I SA/Ol 99/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Piskozub (spr.) Asesor WSA Wojciech Czajkowski Protokolant Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2005 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2004r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 100 zł ( sto złotych ) tytułem opłaty sądowej, która nie została uiszczona przez skarżącego. Zaskarżoną decyzją z dnia 3 stycznia 2005r. "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania S. K., utrzymało w mocy decyzję z dnia 30.09.2004r. Wójta Gminy w sprawie odmowy umorzenia zaległości z tytułu drugiej raty podatku od nieruchomości za rok 2004 w kwocie 362,10 zł. Skarżący pismem z dnia 12 sierpnia 2004r zwrócił się do organu podatkowego I instancji z prośbą o umorzenie drugiej raty należnego za 2004 rok podatku od nieruchomości. Wskazał na swą trudną sytuację materialną. Podniósł, iż prowadzi zakład usług stolarskich m.in. produkcja drzwi, lecz na skutek złego stanu zdrowia oraz niewielkiej ilości zamówień jego dochody są znikome. Skarżący oświadczył także, iż jedynym dochodem miesięcznym jest czynsz w kwocie 50 zł, za stanowiący własność Skarżącego lokal użytkowy. Nie otrzymuje natomiast żadnej pomocy z opieki społecznej. W celu uregulowania zaległości finansowych był zmuszony sprzedać samochód. Ponadto jest jedynym żywicielem rodziny. W dniu 30.09. 2004r. Wójt Gminy działając na podstawie art. 207 i 210 w związku z art. 67 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa i art.3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej oraz art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym, odmówił umorzenia zaległego podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że podnoszone przez Skarżącego argumenty nie stanowią przesłanek do zastosowania preferencji w spłacie ustalonego podatku od nieruchomości. Wskazał także, iż w latach wcześniejszych Skarżący korzystał z pomocy w formie umorzenia zaległości podatkowych, a ponadto tutejszy urząd gminy zamówił u niego wykonanie stolarki drzwiowej. W odwołaniu od decyzji Skarżący ponownie podniósł dotychczasowe argumenty przemawiające – jego zdaniem- za umorzeniem zaległości podatkowej. Wniósł o zmianę decyzji twierdząc, że zastosowana wobec niego odmowa jest nieuzasadniona. W dniu 3 stycznia 2005 roku działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art.67 §1 ustawy Ordynacja podatkowa organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podniósł, iż przepis art. 67§ 1 Ordynacji podatkowej oparty jest na konstrukcji tzw."uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja każdorazowo należy do organu administracji, który w przypadku wystąpienia pewnych okoliczności nadzwyczajnych może, ale nie musi umorzyć zaległości podatkowe. W ocenie organu odwoławczego nie można dać wiary twierdzeniom, iż Skarżący nie osiąga żadnych dochodów z prowadzonej działalności, w przeciwnym bowiem razie zrezygnowałby z prowadzenia zakładu. Ponadto- w calu polepszenia swojej sytuacji materialnej- podjąłby starania sprzedaży należącego do niego lokalu użytkowego. Także fakt, iż Skarżący nigdy nie ubiegał się o którekolwiek ze świadczeń z zakresu pomocy społecznej przemawia za odmową umorzenia zaległości podatkowej. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż trudności materialne Skarżącego przy uzyskiwaniu niewielkich dochodów nie czynią zapłaty należnej zaległości podatkowej nierealną. Zapłata tej należności nie spowoduje także zagrożenia egzystencji Skarżącego. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego zgromadzony materiał jest wystarczający do wydania decyzji odmownej, a organ podatkowy podjął wszelkie kroki zmierzające do zebrania kompletnego i nie budzącego wątpliwości materiału dowodowego co do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Skarżący uznał decyzję organu odwoławczego za krzywdzącą i ponownie wskazał na swoją trudną sytuację materialną, spowodowaną także długotrwałą chorobą. Wskazał, iż poza kwotą czynszu za wynajmowany lokal użytkowy, źródłem utrzymania jest otrzymywany zasiłek chorobowy. Zwrócił się także do Sądu o umorzenie części podatku związanego z prowadzoną przez niego działalnością. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należało przypomnieć, że zgodnie z art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest jednak uprawniony do zastępowania organów podatkowych w ich kompetencjach przez wydanie zamiast tych organów decyzji, chyba że przepis prawa stanowi inaczej. Z tego względu, zawarty w skardze wniosek Skarżącego o umorzenie zaległości podatkowej nie może zostać spełniony. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 67§ 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Przepis ten przewiduje możliwość umorzenia zaległości podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Natomiast powołana przez organ I instancji ustawa z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej określa zgodnie z art. 1 pkt 5 zasady monitorowania pomocy publicznej, a nie kwestię korzystania z nadzwyczajnych instytucji prawa podatkowego. Należy zauważyć, że użyte w art. 67§ 1 Ordynacji podatkowej pojęcie "ważny interes podatnika" jest pojęciem nieostrym, natomiast pojęcie "interes publiczny", to pojęcie niedookreślone. Jak wskazuje się w piśmiennictwie przedmiotu, o istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz powinny decydować kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast poprzez interes publiczny należy rozumieć dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. (por. wyrok NSA z 21.05.2003r., III SA 2752/01, niepubl.) Jak słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji sprawy tego rodzaju pozostawione są uznaniu organu właściwego do załatwienia sprawy. Zatem kontrola legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z 08.05.2002r., SA/Sz 2548/00, niepubl.). Podnieść należy, iż z zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 122 Ordynacji podatkowej wynika obowiązek organów uzyskania w toku postępowania takiego materiału dowodowego i takiego stanu faktycznego, który jest zgodny z rzeczywistością. Natomiast zgodnie z regulacjami zawartymi w art.187 § 1 tej ustawy, obowiązek przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, spoczywa na organach orzekających. Nie dopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie, stanowi wadę postępowania, która wpływa w sposób istotny na wynik sprawy i jest podstawą uchylenia decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Odnosząc powyższe ogólne uwagi do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organ odwoławczy nie uczynił zadość obowiązkom ciążącym na nim z mocy powołanego wyżej przepisu. Faktem jest, iż użyte w art. 67§ 1 Ordynacji podatkowej sformułowanie "może" wskazuje, że przepis ten zawiera upoważnienie do uznania administracyjnego. Uznanie to nie może być jednak dowolne, lecz powinno być oparte na wszechstronnym rozpatrzeniu okoliczności faktycznych danej sprawy. Natomiast przeprowadzona analiza sytuacji finansowej i rodzinnej Skarżącego jest powierzchowna, a zawarte w uzasadnieniu decyzji stwierdzenie- iż fakt oczywistych trudności materialnych nie czyni zapłaty należności podatkowej nierealnym, podczas gdy na terenie gminy B. znajduje się także wielu podatników w złej sytuacji finansowej, którzy uiszczają podatki- nie jest podbudowane żadnym materiałem dowodowym i dlatego jest dowolne. Organ podatkowy nie może ograniczać się jedynie do opisania sytuacji majątkowej wnioskodawcy i dokonania ogólnikowej oceny (np. sytuacja podatnika jest trudna), lecz powinien zamieścić wnikliwą ocenę wraz z wynikającymi z tej oceny wnioskami. W szczególności brak jest dokładnych danych o dochodach Skarżącego i jego rodziny wynikających z zeznań podatkowych lub też informacji urzędowych. Wobec braku obiektywnych danych organ orzekający nie mógł stwierdzić, czy pobór podatku zagraża egzystencji podatnika oraz czy ewentualne umorzenie zaległości podatkowej jest uzasadnione interesem podatnika. Zdaniem Sądu nie jest argumentem przemawiającym przeciwko Skarżącemu fakt, iż w przeszłości skorzystał z umorzenia podatku. Każda sprawa jest sprawą indywidualną i podlega wszechstronnej ocenie w aspekcie przesłanek z art. 67§ 1 Ordynacji podatkowej. Ponadto, jeżeli sytuacja Skarżącego nie uległa obiektywnie polepszeniu to odmowa umorzenia zaległości podatkowej świadczy o niekonsekwencji w działaniu organu. Reasumując podnieść należy, iż w rozpatrywanej sprawie, ustalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego, bez dokładnego wyjaśnienia wszelkich okoliczności wykraczają poza swobodną ocenę dowodów, a więc stanowią naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej. Z powyższych względów Sąd uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił decyzję organu drugiej instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy. Natomiast na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.