I SAB/Ol 10/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Andrzej Błesiński, Sędziowie sędzia WSA Zofia Skrzynecka, sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Milena Małyszko, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 13 marca 2014r. sprawy ze skargi F. W. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie zwrotu zajętego prawa ze świadczeń emerytalno – rentowych oddala skargę W dniu 23 września 2013 r. F. W. (dalej powoływany jako: "strona", "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność organu – Naczelnika Urzędu Skarbowego w procedowaniu administracyjnym spraw oznaczonych znakami: "[...]", "[...]", "[...]", nr "[...]" z dnia 19 czerwca 2013 r. Jak wskazał skarżący sprawy te dotyczą zwrotu zajętego prawa ze świadczeń emerytalno - rentowych strony i jego żony, umorzenia postępowań egzekucyjnych, wypłacenia kompensaty żonie skarżącego i publicznych przeprosin oraz ostatecznego rozstrzygnięcia sporu w wymienionych sprawach związanych z czwartym bezprawnym zajęciem prawa ze świadczeń na rzecz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i innych przypisanych wierzycieli. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wyrokiem z dnia 13 czerwca 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po raz czwarty uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie bezprawnego zajęcia świadczeń emerytalno - rentowych skarżącego i jego żony na rzecz wierzyciela - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w oparciu o fałszywe i podrobione dowody. Jednocześnie określił, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Skarżący zaznaczył, że postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2013 r. nr "[...]", Dyrektor Izby Skarbowej uznał jego skargę za zasadną. Skarga ta dotyczyła Naczelnika Urzędu Skarbowego i kolejnego bezprawnego zajęcia prawa rentowego skarżącego na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Skarżący wskazał, że w dniu 23 lipca 2013 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłynęło jego pismo z żądaniem zwrotu zajętych praw emerytalno -rentowych oraz umorzenia postępowań, wypłacenia kompensaty, przeprosin i ostatecznego rozstrzygnięcia sporu. W dniu 3 września 2013 r. do Dyrektora Izby Skarbowej wpłynęło zażalenie skarżącego na niezałatwienie sprawy w terminie i przewlekłe postępowanie organu I instancji w sprawie opisanego wyżej wniosku. Nadto w dniu 9 września 2013 r. do organu I instancji wpłynęło upomnienie, stosownie do art.15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Mimo obowiązku, organ ten nie dokonał w terminie zwrotu zajętego prawa majątkowego i innych czynności związanych z bezprawnym zajęciem świadczeń. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że otrzymał do egzekucji tytuł wykonawczy wystawiony w dniu 19 października 2010r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego przeciwko małżonkom F. W. i T. W. W toku prowadzonej egzekucji organ, pismem z dnia 15 listopada 2011r., dokonał zajęcia wierzytelności ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego wypłacanych małżonkom W. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Dotychczas na poczet zaległości objętej tytułem wykonawczym wyegzekwowano kwotę 19.098,33 zł. Egzekucja ze świadczeń żony skarżącego została zawieszona pismem z dnia 24 lipca 2013 r. z uwagi na wydany w dniu 13 czerwca 2013r. wyrok w sprawie "[...]". Potrącenia ze świadczeń skarżącego są natomiast zaliczane na zaległości cywilnoprawne przekazane do łącznego prowadzenia egzekucji na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 4 października 2012 r. Egzekucję wobec majątku skarżącego prowadził Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w O. (na wniosek Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej SP), Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w E. (na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) oraz Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w L. (na wniosek "[...]" S.A.). Organ zaznaczył, że po otrzymaniu akt od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O., powtórzył czynność zajęcia wierzytelności ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego strony, która została uchylona pismem z dnia 19 lipca 2013 r. nr "[...]", po postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej rozstrzygającym skargę na tę czynność organu egzekucyjnego. W dniu 25 lipca 2012r. do organu egzekucyjnego wpłynął wniosek strony o bezzwłoczny zwrot zajętego prawa ze świadczeń emerytalno - rentowych wraz z odsetkami, umorzenie postępowania egzekucyjnego opartego na tytule wykonawczym Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 października 2010 r. oraz wypłacenie odszkodowania. Rozpatrując ww. wniosek, organ w dniu 27 sierpnia 2012 r. wydał postanowienie nr "[...]", którym odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy, postanowieniem z dnia 11 października 2012 r., utrzymał je w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2013 r., sygn. akt "[...]", uchylił postanowienia organów obu instancji z powodu błędów proceduralnych (nieprawidłowo oznaczone strony postępowania, naruszone przepisy o doręczeniach). W dniu 23 lipca 2013 r. strona złożyła pismo, w którym "zobowiązała" organ egzekucyjny do zwrotu zajętego prawa ze świadczeń emerytalno - rentowych wraz z odsetkami, umorzenie postępowania egzekucyjnego nr "[...]" w związku z wyrokiem sygn. akt "[...]", wypłacenie kompensaty jako zadośćuczynienie oraz publicznych przeprosin żony skarżącego. Pismem z dnia 25 lipca 2013 r., nr "[...]", organ poinformował stronę, że opisany wniosek zostanie załatwiony po otrzymaniu prawomocnego wyroku sygn. "[...]", i że wydany wyrok spowodował zawieszenie egzekucji ze świadczeń T. W. (pismo nr "[...]" z dnia 19 czerwca 2013 r.). Jednocześnie poinformowano, że potrącenia ze świadczenia strony zaliczane będą na tytuły cywilnoprawne otrzymane w wyniku rozstrzygniętego zbiegu egzekucji. Po otrzymaniu, w dniu 12 września 2013 r., kopii prawomocnego wyroku sygn. akt "[...]" wraz z aktami sprawy, organ - uwzględniając wyrok - dokonał ponownego rozpoznania wniosku z dnia 24 lipca 2012 r. oraz z uwagi na zakres żądania wynikającego z wniosku z dnia 23 lipca 2013 r., również tego wniosku. W dniu 3 października 2013 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie nr "[...]", "[...]", które zostało doręczone stronom w dniu 4 października 2013 r. Organ stwierdził, że w sprawie brak jest podstaw do zwrotu skarżącemu wyegzekwowanych świadczeń. WSA w Olsztynie uchylił postanowienia organów obu instancji w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, a nie "w sprawie bezprawnego zajęcia świadczeń emerytalno - rentowych" małżonków W. na rzecz wierzyciela – Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Za niezasadny uznał organ zarzut dotyczący bezczynności i nieuzasadnionej zwłoki w prowadzeniu postępowania dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Niezwłocznie po otrzymaniu kserokopii odpisu wyroku sygn. akt "[...]", organ wstrzymał realizację zajęcia w części dotyczącej potrąceń ze świadczeń wypłacanych T. W., a potrącenia ze świadczeń strony były zaliczane na poczet należności cywilnoprawnych. W dniu 13 września 2013 r. organ wystąpił do wierzyciela o poinformowanie, czy zaistniały przesłanki do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Po uzyskaniu informacji, postanowieniem z dnia 3 października 2013 r., organ odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nadto organ wskazał, że roszczenia dotyczące wypłacenia kompensaty i publicznych przeprosin mają charakter cywilnoprawny i mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi. W piśmie procesowym z dnia 18 grudnia 2013 r. skarżący wniósł o odrzucenie wniosku organu w przedmiocie łączenia innych spraw będących zbiegiem egzekucji połączonych przez Sąd Rejonowy w "[...]", rozpoznanie sprawy i rozstrzygnięcie sporu pomiędzy skarżącym, a przedstawicielem organu – Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., posługującym się fałszywymi i podrobionymi materiałami z lat 2002-2003. Na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających w zakresie posługiwania się przez organ fałszywymi i podrobionymi materiałami dowodowymi z okresu 2002-2003 - materiał podrabiany przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., na którym oparto zajęcie świadczeń emerytalno - rentowych. Nadto wniósł o pociągnięcie do odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. za jego zmowę z PINB i rażące naruszenie prawa administracyjnego w procedowaniu sprawy zajęcia świadczeń emerytalno - rentowych. W kolejnym piśmie z dnia 7 stycznia 2014 r. skarżący stwierdził, że skoro organ zajął świadczenia emerytalno - rentowe w oparciu o fałszywe i podrobione dowody, to na Sądzie spoczywa obowiązek przeprowadzenia dowodów uzupełniających w oparciu o art.106 § 3 p.p.s.a. W piśmie procesowym z dnia 13 marca 2014 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4a. Dotyczy to takich spraw, które mogą być zakończone decyzją lub postanowieniem, albo odnoszą się do innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w chwili orzekania. Zgodnie z przepisem art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Jak wynika z powyższego, instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Przesłanki, których jednoczesne zaistnienie warunkuje powstanie stanu bezczynności w toku postępowania administracyjnego to po pierwsze brak działania organu, przyjmujący postać "niezałatwienia sprawy" będącej przedmiotem postępowania oraz, po drugie, upływ terminu do załatwienia sprawy (zob. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, LEX 2011). W przypadku skargi na bezczynność, dokonując badania jej zasadności sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Sąd nie bada natomiast, w niniejszym postępowaniu, prawidłowości rozstrzygnięć wydawanych przez organy. Wobec tego należało zauważyć, że skarżący wnioskiem z dnia 23 lipca 2013 r. domagał się od Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. zwrotu zajętych praw emerytalno - rentowych, umorzenia postępowania egzekucyjnego nr "[...]", wypłacenia kompensaty z tytułu wyrządzonej szkody, publicznych przeprosin T. W. z tytułu doznanej krzywdy i szkody wyrządzonej przez ten organ oraz zajęcia stanowiska w sprawie pisma nr "[...]" z dnia 29 sierpnia 2011 r. i nr "[...]" z dnia 21 września 2011r. Uzasadniając swoje żądania skarżący powołał się na wyrok w sprawie "[...]" z dnia 13 czerwca 2013 r. Z przekazanych Sądowi akt administracyjnych wynika, że powołanym wyrokiem Sąd uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 października 2012 r., nr "[...]" oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 27 sierpnia 2012 r. nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wymienione postępowanie wszczęte zostało wnioskiem strony z dnia 24 lipca 2012 r. Kserokopię odpisu ww. wyroku organ otrzymał w dniu 18 lipca 2013 r. i w dniu 24 lipca 2013 r. skierował do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pismo informujące o wstrzymaniu do odwołania realizacji zajęcia w części dotyczącej potrąceń ze świadczenia wypłacanego T. W. Po otrzymaniu – w dniu 12 września 2013 r. – odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, organ skierował pismo do wierzyciela o informację, czy zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego (pismo z dnia 13 września 2013 r.). Po otrzymaniu, w dniu 24 września 2013 r., odpowiedzi na powyższe, postanowieniem z dnia 3 października 2013 r., organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego obowiązków objętych tytułem wykonawczym wystawionym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W sentencji tego postanowienia organ zaznaczył, że obejmuje ono rozpatrzenie wniosku z dnia 24 lipca 2012 r. oraz z dnia 23 lipca 2013 r. Wskazać w tym miejscu należy, że żądania zgłoszone w obu wymienionych wnioskach dotyczyły tego samego postępowania egzekucyjnego (jego umorzenia, zwrotu zajętych praw ze świadczeń emerytalno - rentowych, wypłacenia kompensaty jako zadośćuczynienia). Podkreślić również należy, że organ pismem z dnia 25 lipca 2013 r., odpowiadając na żądania zawarte w piśmie z dnia 23 lipca 2013 r., poinformował stronę, że żądania te są przedwczesne, gdyż wydany wyrok rozstrzyga sprawę w kwestii proceduralnej, a nie merytorycznej. Jednocześnie wskazał, że wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny i dopiero po otrzymaniu jego prawomocnego odpisu wraz z aktami sprawy organ rozpatrzy zgłoszone żądanie wraz z wnioskiem z dnia 24 lipca 2012 r. o umorzenie postępowania. Nadto organ zaznaczył, że zawiesił egzekucję ze świadczeń T. W., a potrącenia skarżącego zalicza na należności wynikające z tytułów wykonawczych przekazanych przez komorników sądowych w wyniku zbiegu egzekucji. W konsekwencji powyższego Sąd doszedł do przekonania, że postawiony w skardze zarzut, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. pozostaje bezczynny w sprawie umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego oraz zwrotu zajętych świadczeń, nie zasługiwał na uwzględnienie. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, skarga na bezczynność organów zasadna może być tylko w tych przypadkach, w których organy zobowiązane do wydania decyzji i postanowień, bądź do dokonania określonej czynności, z ustawowego obowiązku nie wywiążą się w określonym terminie (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Łd 140/12, publ. CBOIS). Wskazać przy tym należy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. występuje w niniejszej sprawie wyłącznie jako organ egzekucyjny, który działa na zlecenie wierzyciela – na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, któremu przekazuje wyegzekwowane należności. Organ ten nie jest uprawniony do zajęcia stanowiska w kwestii zasadności powstania egzekwowanych należności, czy też do badania zasadności obowiązku objętego przekazanym mu do realizacji tytułem wykonawczym. Jeżeli wierzyciel spowodowałby niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji, to wówczas jest on zobligowany zwrócić zobowiązanemu wyegzekwowane należności. Sąd w niniejszej sprawie stwierdził, że organ w kwestii wniosku skarżącego z dnia 23 lipca 2013 r. nie pozostawał w stanie bezczynności, ponieważ podjął czynności zmierzające do załatwienia tego wniosku, bezpośrednio po otrzymaniu odpisu prawomocnego wyroku z dnia 13 czerwca 2013 r. w sprawie sygn. akt "[...]" wraz z aktami sprawy. Na marginesie zaznaczyć należy, że Sądowi z urzędu wiadomo, że opisane wyżej postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 3 października 2013 r., rozstrzygające m.in. wniosek z dnia 23 lipca 2013 r. w części dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego, zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy i obecnie jest ono przedmiotem skargi wniesionej przez F. W. w sprawie sygn. akt "[...]". Odnosząc się natomiast do pozostałych dwóch żądań zawartych we wniosku z dnia 23 lipca 2013 r., a dotyczących wypłacenia kompensaty jako zadośćuczynienia oraz publicznych przeprosin, stwierdzić należy, że roszczenia te mają charakter cywilnoprawny i w związku z tym mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi. Stosowne powództwo skarżący może wnieść do sądu powszechnego. Tym samym organ nie był zobowiązany do odniesienia się do wymienionych żądań. Sąd administracyjny może stwierdzić bezczynność organu tylko wówczas, gdy organ ten był zobowiązany do rozstrzygnięcia danej kwestii podlegającej kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dalej należy wskazać, że działania organu w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 23 lipca 2013 r. nie były również nacechowane przewlekłością. O przewlekłości można by było mówić, gdyby organowi dało się skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie. W niniejszej sprawie wniosek skarżącego wpłynął do organu w dniu 23 lipca 2013 r., a organ odpowiedział na niego i wyjaśnił sytuację pismem datowanym na dzień 25 lipca 2013 r. Postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydane zostało natomiast, przez organ I instancji, w dniu 3 października 2013 r. Na podstawie art.106 § 3 p.p.s.a., na rozprawie w dniu 18 grudnia 2013 r., Sąd oddalił wnioski dowodowe zgłoszone przez skarżącego w piśmie z dnia 18 grudnia 2013 r. Zgodnie z powołanym przepisem sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z treści powołanego przepisu jednoznacznie zatem wynika, że sąd nie przeprowadza innych dowodów niż dowodów z dokumentów. Tym samym wniosek o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków oraz skarżącego nie mógł zostać uwzględniony. Odnosząc się do pozostałych zgłoszonych wniosków, wskazać należy, że przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu jest skarga na bezczynność organu, a dowody miałyby być przeprowadzone, jak wskazał skarżący, na okoliczność, posługiwania się przez organ fałszywymi i podrobionymi materiałami dowodowymi z okresu 2002-2003. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że dowody te nie są niezbędne do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. W tym stanie rzeczy oraz w świetle poczynionych przez Sąd rozpoznający skargę rozważań należało stwierdzić, że zarzuty skarżącego okazały się niezasadne. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę.