I SA/Ol 934/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski asesor WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Rząp po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2018r. sprawy ze skargi S. M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie łącznego zobowiązania podatkowego za rok 2015 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. K. kwotę 141 (sto czterdzieści jeden) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi S. K. (dalej: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "organ odwoławczy". "Kolegium" lub "SKO") utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta (dalej: "organ pierwszej instancji" lub "organ podatkowy") z dnia "[...]" nr: "[...]" ustalającą wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r. w łącznej wysokości 3517,15 zł w tym: w podatku rolnym w wysokości 0 zł oraz w podatku od nieruchomości w wysokości 3517,15 zł. Z akt sprawy wynika, że skarżący nabył w "[...]" zabudowaną działkę gruntu o nr geod. "[...]", położoną w "[...]". Dokonał rozbiórki znajdującego się na działce budynku, a następnie wybudował budynek mieszkalny oraz budynek gospodarczy. W aktach znajduje się przedłożone przez skarżącego w dniu "[...]" zawiadomienie o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego oraz budynku gospodarczego położonych na ww. działce wraz z projektem budowy oraz oświadczeniem kierownika budowy. Podatnik złożył również informację w sprawie podatku rolnego na 2017 r. oraz informację w podatku od nieruchomości na 2017 r. Na tej podstawie organ podatkowy ustalił powierzchnię użytkową budynku mieszkalnego oraz budynku gospodarczego. Do podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości organ przyjął budynek mieszkalny o powierzchni 721,94 m2, budynki pozostałe o powierzchni 273 m2 i grunty pozostałe o powierzchni 3245 m2. Organ pierwszej instancji stwierdził, że podatnik użytkował oba budynki przed zgłoszeniem zakończenia budowy do PINB, wobec czego zgodnie z art.6 ust.2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy powstał z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym rozpoczęto użytkowanie budynku przed jego ostatecznym wykończeniem. Organ zgromadził następujące dowody na okoliczność faktycznego użytkowania nieruchomości od 2014 r.: - wypis z kartoteki budynków, gdzie jako rok zakończenia budowy wskazano rok 2011, - informacja z Zakładu Wodociągów i Kanalizacji o ilości pobranej wody w latach 2010 -2016, - wykaz odebranych nieczystości stałych z lat 2011 – 2016 wraz z umową, - pismo PGE, z którego wynika, że podatnik zawarł umowę na dostarczanie energii elektrycznej od 2010 r., przy czym w 2014 r. nastąpiła zmiana grupy taryfowej w związku z oświadczeniem S. K. o zamieszkiwaniu wraz z rodziną w budynku przy "[...]", - informacja z PGNiG o zawarciu przez podatnika w dniu "[...]" umowy kompleksowej dostarczenia paliwa gazowego. W oparciu o powyższe, przede wszystkim o oświadczenie skarżącego z dnia "[...]" o zamieszkiwaniu, złożone wraz z wnioskiem o zmianę taryfy na energię elektryczną organ pierwszej instancji uznał, że opodatkowanie budynków powinno nastąpić nie od 1 stycznia 2017 r., lecz już od 1 stycznia 2015 r., w związku z rozpoczęciem użytkowania przed ostatecznym wykończeniem budowy. Dlatego budynek mieszkalny opodatkowano stawką 0,72 zł/m2, zaś budynek gospodarczy stawką 7,71 zł/m2. Od decyzji tej złożono odwołanie, w którym zarzucono naruszenie art.187 §1 Ordynacji podatkowej poprzez błędne uznanie, że obowiązek podatkowy powstał z dniem 1 stycznia 2015 r., co nastąpiło w oparciu o oświadczenie o zamieszkiwaniu wraz z rodziną w budynku przy "[...]", złożone przez S. K. do PGE w dniu "[...]". Złożenie tego oświadczenia było niezbędne do zawarcia umowy na dostarczanie energii, ale w rzeczywistości skarżący i jego rodzina zamieszkali dopiero w kwietniu 2016 r., czyli po zakończeniu budowy, gdyż dopiero wówczas budynek spełniał wszystkie wymogi do prawidłowego użytkowania. Powołując się na prawo budowlane wskazano, że zakończenie budowy ma miejsce wówczas, gdy złożone zostało zawiadomienie o zakończeniu budowy spełniające warunki wynikające z prawa budowlanego. Wskazano przy tym, że złożenie zawiadomienia nie jest konieczne do uznana, że nastąpiło faktyczne zakończenie budowy, gdyż wystarczy, że będą spełnione warunki upoważniające do złożenia zawiadomienia. Dlatego wniesiono o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło przepisy art.2 ust.1 i 2 oraz art. 6 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz wskazało, że obowiązek podatkowy powstaje w dwóch sytuacjach. Jedna z nich wiąże się z zakończeniem budowy, co na ogół bywa potwierdzone albo aktem wydanym przez organ budowlany, albo czynnością inwestora wymaganą przez przepisy prawa budowlanego, potwierdzającą, iż budowa została zakończona. Zatem jest to formalny akt, który precyzyjnie określa charakter i datę zdarzenia. Drugą sytuacją jest moment, w którym obiekt budowlany, np. budynek lub budowla, został oddany do użytku przed zakończeniem budowy. SKO podkreśliło, że w takim przypadku ustalenia tej okoliczności pozostają wyłącznie w sferze faktów. Rozpoczęcie użytkowania budynku lub budowli, należy rozumieć w znaczeniu potocznym. Nie ma przy tym znaczenia, czy rozpoczęcie użytkowania odbyło się zgodnie z prawem i czy rzeczywiście obiekt nadawał się do wykorzystywania. Przepis art. 6 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie uzależnia bowiem rozpoczęcia [pic]użytkowania obiektu od ewentualnej potrzeby uzyskania stosownych rozstrzygnięć pozwalających na użytkowanie przedmiotu opodatkowania. Fakt użytkowania jest okolicznością obiektywną. Kolegium wskazało, że bezsporne jest, iż formalności związanych z zakończeniem budowy budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego i oddaniem ich do użytkowania podatnik dopełnił w 2016 r. Okolicznością sporną jest zaś kwestia ustalenia czy w rozpoznawanym stanie faktycznym nastąpiło rozpoczęcie użytkowania tych budynków przed ich ostatecznym wykończeniem. W ocenie Kolegium, były podstawy do uznania, że rozpoczęcie użytkowania budynków przez podatnika nastąpiło co najmniej w 2014 r., a więc przed ich ostatecznym wykończeniem. Wskazuje na to zmiana przez podatnika taryfy w PGE, dokonana na podstawie wniosku zawierającego oświadczenie, iż budynek jest zamieszkały przez skarżącego jego rodzinę. W tym okresie skarżący miał już także zawarte umowy na odbiór odpadów komunalnych, dostawę wody i dostawę gazu, zaś od 2014 r. wzrosło zużycie w zakresie tych mediów. Dlatego były podstawy do określenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości z uwzględnieniem opodatkowania budynków od 1 stycznia 2015 r. Od decyzji tej złożona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w której wniesiono o uchylenie decyzji organu drugiej instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o umorzenie postępowania w sprawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Zarzucono w skardze naruszenie w istotny sposób przepisów postępowania, tj.: - art.7, art.76 §1, art.77 §1 i art. 80 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej wyjaśnieniom skarżącego dotyczącym przyczynom złożenia oświadczenia z dnia "[...]" kierowanego do PGE, w sytuacji gdy złożenie takiego oświadczenia było niezbędne do zawarcia umowy na dostarczanie energii, i nie świadczyło jednoznacznie, iż skarżący zamieszkał z rodziną w budynku przy "[...]" już w 2014 r. - art.7 i art.77 §1 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie drugiej instancji na mocy art.77 §1 kpa obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, - art.9 i art.11 kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji z dnia "[...]" o utrzymaniu w mocy w całości decyzji organu I instancji, - art.138 §1 pkt1 kpa polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji z dnia "[...]", gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie Ponadto zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego: - art.2, art.3, art.4, art.5, i art.6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych poprzez błędne przyjęcie, iż okoliczności niniejszej sprawy uzasadniają przyjęcie, iż obowiązek podatkowy skarżącego powstał od 1 stycznia 2015 r., w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż faktyczne użytkowanie budynku przez skarżącego i jego rodzinę, nastąpiło dopiero po zakończeniu budowy, tj. po dniu 11 kwietnia 2016 r. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumenty zawarte w odwołaniu. Podkreślono, że organ drugiej instancji niezasadnie nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącego dotyczącym okoliczności, w których składane było do PGE oświadczenie z dnia "[...]". Oświadczenie to było niezbędne do zawarcia umowy na dostarczanie energii i nie wskazuje jednoznacznie, iż skarżący zamieszkiwał wraz z rodziną w budynku przy "[...]" już w 2014 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że z zebranych w toku postępowania podatkowego dowodów wynika, że w 2016 r. podatnik dopełnił tylko formalnego zgłoszenia zakończenia budowy. Natomiast rzeczywiste użytkowanie budynku rozpoczęło się znacznie wcześniej. Wskazują na to jednoznacznie umowy podpisywane przez skarżącego z podmiotami świadczącymi usługi komunalne, w tym z dostarczycielami mediów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "ppsa") sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Sąd nie jest związany przy tym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co wynika z art.134 §1 ppsa. Jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego, przewidziany w art.134 §2 ppsa. Orzekanie w granicach sprawy, o czym jest mowa w art.135 ppsa, oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której zostało wydane zaskarżone rozstrzygnięcie. Granice sprawy wynikają z przepisów prawa materialnego. Mając na względzie powyższe oraz biorąc pod uwagę okoliczności wynikające z przedstawionych Sądowi akt podatkowych, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn, niż wskazane w jej uzasadnieniu. Rozpatrywana przez Sąd sprawa dotyczy łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r. Oceniając sprawę na podstawie akt podatkowych przedłożonych wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę, Sąd wziął pod uwagę, że z akt tych wynika, iż skarżący nabył wraz z małżonką K. K. w dniu "[...]" zabudowaną działkę o nr geod. "[...]", położoną w "[...]" (akt notarialny od K-1 do K-4, wypis z rejestru gruntów, K-13, wypis z kartoteki budynków K-12). Ponieważ w aktach sprawy nie było wcześniejszych decyzji dotyczących łącznego zobowiązania za 2015 r., Sąd zwrócił się do SKO o uzupełnienie akt o wcześniej wydane decyzje. Pismem z dnia "[...]" Kolegium przedłożyło decyzję Burmistrza Miasta z dnia "[...]" nr: "[...]" w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania podatkowego na 2015 rok w kwocie 1 452 zł (K-46 akt sądowych), w której wskazano jako stronę K. K. Przedkładając Sądowi tę decyzję Kolegium poinformowało (K-48 akt sądowych), że ustalono, iż za 2015 r. organ pierwszej instancji wystawił ww. decyzję jako jedną wspólną decyzję dla obojga małżonków. Decyzja ta wróciła do organu pierwszej instancji z adnotacją "Zwrot. Nie podjęto w terminie", co wynika z adnotacji na kopercie (K-46 akt sądowych). W ocenie Sądu zaskarżona do WSA decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia "[...]" została błędnie wydana, gdyż łączne zobowiązanie podatkowe za 2015 r. zostało już wcześniej ustalone (i to w innej kwocie) decyzją Burmistrza Miasta z dnia "[...]". Wprawdzie skarżący nie otrzymał tej decyzji, gdyż została ona skierowana tylko do jego małżonki, ale jednak, z uwagi na solidarność zobowiązania podatkowego, wynikającą ze wspólności małżeńskiej, także był stroną ww. decyzji. Dlatego błędem było wydanie wobec skarżącego nowej decyzji w zakresie łącznego zobowiązania podatkowego za 2015 r., ustalającej inny wymiar zobowiązania. Kolejnym błędem organu pierwszej instancji, niedostrzeżonym przez organ odwoławczy, było wskazanie w decyzji z dnia "[...]", że postępowanie wobec S. K. w sprawie zobowiązania za 2015 r. zostało wszczęte postanowieniem z dnia "[...]" nr "[...]". Bowiem z treści tego postanowienia nie wynika, że dotyczy wszczęcia postępowania podatkowego, lecz wznowienia z urzędu postępowania w sprawie zobowiązania za 2015 r. zakończonego decyzją ostateczną nr: "[...]" z dnia "[...]" w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r. Postanowienie to wróciło do organu podatkowego niepodjęte przez skarżącego, dwukrotnie awizowane, co wynika z adnotacji na kopercie (K-48 i K-50 akt podatkowych). Nie wynika z akt sprawy, aby zostało przeprowadzone postępowanie w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego podatku za 2015 r., zakończone uchyleniem lub zmianą pierwotnej decyzji w sprawie wymiaru podatku. W tych okolicznościach niewątpliwie wydanie zaskarżonej decyzji było niedopuszczalne i doprowadziło do sytuacji, w której wobec K. K. obowiązuje decyzja z 2015 r. ustalająca zobowiązanie w wysokości 1 452 zł, zaś wobec S. K. obowiązuje inna decyzja, ustalająca zobowiązanie w kwocie 3 517 zł, oparta na innych okolicznościach faktycznych. Sąd zauważył także, że przedłożone mu akta podatkowe nie są kompletne. Poza brakiem decyzji wydanej w dniu "[...]", dostarczonej dopiero na żądanie Sądu, nie ma w aktach sprawy postanowienia wydanego przez Burmistrza Miasta o odstąpieniu od oględzin, a które, jak wynika z decyzji tego organu, zostało wydane w dniu "[...]". Z decyzji organu pierwszej instancji z dnia "[...]" wynika ponadto, że wysłano do skarżącego zawiadomienie z dnia "[...]" o przeprowadzeniu oględzin, którego także nie ma w aktach. Na podstawie art.54 §2 ppsa organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Organ ma więc obowiązek przekazania sądowi kompletnych akt, co obejmuje wszystkie dokumenty, które zostały wygenerowane przez organ w postępowaniu. Z tego obowiązku w niniejszej sprawie organ się nie wywiązał. Powyższe uchybienia są przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji. Charakter i waga stwierdzonych uchybień uniemożliwiły Sądowi dokonanie oceny zasadności opodatkowania należącego do skarżącego budynku mieszkalnego oraz budynku gospodarczego w związku z zebranym przez organ materiałem dowodowym. Rozpatrując sprawę ponownie organ: 1. uzupełni i uporządkuje akta sprawy w taki sposób, aby były one kompletne, 2. wyjaśni okoliczności dotyczące wydania oraz doręczenia w 2015 r. decyzji w sprawie łącznego zobowiązania za 2015 r. mając na względzie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. DzU 2018 poz.800) dotyczące doręczania pism w postępowaniu podatkowym, także w trybie zastępczym, 3. prawidłowo ustali krąg stron postępowania, wynikający z istoty zobowiązania w podatku od nieruchomości, 4. rozważy możliwości skorzystania z rozwiązań prawnych przewidzianych w Ordynacji podatkowej służących zmianie decyzji. Mając powyższe na uwadze i uznając, że zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art.145 §1 pkt1 lit.c ppsa Sąd uwzględnił skargę. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art.200 i art.205 §1 oraz art.209 ppsa. Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości 141 zł.