I SAB/Ol 16/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. L. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. L. na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie: przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2013 postanawia odmówić przyznania prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata Postanowieniem z dnia 23 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 16/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę kasacyjną H. L. (zwanego dalej stroną, skarżącym lub wnioskodawcą) od postanowienie tut. Sądu z dnia 29.12.2014 r. sygn. akt I SAB/Ol 16/14 o odrzuceniu skargi strony na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa . Pismem z 30 marca 2015 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej jednocześnie wniósł o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Uzasadniają swój wniosek w zakresie ustanowienia pełnomocnika wyjaśnił, że jest obywatelem "[...]", zamieszkującym w Polsce, nieznającym języka polskiego, w związku z czym nie mogącym skutecznie dochodzić swoich praw. Ponadto stwierdził, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej i materialnej. Poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru wiązałoby się z ciężkimi skutkami dla jego utrzymania. Podkreślił, że uzyskuje emeryturę wojskową, z której spłaca zaciągnięty kredyt w banku. Na codzienne życie wnioskodawcy pozostaje kwota 120 euro. Kwota ta nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Podniósł, że zobowiązany jest do zwrotu pobranych dopłat. Posiada debet w banku w Niemczech na kwotę 800 euro. Na urzędowym formularzu wniosku PPF oświadczył, że posiada dom o powierzchni 300 m2 i nieruchomość rolną o powierzchni 9,46 ha. Uzyskuje dochody z tytułu emerytury w wysokości "[...]". Wyjaśnił, że miesięcznie spłaca kredyt zaciągnięty w banku PKO w wysokości "[...]", hipotekę w Niemczech w kwocie "[...]", opłaca ubezpieczenie na życie w Niemczech w kwocie "[...]". Dodatkowo ponosi koszty utrzymania mieszkania i samochodu – "[...]". Do wniosku załączył: zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia 19.03.2015 r. i tytuł wykonawczy z dnia 17.03.2015 r. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uwzględniając powyższe należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Opisana we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja majątkowa i osobista skarżącego nie uzasadnia wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, iż nie posiada on środków pieniężnych na opłacenie pełnych kosztów postępowania. Wnioskodawca uzyskuje bowiem świadczenie emerytalne w kwocie "[...]". Kwota uzyskiwanego dochodu w porównaniu ze średnimi dochodami uzyskiwanymi w naszym kraju jest wysoka. Podkreślić bowiem należy, że zgodnie z danymi GUS wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w pierwszym kwartale 2015 r. wyniosło 4053,47 zł brutto (dane ze strony internetowej http://stat.gov.pl/). Natomiast średnie wynagrodzenie w sektorze gospodarki narodowej czy nawet średnia wysokość emerytur wypłacanych w naszym kraju jest niższa niż ww. dane. Zestawiając zatem wysokość średniego wynagrodzenia uzyskiwanego w Polsce z wysokością dochodu wnioskodawcy można obiektywnie stwierdzić, że sytuacja materialna skarżącego bez wątpienia pozwala mu opłacić koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Fakt, że wnioskodawca spłaca zaciągnięte zobowiązania cywilnoprawne nie stanowi okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić bowiem należy, że o trudnej sytuacji materialnej skarżącego, a w konsekwencji o tym, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych nie może przesądzać sama przez się okoliczność, że spłaca zaciągnięte kredyty, w sytuacji gdy nie wykazał, że ich zaciągnięcie było konieczne na zaspokojenie potrzeb bytowych, w tym na rehabilitację czy leczenie. Ponadto jak wskazuje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (vide: postanowienie NSA sygn. akt I OZ 150/06 - I OZ 151/06). Pomimo zatem, że wnioskodawca wskazał, iż po opłaceniu wszystkich stałych opłat z uzyskiwanego dochodu pozostaje mu kwota 120 euro, nie można było uznać, że jest osobą pozbawioną środków do życia oraz że nie jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego – ponieść kosztów ustanowienia adwokata. Skoro wnioskodawca z własnej woli spłaca zobowiązania z tytułu rat kredytów, opłaca ubezpieczenie na życie nie można przyjąć, że z przyczyn od niego niezależnych znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że wnioskodawca jest osobą pozbawioną środków do życia oraz że nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego ponieść kosztów ustanowienia adwokata. Wskazać należy, że prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie prawa pomocy powinno mieć zaś zastosowanie wobec osób, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce wyjątkowo, w sytuacjach w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Na marginesie należy wyjaśnić, że przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać adwokata z urzędu, czy też nie, bierze się pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne i sytuację materialną i bytową wnioskodawcy, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność nie posługiwania się językiem polskim również nie stanowi przesłanki do przyznania profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Regulacje cytowanej ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od narodowości wnioskodawcy, znajomości języka polskiego czy też charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, sytuacja rodzinno – bytowa strony nie uzasadnia przyznania jej pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wskazać należy, że sytuacji skarżącego – pobierającego świadczenie w takiej wysokości, zamieszkującego w naszym kraju - nie można utożsamiać z sytuacją majątkową innych osób, które mimo podejmowanych starań nie są w stanie zgromadzić odpowiednich środków finansowych na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowym. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że wnioskodawca posiada majątek w postaci domu o powierzchni 300 m2 i nieruchomości rolnej o powierzchni 9,64 ha. Posiadany zaś majątek może stanowić źródło dochodu. Kierując się bowiem wskazaniami art. 18 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1381) dochód z gospodarstwa rolnego wylicza się przyjmując za podstawę wielkość posiadanych gruntów w ha, tj. 9,64 ha przel. Zgodnie z wydanym na podstawie powołanego unormowania obwieszczeniem Prezesa GUS z 23 września 2014 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2013 r. (MP z 2014 r. poz.827), dochód ten wyniósł 2.869 zł. Zatem miesięczny dochód skarżącego z posiadanych gruntów rolnych obliczony na podstawie przywołanych przepisów wynosi zł rocznie, 27140,74 zł tj. 2261,72 zł miesięcznie (9,64 ha przel. x 2.869 zł = 27140,74 zł /dochód roczny/ : 12 miesięcy = 2261,72 zł). Skarżący nie przedstawił przy tym żadnych wyjaśnień odnośnie wysokości uzyskiwanych z tego tytułu dochodów. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.