I SAB/Ol 2/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 czerwca 2011r . wniosku I.Ż. o przyznanie prawa pomocy - zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I.Ż. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie: rozpatrzenia zażalenia postanawia : oddalić wniosek I.Ż. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2011. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olszynie odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powyższe postanowienie I.Ż. i otrzymał 7 czerwca 2011r. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył on 10 czerwca 2010r. Stosownie do treści artykułu 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej zwaną p.p.s.a.) postanowienie z dnia 3 czerwca 2011r. utraciło moc. Wnioskiem z dnia 18 kwietnia 2011 r. skarżący I.Ż. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku I.Ż. podał, iż jest emerytem i posiada na wychowaniu niepełnosprawnego syna, cierpiącego na porażenie mózgowe, który wymaga ciągłego leczenia i rehabilitacji. Wydatki z tym związane wynoszą około 400 zł miesięcznie. Ponadto sam skarżący posiada orzeczenie o niepełnosprawności z powodu nadciśnienia oraz choroby kręgosłupa i na zakup swoich lekarstw wydaje około 100 zł miesięcznie. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą natomiast około 800 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z nim syn, zaś majątek stanowi mieszkanie "współwłasnościowe" o pow. ok. 57m2. Jego miesięczny dochód brutto z tytułu emerytury wynosi 1162,87 zł, a syn otrzymuje rentę socjalną w wysokości 526,88 zł miesięcznie. Skarżący wskazał również na zaciągniętą pożyczkę w rodzinie w wysokości 15.000 zł, podkreślając, iż w tej sytuacji poniesienie kosztów sądowych równoważne byłoby z pozbawieniem rodziny środków do życia, a ponadto wymagałoby zaciągnięcia dodatkowej pożyczki, której spłacenie byłoby bardzo trudne. Wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia w terminie 7 dni: wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez niego i jego syna z okresu ostatnich trzech miesięcy, kopii dowodów odbioru emerytury i renty socjalnej za marzec 2011 r. (w razie, gdy nie zostały przelane na rachunek bankowy), kopii umowy pożyczki, kopii dowodów opłacenia należności mieszkaniowych za marzec 2011 r. (o ile nie zostały uregulowane za pośrednictwem rachunku bankowego), kopii dowodów poniesienia wydatków na lekarstwa, leczenie i rehabilitację z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz oświadczenia wyszczególniającego pozostałe wydatki wraz z ich przybliżoną miesięczną wysokością, wyjaśniającego, czy prócz emerytury i renty socjalnej występują inne źródła utrzymania, oświadczenia czy skarżący pozostaje w związku małżeńskim, w przypadku odpowiedzi twierdzącej oświadczenia o wysokości miesięcznych dochodów współmałżonki ze wskazaniem źródeł, z których jest uzyskiwany; a także gdzie małżonka zamieszkuje i czy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, oświadczenia o posiadanym majątku w okresie od 01.01.2007 do dnia złożenia wniosku oraz o majątku małżonki w przypadku pozostawania w związku małżeńskim. W wykonaniu wezwania skarżący oświadczył, iż przedkłada wyciągi z wszystkich posiadanych kont bankowych, jego syn nie posiada konta bankowego z powodu całkowitego ubezwłasnowolnienia, jego renta wpływa na konto jego matki. Skarżący nie posiada umowy pożyczki, ponieważ zawarto ją ustnie. Oświadczył, iż nie dostarczy żadnych dokumentów potwierdzających wysokość wydatków na leki, leczenie i rehabilitację syna oraz własną ponieważ ich nie posiada i nigdy nie posiadał. Dodał też, iż żadne prawo nie nakazuje mu zbierania takich dokumentów, a on sam nie jest "jasnowidzem" i nie wiedział, iż będzie wzywany do dostarczenia takich dokumentów. Wydatki te są różne w różnych miesiącach i wahają się pomiędzy 500 a 800 zł. Podniósł, iż po opłaceniu zakupu leków, leczenia i rehabilitacji, kosztów utrzymania mieszkania i spraw z tym związanych pozostałą kwotę przeznacza na zakup żywności i odzieży. Wydatki na żywność wahają się od 300 do 600 zł, na odzież od 100 do 150 zł. Skarżący podał, iż w ostatnich miesiącach bardzo dużo wydatkował na remont zakupionego mieszkania – około 20.000 zł. Wyjaśnił, iż małżonka uzyskuje jedynie zasiłek z pomocy społecznej i nie osiąga innych dochodów. Skarżący otrzymuje czasami zapomogi z Wojskowego Biura Emerytalnego. Pieniądze te stara się gromadzić na spłatę zaciągniętej pożyczki. Skarżący oraz jego małżonka posiadali mieszkanie o powierzchni 48 m2, które sprzedali na początku tego roku za kwotę 150.000 zł, za uzyskane środki, tj, za kwotę 140.000 zł zakupili większe mieszkanie (57 m2) na parterze, celem poprawy warunków mieszkaniowych dla niepełnosprawnego syna. Innego majątku nie posiadają i nie posiadali. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów źródłowych wynika, iż posiada on rachunki bankowe w banku A., B. i C. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W wyniku wniesienia przez stronę skarżącą sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 p.ps.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 wymienionej wyżej ustawy, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, polegające m.in. na zwolnieniu od kosztów sądowych, następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Należy także wskazać, iż to całkowicie na stronie spoczywa ciężar wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstw od tej generalnej reguły. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja była na tyle trudna, iż nie dysponuje środkami na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Przede wszystkim należy podnieść, iż w niniejszej sprawie wysokość wpisu od skargi wynosi 100 zł (d. k.2 akt sądowych - zarządzenie o wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł ). Przedstawiona powyżej sytuacja materialna i rodzinna wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy. Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy. Osoby fizyczne powinny partycypować w kosztach postępowania, jeżeli mają środki majątkowe. Taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Wnioskodawca posiada stale źródło dochodów. Analizując przedłożone przez skarżącego dokumenty i informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie można uznać, aby skarżący nie miał możliwości uiszczenia kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i swojej rodziny. Skarżący podał, że jego jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości 1.162,87 zł brutto miesięcznie. Ponadto syn otrzymuje rentę socjalną w kwocie 526,88 zł miesięcznie. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawcza nie ujawnił, że pozostaje w związku małżeńskim. Dopiero w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego podał, że ma żonę, która otrzymuje zasiłek z pomocy społecznej. Nie ujawnił jednak wysokości tego zasiłku. W tym piśmie podał także , że jest właścicielem 10 letniego auta marki D. Z kolei koszty utrzymania mieszkania wynoszą około 800 zł miesięcznie, a na leczenie i rehabilitację syna skarżący wydaje 400 zł miesięcznie. Wskazał ponadto, że na swoje lekarstwa wydaje około 100 zł miesięcznie. Jednocześnie zaznaczył, iż ma zaciągniętą w rodzinie pożyczkę w wysokości 15 000 złotych. Jednakże skarżący nie przedstawił żadnych dowodów poniesionych wydatków na swoje lekarstwa oraz leczenie i rehabilitację niepełnosprawnego syna. Skarżący nie spełnia warunków do zwolnienia jej od kosztów sądowych. W świetle przedstawionej analizy nie można uznać, że sytuacja wnioskodawcy jest wyjątkowa. W konsekwencji należy uznać, że stan majątkowy wnioskodawcy pozwala na uregulowanie kosztów sądowych, które w chwili obecnej ograniczają się do uregulowania wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W związku z tym nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.