I SO/Ol 3/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. F. o zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od wpisu sądowego ponad kwotę 300 zł Wnioskiem z dnia 23 czerwca 2014r. M. F., w związku z zamiarem złożenia skargi, na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez wnioskodawcę formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną i rocznym synem. Skarżący wskazał że uzyskuje dochód z tytułu "zlecenie w braku wyjazdu" 30 euro tj. 120 zł. Żona skarżącego zatrudniona jest na umowę o pracę i uzyskuje dochód w wysokości 2.188 zł brutto. Łączny dochód rodziny wynosi 2.308 zł. Skarżący nie posiada jakiegokolwiek majątku. Żona i syn również nie posiadają majątku. Na miesięczne wydatki rodziny składają się: rachunki 500 zł, żywność 450 zł, dojazdy do pracy 200 zł, pieluchy i kosmetyki dla dziecka: 200 zł, żywność dla dziecka 250 zł. Argumentując wniosek skarżący wskazał, iż aktualnie nie pracuje z uwagi na brak propozycji wyjazdu zagranicznego – kontraktu. Pozostaje na utrzymaniu żony, której dochody są niskie. Podniósł, iż pensja żony nie wystarcza na bieżące wydatki. Wskazał, iż oboje z żoną odmawiają sobie wszystkiego, aby kupić potrzebne rzeczy dla dziecka. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 7 lipca 2014r., złożonym na wezwanie w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012r. , poz. 270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), skarżący wyjaśnił iż zamieszkuje z żoną i synem w domu należącym do jego matki B. F., która nie wynajmuje mu domu. W ramach rozliczeń skarżący, zwraca matce część wydatków na rachunki za media, które zużywa jego rodzina, tj. prąd, gaz, woda, opał, wywóz śmieci w kwocie 400,00 zł miesięcznie. Rodzina wnioskodawcy prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe od gospodarstwa domowego jego rodziców. Każda rodzina utrzymuje się sama ze swoich dochodów. Wnioskodawca wyjaśnił, iż nie posiada rachunków za media, gdyż opłaca je jego matka. Do miesięcznych wydatków skarżącego należą ponadto - opłaty za telefon ok. 100,00 zł, wydatki na utrzymanie syna, m.in. pieluszki, żywność dla dzieci, kosmetyki, witaminy ok. 350,00 zł, dojazdy żony do pracy ok. 50 km dziennie (trasa {...]") koszt paliwa to ok. 250,00 zł, wyżywienie wnioskodawcy i żony - ok. 500,00 zł. Otrzymywane premie uznaniowe w pracy żony przeznaczane są na szczepienia dla dziecka, odzież i obuwie, w razie choroby na leki. Skarżący wyjaśnił, iż razem z żoną nie posiadają pożyczek, kredytów, nie wydają na stałe leki, w razie choroby zakup leków pokrywają z premii żony lub z pensji. Nie korzystają również z form pomocy społecznej ani osób trzecich. Wyjaśnił, iż ani on ani jego żona nie posiadają nieruchomości, nieruchomości rolnych, innych nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3 000,00 euro, nie mają oszczędności ani papierów wartościowych czy innych form inwestycji. Utrzymują się z pensji żony i wynagrodzenia wnioskodawcy razem ok. 1 600,00 zł miesięcznie. Wnioskodawca podał, iż poszukuje pracy. Oświadczył także, iż w okresie 01.01.2012r.-23.06.2014r. nie nabywali ani nie zbywali żadnych wartościowych przedmiotów czy majątku. Do złożonych wyjaśnień dołączono wyciąg ze wspólnego konta małżonków za miesiąc marzec i kwiecień 2014r. oraz kserokopię decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]". Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Jak już wskazano, prawo pomocy może być przyznane tylko wówczas, gdy strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów sądowych zawsze powoduje uszczerbek i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy jako wyjątku od zasady ponoszenia kosztów sądowych jest możliwe tylko w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, nie zaś w przypadku powstania jakiegokolwiek uszczerbku. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Na wstępie niniejszych rozważań przyznać należy, iż sytuacja majątkowa skarżącego nie pozwala mu na uiszczenie całości kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożono przed wpłynięciem do tut. Sądu skargi na decyzję organu podatkowego trudno jest dokładnie określić wysokość wpisu w niniejszej sprawie. W złożonym formularzu wniosku PPF wnioskodawca jako wartość przedmiotu zaskarżenia podaje kwotę 100.000 zł. Natomiast ze złożonej na wezwanie referendarza kserokopii decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" wynika, iż prawdopodobna wartość przedmiotu sporu wynosi 284.925 zł. Niemniej jednak trudno przesądzić czy przedłożona decyzja zostanie zaskarżona w całości, czy w części, a jeżeli tak to w jakiej, np. czy tylko do kwoty 100.000 zł jak wskazuje w formularzu PPF podatnik. Z podanych kwot wynika, że wpis w niniejszej sprawie może kształtować się w granicach od 2.000 zł do 2.849 zł ( zgodnie z § 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 221,poz. 2193]). Oceniając sytuację materialną wnioskodawcy stwierdzono, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kwot wpisu w wyżej podanych wysokościach. Jednocześnie uznano, że wnioskodawca wykazał przesłanki do zastosowania w jego przypadku prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od części wpisu sądowego tj. zwolnienia ponad kwotę 300 zł. Przyznać należy, iż wykazana sytuacja finansowa wnioskodawcy nie należy do łatwych z uwagi na wysokość uzyskiwanych dochodów przez niego i jego żonę oraz pozostawanie na ich utrzymaniu małego dziecka. Zgodzić należy się także, że wykazane wydatki mieszczą się w wykazanych dochodach. Bilans wydatków i dochodów równa się zeru, tym samym niemożliwe wydawałoby się uiszczenie z uzyskiwanych dochodów kosztów sądowych. Zauważenia jednak wymaga, iż wnioskodawca, poza wskazanym dochodem w wysokości 120 zł miesięcznie, otrzymuje bądź sam wpłaca na swoje konto dodatkowe środki pieniężne. Z analizy rachunków bankowych za miesiąc marzec i kwiecień 2014r. wynika, iż na koncie wnioskodawcy odnotowano dwie wpłaty gotówkowe: w miesiącu marcu 400 zł, w kwietniu 750 zł. Skarżący nie wyjaśnił z jakiego tytułu otrzymał dwukrotnie środki finansowe w wyżej wskazanej wysokości bądź skąd posiadał wyżej wskazane kwoty, które następnie wpłacił. W związku z niewyjaśnionymi okolicznościami dotyczącymi dodatkowych wpływów na rachunek wnioskodawcy uznać należało, iż jest on w stanie uiścić część wpisu w niniejszej sprawie w wysokości 300 zł. Skoro dochody wnioskodawcy i jego żony wystarczają na wykazane koszty utrzymania, dodatkowe środki pieniężne mogą w części zostać przeznaczone na pokrycie części kosztów niniejszego postępowania. Na marginesie zauważyć należy, iż na bardzo trudną sytuację materialną wnioskodawcy nie wskazuje również wartość dokonywanych w analizowanym okresie zakupów na aukcjach internetowych (1.239,59 zł). Ponadto wnioskodawca korzysta z pomocy matki, w postaci dogodnych opłat związanych z zamieszkiwaniem. Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności stwierdzić należy, że sytuacja finansowa wnioskodawcy pozwala na wygospodarowanie środków na uiszczenie kosztów sądowych w części. Przyznane zwolnienie nie przekracza możliwości finansowych skarżącego, bowiem uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 300 zł nie uczyni uszczerbku w utrzymaniu koniecznym wnioskodawcy i jego rodziny. W związku z tym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji