuje stan pandemii COVID-19. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, a także skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Podtrzymał przy tym dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z 18 marca 2022 r. skarżąca wniosła jednak o przeprowadzenie w sprawie rozprawy. Na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2022 r. Sąd na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "ppsa") połączył sprawy o sygn. I SA/Ol 28/22 i I SA/Ol 93/22 do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej wniósł o zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Bezsporne w sprawie jest, że skarżąca ubiegała się o pomoc finansową na inwestycję zwiększającą odporność ekosystemów leśnych i że spełniła warunki do przyznania tej pomocy, co potwierdza postanowienie wydane przez organ [...] na podstawie § 8 ust. 5 rozporządzenia ekosystemowego, czyli rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na inwestycje zwiększające odporność ekosystemów leśnych i ich wartość dla środowiska" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 587 ze zm.). Wykonanie inwestycji nastąpiło w okresie pandemii COVID-19, w związku wydano rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 lipca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach niektórych działań i poddziałań objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 1196 ze zm.). Zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia ekosystemowego podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy: 1) informuje nadleśniczego o wykonaniu inwestycji, o których mowa w § 2 ust. 2, na piśmie, w terminie 7 dni od dnia wykonania inwestycji, 2) składa kierownikowi biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o przyznanie pomocy, oświadczenie o wykonaniu inwestycji zgodnie z wymogami planu inwestycji wraz z zaświadczeniem nadleśniczego potwierdzającym ten fakt, w terminie 7 dni od dnia uzyskania tego zaświadczenia - nie później jednak niż w terminie 10 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia, o którym mowa w § 8 ust. 5. Zaś z ust. 2 tego paragrafu wynika, że w przypadku gdy podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy nie złożył oświadczenia o wykonaniu inwestycji zgodnie z wymogami planu inwestycji wraz z zaświadczeniem nadleśniczego potwierdzającym ten fakt, w terminie 10 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia, o którym mowa w § 8 ust. 5, kierownik biura powiatowego Agencji wzywa ten podmiot, na piśmie, do złożenia tego oświadczenia wraz z tym zaświadczeniem, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Skutki niewywiązania się wnioskodawcy z ww. obowiązków określa § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ekosystemowego, zgodnie z którym kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji, odmawia przyznania pomocy, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy pomimo wezwania, o którym mowa w § 10 ust. 2, nie złożył w terminie określonym w tym przepisie oświadczenia lub zaświadczenia, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2. Z przytoczonych przepisów rozporządzenia ekosystemowego wynika maksymalny (10 miesięczny) termin do wykonania inwestycji. W § 10 ust. 2 tego rozporządzenia przyjęto, że dopiero, gdy podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy przekroczy termin do złożenia oświadczenia o wykonaniu inwestycji wraz z zaświadczeniem nadleśniczego – organ wzywa do złożenia ww. dokumentów w terminie 7 dni. Wcześniej nie może wystosować tego rodzaju wezwania. Zaś jeżeli pomimo wezwania nadal nie zostało złożone ww. oświadczenie wraz z zaświadczeniem, występuje skutek w postaci odmowy przyznania pomocy (§ 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ekosystemowego). Z kolei w rozporządzeniu z 3 lipca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach niektórych działań i poddziałań objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (obowiązującym od 7 lipca 2020 r.) przyjęto w § 6 pkt 2, że w przypadku gdy z przyczyn związanych z ogłoszeniem stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii na podstawie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 lub wprowadzeniem stanu nadzwyczajnego w związku z zakażeniami tym wirusem - podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy finansowej w ramach poddziałania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 8 lit. b ustawy, nie złożył w 2020 r. oświadczenia o wykonaniu inwestycji zgodnie z wymogami planu inwestycji wraz z zaświadczeniem nadleśniczego potwierdzającym ten fakt, w terminie 10 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia, o którym mowa w § 8 ust. 5 rozporządzenia ekosystemowego - kierownik biura powiatowego Agencji, podczas stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonych na podstawie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 lub stanu nadzwyczajnego wprowadzonego w związku z zakażeniami tym wirusem oraz w okresie 90 dni od dnia odwołania tych stanów, wzywa ten podmiot, na piśmie, do złożenia odpowiedniego oświadczenia wraz z zaświadczeniem, w terminie do dnia 9 czerwca 2021 r. W ocenie Sądu wezwanie organu z 16 czerwca 2020 r. zawiera dwa sprzeczne elementy, tj. wzywa do złożenia w ciągu 7 dni oświadczenia o wykonaniu inwestycji wraz z zaświadczeniem nadleśniczego, a także wzywa do wykonania inwestycji w terminie do 9 czerwca 2021 r., czyli w istocie termin ten wydłuża w razie niewykonania inwestycji z uwagi na pandemię COVID-19. W piśmie z 2 maja 2020 r. skarżąca taką właśnie przyczynę wskazała, wobec czego mogła przyjąć nowy termin do wykonania inwestycji, zgodnie z ww. wezwaniem. A skoro tak, to dopiero po upływie terminu wskazanego w wezwaniu była zobowiązana poinformować nadleśniczego o wykonaniu inwestycji, a następnie złożyć kierownikowi biura powiatowego Agencji oświadczenie o wykonaniu wraz z zaświadczeniem nadleśniczego. Zaś w razie niewywiązania się przez skarżącą z tych obowiązków (wynikających z § 10 ust. 1 rozporządzenia ekosystemowego), organ na podstawie ust. 2 tego paragrafu powinien ponownie wezwać ją do złożenia oświadczenia o wykonaniu wraz z zaświadczeniem. Sąd stoi bowiem na stanowisku, że konsekwencją przedłużenia terminu do wykonania inwestycji była konieczność ponownego zrealizowania przez skarżącą oraz przez organ wszystkich obowiązków wynikających z § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia ekologicznego. Dlatego, pomimo, że organ wezwaniem z 16 czerwca 2020 r, zwrócił się do skarżącej o złożenie w ciągu 7 dni oświadczenia o wykonaniu inwestycji wraz z zaświadczeniem, to przedłużając termin do wykonania inwestycji, uruchomił ponownie procedurę zgłoszenia wykonania inwestycji. Podkreślić należy, że z pouczenia zawartego w wezwaniu pkt 1 wynika, że organ nie przedłużył terminu do złożenia oświadczenia wraz z zaświadczeniem, lecz przedłużył termin do wykonania inwestycji. Przedłużenie tego terminu sprawiło, że dokonane już wezwanie do złożenia oświadczenia straciło aktualność, gdyż jak wynika z § 10 ww. rozporządzenia, jego wystosowanie jest możliwe po zakończeniu inwestycji, a nie w trakcie. Skoro więc ostatecznie termin wykonania inwestycji został ustalony na 9 czerwca 2021 r., to wezwanie na podstawie § 10 ust. 2 rozporządzenia ekosystemowego powinno nastąpić po upływie tego terminu, czyli po 9 czerwca 2021 r. Organ powinien więc ponownie wezwać skarżącą do złożenia oświadczenia i zaświadczenia nadleśniczego. Takiego wezwania organ do skarżącej nie wystosował, chociaż w aktach sprawy znajduje się niepodpisany i niewysłany do strony projekt pisma organu datowanego na 23 czerwca 2021 r., w którym Kierownik BP, powołując § 10 ust. 2 rozporządzenia ekosystemowego, wzywa stronę do dostarczenia, w terminie 7 dni, dokumentów potwierdzających wykonanie inwestycji zgodnie z wymogami planu inwestycji, tj. oświadczenia strony w tym przedmiocie oraz zaświadczenia nadleśniczego potwierdzającego ten fakt. Wobec tego doszło, zdaniem Sądu, do naruszenia § 10 ust. 2 rozporządzenia ekosysytemowego poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Rozpatrując sprawę ponownie organy wezmą pod uwagę ocenę prawną zawartą w wyroku oraz to, że skarżąca w dniu 24 czerwca 2021 r. przedłożyła zaświadczenie Nadleśniczego Nadleśnictwa A potwierdzające wykonanie zabiegu czyszczeń późnych zgodnie z planem inwestycji, a także protokół odbioru inwestycji. W tej sytuacji skarga okazała się zasadna i skutkowała uchyleniem decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ppsa.