I SO/Ol 1/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. L. o zwolnienie od kosztów sądowych złożonego przed wniesieniem skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: podatku od towarów i usług za miesiące od października 2010r. do lutego 2011r. postanawia: zwolnić skarżącego od wpisu sądowego ponad kwotę 500 zł Wnioskiem z dnia 25 czerwca 2013r. R. L., w związku z zamiarem złożenia skargi, na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez wnioskodawcę formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Uzyskuje dochód z tytułu prac dorywczych na budowie w wysokości około 1.500 zł miesięcznie. Ojciec wnioskodawcy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 400 zł. Matka pracuje i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.300 zł. Łączny dochód rodziny wynosi 3.200 zł. Skarżący nie posiada jakiegokolwiek majątku. Rodzice skarżącego są właścicielami mieszkania o powierzchni 64m2. Argumentując wniosek R. L. wskazał, iż jego sytuacja materialna jest bardzo trudna. Podniósł, iż utrzymuje się z prac dorywczych, otrzymywane wynagrodzenie z trudem wystarcza na jego utrzymanie, partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania rodziców opłacając rachunki za prąd i wodę. Dodał, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona stosownie do przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej cyt. jako p.p.s.a.), jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Pismem z dnia 09.07.2013r., wnioskujący wezwany został do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń w zakresie zestawienia miesięcznych wydatków, posiadanych nieruchomości i ruchomości w okresie od 01.01.2013r., prowadzenia działalności gospodarczej, korzystania z pomocy odpowiednich instytucji, przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych oraz przedłożenia odpisu orzeczenia, które zamierza skarżyć. W odpowiedzi na wezwanie R.L. wyjaśnił, iż w dniu 15.03.2011r. złożył zgłoszenie VAT-Z o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu. Wskazał, że nie korzysta z pomocy społecznej o charakterze materialnym. Nie posiada rachunków bankowych. Posiada standardowe wyposażenie mieszkania, nie posiada nieruchomości. Do złożonych wyjaśnień przedłożył kserokopię układu ratalnego obejmującego okres 09.2010 do 03.2011 dotyczącego zaległości na kwotę 1.663.45 zł. Przedłożył fakturę za wodę za okres dwóch miesięcy (maj, czerwiec 2013r.) na kwotę 123,89 zł, oraz na kwotę 108,29 zł (marzec, kwiecień 2013r.), wpłatę na rzecz Gminy "[...]" w kwocie 40 zł, podatek od nieruchomości w wysokości 58 zł kwartalnie, opłaty za telefon stacjonarny w wysokości 83,89 zł (czerwiec 2013r.), 83,90 zł (lipiec 2013r.), 98,91 zł (maj 2013r.), 153,89 zł (marzec 2013r.), opłaty za Internet w wysokości 21,53 zł, rachunki za energię elektryczną za sześć miesięcy w wysokości od 211,95 zł do 350,27 zł, wpłaty z tytułu zaciągniętych pożyczek przez matkę skarżącego w wysokości 298,10 zł. oraz 59,45 zł, opłatę za wywóz nieczystości w wysokości 24 zł, zaświadczenie o wysokości zarobków matki z którego wynika, iż otrzymuje ona wynagrodzenie w wysokości 1181,38 zł netto miesięcznie. Skarżący podał również inne wydatki takie jak zakup butli z gazem raz na dwa miesiące koszt 60 zł oraz zakup 4 wiązek drzewa za kwotę 550 zł, nie określił przy tym częstotliwości tego wydatku. Ponadto skarżący przedłożył kserokopię decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 maja 2013r., z której wynika, iż należny podatek od towarów i usług podlegający wpłacie na rachunek urzędu skarbowego wynosi łącznie 1. 400.065 zł. Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a.). Zwolnienie od kosztów sądowych o co wnosi w niniejszej sprawie skarżący, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje w przypadku, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Z powyższej regulacji wynika, iż chcąc ubiegać się o pomoc w zakresie częściowym, strona musi wykazać, że nie posiada wystarczających środków na obronę swoich interesów przed sądem. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Jak już wskazano, prawo pomocy może być przyznane tylko wówczas, gdy strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów sądowych zawsze powoduje uszczerbek i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy jako wyjątku od zasady ponoszenia kosztów sądowych jest możliwe tylko w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, nie zaś w przypadku powstania jakiegokolwiek uszczerbku. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Na wstępie niniejszych rozważań stwierdzić należy, że przedstawiona sytuacja materialna wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od całości kosztów sądowych. W niniejszej sprawie uznano, że skarżący wykazał przesłanki do zastosowania w jego przypadku prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od wpisu sądowego ponad kwotę 500 zł. Biorąc pod uwagę wysokość wpisu w niniejszej sprawie 14.001 zł ( stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 221,poz. 2193 ze zm.]), skarżący został zwolniony ze znacznej części należnej na chwilę obecną opłaty. Wnioskujący nie ma stałej pracy osiąga dochód z prac dorywczych. Nie posiada majątku jak i oszczędności. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami. Łączny dochód rodziny wynosi 3.081 zł. Rodzina posiada jedynie mieszkanie o powierzchni 64 m2, które zabezpiecza jej potrzeby mieszkaniowe. Wydatki, poza kosztami związanymi z wyżywieniem, środkami czystości i zakupem odzieży, zostały określone na kwotę około 1.120 zł miesięcznie. Nie uwzględniono w comiesięcznych wydatkach kwoty zakupu drzewa w wysokości 550 zł. W świetle wiedzy i doświadczenia życiowego stwierdzić należy, iż wysokość tych kosztów wskazuje, iż są to najprawdopodobniej koszty ogrzania mieszkania (64 m2) przez dłuższy okres czasu niż jeden miesiąc. Kwota ta winna zatem zostać proporcjonalnie rozłożona na więcej miesięcy. Biorąc pod uwagę wysokość uzyskiwanych łącznie dochodów 3.081 zł, stwierdzić należy, iż na pozostałe potrzeby rodziny takie jak wyżywienie, odzież czy zakup drewna, pozostaje kwota 1.961 zł. W tej sytuacji uznano, iż sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskującego nie jest na tyle trudna, by uzasadniać pomoc państwa w zakresie zwolnienia od całości kosztów sądowych. Zdaniem Referendarza sądowego sytuacja majątkowa wnioskodawcy umożliwia uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł. Natomiast uiszczenie kosztów w wysokości przewyższającej tę kwotę mogłoby powodować uszczerbek utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym nie stanowi w jego sytuacji przeszkody w realizacji przysługującego mu prawa do sądu. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.