I SO/Ol 13/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" postanawia przyznać prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 04.12.2008r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), a następnie uzupełnionym w dniu 09.01.2009r. skarżąca M. S. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawczyni wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem S. S., z którym od 01.2007r . pozostaje w rozdzielności majątkowej. W skład majątku wchodzi mieszkanie o powierzchni 48 m2 . Prowadzi działalność gospodarczą, z której poniosła stratę, natomiast z wynajmu lokalu mieszkalnego uzyskuje dochód w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Oświadczyła ponadto, że w kwietniu 2008r. w wyniku oszustwa i kradzieży firma straciła dwie stacje LPG, które odbudowała zadłużając się na ten cel. W maju 2009r. Urząd Celny zablokował konta firmy, co spowodowało rozwiązanie zawartych umów o pożyczkę. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm. ) zwana dalej w skrócie p.p.s.a., został ona wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów tj: odpisów zeznań podatkowych za lata 2005-2007, wyciągów i wykazów z rachunków i lokat bankowych posiadanych przez skarżącą, odpisów dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, spłatą ewentualnych kredytów, pożyczek itp., oświadczenia o wysokości poniesionej straty, oświadczenia dotyczącego położenia i tytułu prawnego do wynajmowanego lokalu, z którego uzyskuje dochód w kwocie 1.000 zł, oświadczenia o posiadanych nieruchomościach w okresie od 01.01.2007r. do 04.12.2008r., innych odpisów dokumentów czy też oświadczeń mogących potwierdzić "trudną sytuację finansową" zdaniem skarżącej, wyjaśnień, w formie pisemnej, dotyczących posiadanych polis ubezpieczeniowych, przedłożenie odpisu decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]" wraz z pisemnym oświadczeniem o terminie doręczenia ww. decyzji stronie. Pismem z dnia 24.12.2008r. skarżąca wniosła o przesunięcie terminu do złożenia dodatkowych oświadczeń do dnia 09.01.2009r. Zarządzeniem z dnia 31.12.2008r. przedłużono termin do złożenia dokumentów do dnia 09 stycznia 2009r. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w piśmie z dnia 05 stycznia 2009r. wyjaśniła, że nie posiada i nie posiadała żadnych lokat bankowych. Ponadto wyjaśniła, że w związku z blokadą kont do "całkowitej spłaty została postawiona pożyczka w PKO BP w kwocie 50 tysięcy zł". Ponadto stwierdziła, że blokada konta osobistego w banku PKO BP uniemożliwiła jej spłatę pożyczek, które zostały udzielone w związku z posiadanym kontem Platinium, karty Dajner Club, pożyczki w rachunku w wysokości 35 tyś. zł Oświadczyła, że działalność gospodarczą prowadzi od 1986r. Wyjaśniła, że z dniem 11 stycznia 2009r. firma została zlikwidowana, obecnie nie posiada środków na prowadzenie działalności gospodarczej. Wskazała, że do 1.02.2007r. posiadała mieszkanie własnościowe położone w O. oraz posiadłość położoną w Z. gm. G. Na mocy umowy o podział majątku wspólnego z dnia 01.02.2007r.skarżąca stała się wyłączną właścicielką mieszkania położonego w O. obciążonego pożyczką. Nadto w latach 2007-2008 posiadała samochód Megan Scenie, który stanowił zabezpieczenie pożyczki zaciągniętej z Funduszu, z uwagi na brak środków na spłatę długu sprzedała auto. Oświadczyła, że mąż z tytułu renty chorobowej uzyskuje dochód w wysokości 874 zł brutto. Do złożonych oświadczeń skarżąca przedłożyła kserokopie dokumentów : decyzji z dnia "[...]", Nr "[...]" Dyrektora Izby Celnej, umowy podziału majątku wspólnego z dnia 01.02.2007r., umowy darowizny z dnia 01.02.2007r. na mocy której skarżąca darowała mężowi nieruchomość zabudowaną oraz działkę o powierzchni 1664m2 położone w miejscowości R. Gm. G. ( wartość darowizny strony określiły na kwotę 150.000 zł), umowy ustanowienia rozdzielności majątkowej z dnia 30.01.2007r., odpisy wyciągów z rachunku bankowego za okres od czerwca do grudnia 2008r. , z których wynika, że strona nie posiada wolnych środków pieniężnych na rachunku bankowym, odpisy zeznań podatkowych za lata 2005- 2007, z których wynika, że z prowadzonej działalności gospodarczej za rok 2006 uzyskała dochód w wysokości 14.733,95 zł, za rok 2007 poniosła stratę w wysokości 72.761,28 zł., decyzji o ponownym ustaleniu i waloryzacji renty S. S., z której wynika, że uzyskuje on z tego tytułu dochód w kwocie 745,96 zł netto, umowę najmu lokalu mieszkalnego potwierdzającą wysokość uzyskiwanego dochodu z tego tytułu w kwocie 1.000 zł miesięcznie, pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym potwierdzającego prowadzenie egzekucji, której przedmiotem był wynajmowany przez skarżącą lokal mieszalny położony w O., postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 8.01.2009r. o przysądzeniu prawa własności lokalu mieszalnego położonego w O. nowemu nabywcy, decyzja o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej , szesnaście zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego dokonanego przez Dyrektora Izby Celnej z rachunku bankowego skarżącej prowadzonego przez PKO BP na łączną kwotę 1.265.091,88 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Zgodnie jednak z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. osobie fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania czy też nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Celem zaś instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku rozpatruje się w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń i dokumentów, należy stwierdzić, iż skarżąca nie posiada środków pieniężnych czy też majątku, z którego mogłaby opłacić należne koszty sądowe. Obecnie po zlicytowaniu lokalu mieszalnego utrzymuje się wyłącznie z dochodów uzyskiwanych przez męża w wysokości 745,62 zł netto. Dochód ten kierując się doświadczeniem życiowym nie umożliwia opłacenia należnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej męża. O trudnej sytuacji materialnej skarżącej świadczą poza tym informacje o wysokości ciążących na niej zobowiązań zarówno z tytułu zaciągniętych pożyczek bankowych jak też z tytuł należności zabezpieczonych przez Dyrektora Izby Celnej na rachunku bankowym strony. Podkreślić należy, że strona nie posiada po zlicytowaniu lokalu mieszalnego żadnego majątku, który mógłby stanowić ewentualnie zabezpieczenie dla pożyczki czy też kredytu zaciągniętego na opłacić należnych kosztów sądowych. W związku z powyższym kierując się treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a należy stwierdzić, iż skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że przyznanie prawa pomocy stanowi instytucję wyjątkową. Z tego też powodu, nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na wyjątkowy charakter tej instytucji przyznanie prawa pomocy powinno być zatem stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy wnioskodawca nie posiada żadnych możliwości sfinansowania kosztów związanych z dochodzeniem swoich praw przed Sądem. Ciężar udowodnienia, iż spełnia się przesłanki do uzyskania takiego zwolnienia ciąży na wnioskodawcy. W związku z tym na zasadzie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.