I SO/Ol 4/12
PostanowienieWSA w Olsztynie2013-02-25
Skład orzekający: Anna Ambroziak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawca, który twierdzi, że przeznacza cały swój dochód na utrzymanie, alimenty i rehabilitację syna, może zostać zwolniony od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym, jeśli jego oświadczenia dotyczące wydatków są rozbieżne, a przedstawione dokumenty bankowe nie są kompletne?Ratio decidendi
Wnioskodawcy odmawia się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ jego oświadczenia dotyczące wysokości i rodzaju ponoszonych wydatków są niejednoznaczne i rozbieżne, a przedstawione dokumenty bankowe są niekompletne. Nierzetelne i budzące wątpliwości oświadczenia nie mogą stanowić podstawy do przyznania zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż przerzucenie ciężaru kosztów na Skarb Państwa musi opierać się na niebudzącej wątpliwości sytuacji materialnej wnioskodawcy.Stan faktyczny
A. S. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, podając, że uzyskuje dochód w wysokości 1.500 zł brutto, ponosi wydatki na alimenty (500-600 zł) i rehabilitację syna (200 zł), a jego sytuacja materialna jest zła. W trakcie postępowania jego oświadczenia dotyczące wydatków i posiadanych rachunków bankowych były rozbieżne i niepełne. Wnioskodawca nie przedstawił wszystkich wymaganych dokumentów, w tym wyciągów z rachunków bankowych, z których dokonywał przelewów.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującego zwolnienia od kosztów sądowych
A. S. na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podał m.in., że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.500 zł brutto i nie posiada majątku. Podniósł, że od 01.06.2011 r. jedynym źródłem utrzymania jest stosunek pracy w "A" z którego to miesięcznie uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 1111,86 zł netto. Dodał, że na podstawie wyroku Sądu Okręgowego z dnia 19.09.2006 r. ponosi wydatki na alimenty na syna w kwocie 500 zł miesięcznie. Nadto z uwagi na fakt, iż syn wnioskodawcy jest niepełnosprawny ponosi dodatkowe koszty związane z jego leczeniem i rehabilitacją w wysokości 200 zł. Podkreślił, że jego aktualna sytuacja materialna jest na tyle zła, że nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych.
W odpowiedzi na wezwania referendarza sądowego z dnia 11 grudnia 2012 r. A. S. oświadczył, że miesięczne wydatki wynoszą łącznie 1111,86 zł w tym na alimenty – 500 zł, najem pokoju 200 zł, koszty wyżywienia i środki czystości 411,86 zł. Podkreślił, że pokój wynajmuje od kolegi na podstawie umowy ustnej za kwotę 200 zł miesięcznie. Wskazał, że korzysta z pomocy brata w postaci pobytów średnio 4 dni w miesiącu w wolne od pracy dni (sobota , niedziela) gdzie korzysta z posiłków i spania. Oświadczył ponadto, iż nie posiada rachunków bankowych. Posiadane rachunki bankowe były związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Rachunki te są zajęte przez komornika. Dodatkowo stwierdził, że nie posiada nieruchomości. Do pisma załączył niepotwierdzony za zgodność odpis decyzji z dnia "[...]" oraz wyrok Sądu Okręgowego z dnia "[...]" orzekający separację małżeństwa A.S. i A. S.
Na kolejne wezwanie referendarza sądowego z dnia 28.01.2013 r. wnioskodawca złożył następujące oświadczenia:
- wyjaśnił, że w związku z prowadzoną egzekucją przez Urząd Skarbowy zmuszony został zaprzestać prowadzenia działalności i ją wyrejestrować. Obecnie nie posiada nieruchomości, ruchomości ani środków pieniężnych, z których mógłby opłacić wpis.
- wyjaśnił, że mieszkanie przy ul. P. było własnością żony , która to, sprzedała je w maju 2010 r. ,
- wyjaśnił, że żona A. S. pracuje jako nauczyciel i otrzymuje wynagrodzenie ok. 2600 zł średnio miesięcznie, dodatkowo z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego otrzymuje 153 zł, z tytułu alimentów 600 zł. Podkreślił, że żona nie wystąpiła o alimenty na córkę, przez co wspiera stronę w trudnej sytuacji finansowej. Wskazał, że syn uczęszcza do Szkoły Specjalnej. Leczenie syna i rehabilitacja pochłania większość dochodów: zajęcia rehabilitacyjne – 450 zł miesięcznie, zajęcia z integracji 280 zł miesięcznie, zajęcia biofeedbeg 200 zł miesięcznie, zakup leków łącznie 177 zł miesięcznie. Dodał, że żona na utrzymaniu ma również 4-letnią córkę, na którą ponosi wydatki na przedszkole – 350 zł oraz zajęcia dodatkowe 160 zł. Na utrzymanie mieszkania miesięcznie wydaje ok. 880 zł. Wnioskodawca podkreślił, że ponoszone przez żonę wydatki są znaczne, dlatego też jest wspierana finansowo przez swoich rodziców i nie ma możliwości udzielić pomocy stronie,
- oświadczenie o wysokości opłat za usługi prawnicze świadczone przez Kancelarię Doradztwa Podatkowego T.K., z którego wynika, że za usługę prawną polegająca na reprezentacji wnioskodawcy przed organami podatkowymi zapłacił wynagrodzenie w pięciu ratach płatnych w terminie od 28.01.2011 r. do 03.06.2011 r. w łącznej kwocie 27.874 zł,
- wyjaśnił, iż nie posiada obecnie ruchomości o wartości powyższej 2000 zł. Dodatkowo stwierdził, iż "nie przypomina sobie" aby w roku 2012 posiadał ruchomości powyżej 2000 zł.
Nadto wnioskodawca przedstawił:
- wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej o wykreśleniu z dniem 13.06.2012 r. z rejestru firmy "B",
- oświadczenie M. S. o wynajmie mieszkania A.S. za kwotę 200 zł miesięcznie,
- orzeczenie o niepełnosprawności A. S. z dnia 4.02.2011 r.,
- odpis kary informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 3.12.2010 r.,
- odpis kary informacyjnej leczenia szpitalnego A. S. z dnia 20.10.2012 r.,
- pięć faktur VAT z tytułu usługi prawniczej wystawionej przez Kancelarię Doradztwa Podatkowego T. K.,
- wyciąg z rachunku bankowego o nr "[...]" prowadzonego przez mBank, z którego wynika, że w okresie od 01.08.2012 r. do 31.12.2012 r. z rachunku bankowego o nr "[...]" A. S. dwukrotnie przekazano środki w kwotach po 200 zł (16.08.2012 r. i 05.12.2012 r. ), saldo na dzień 31.12.2012 r. wynosiło -97672,94 zł,
- wyciąg z rachunku bankowego o nr "[...]" prowadzonego przez MultiBank, z którego wynika, że w okresie od 01.08.2012 r. do 31.12.2012 r. z rachunku bankowego o nr "[...]" A. S. dwukrotnie przekazano środki w kwotach po 200 zł (16.08.2012 r. i 05.12.2012 r. ), saldo na dzień 31.12.2012 r. wynosiło -120981,20 zł.
Zgodnie z art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sąd (referendarz sądowy) przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art.245 § 2 i 3 p.p.s.a.).
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że z analizy oświadczeń skarżącego wynika, że uzyskiwane dochody w całości wydatkuje na utrzymanie, opłatę alimentów na syna i opłacenie kosztów rehabilitacji syna (oświadczenie z dnia 12.12.2012 r.) bądź na utrzymanie, zapłatę za wynajęty pokój i alimenty na syna oświadczenie z dnia 21.01.2013 r.). Zauważyć należy, że wnioskodawca odnośnie wysokości płaconych alimentów także nie złożył jednoznacznych wyjaśnień. W oświadczeniu z dnia 12.12.2012 r. i z dnia 21.01.2013 r. wyjaśnił, że z tytułu alimentów ponosi wydatek w kwocie 500 zł miesięcznie, natomiast w oświadczeniu z dnia 06.02.2013 r. wyjaśnił, że z tytułu alimentów na syna ponosi wydatek w wysokości 600 zł miesięcznie. Oświadczenie wnioskodawcy nie jest w tym zakresie stałe i jednoznaczne. Rozbieżności co do wysokości i rodzaju ponoszonych wydatków w sytuacji gdy dochód wnioskodawcy jak sam określił wynosi 1111,86 zł i nie pozwala na opłacenie kosztów sadowych stanowi o nierzetelności składanych oświadczeń. Nierzetelne i budzące wątpliwości oświadczenie nie może zaś stanowić podstawy do przyznania wnioskodawcy uprawnienia w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Przerzucenie bowiem ciężaru poniesienia kosztów postępowania sądowego na Budżet Państwa a pośrednio na ogół obywateli musi się opierać o niebudzącą wątpliwości sytuację materialną wnioskodawcy ustaloną w toku prowadzonego postępowania w przedmiocie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy. Dodatkowo należy stwierdzić, że oświadczenia wnioskodawcy, że całość dochodów z wynagrodzenia za pracę przeznacza na ww. potrzeby nie pokrywają się z przestawionymi na wezwanie dokumentami. Z przedstawionych bowiem dwóch zestawień operacji finansowych wykonanych w okresie od 1.08.2012 r. do 31.12.2012 r. na dwóch rachunkach bankowych wnioskodawcy wynika, że w okresie tym dokonał on czterech przelewów po 200 zł (łącznie na kwotę 800 zł) z konta bankowego nr "[...]" na dwa inne rachunki bankowe, których jest posiadaczem. Zauważyć przy tym należy, że skarżący pomimo dwóch wezwań w trybie art. 255 p.p.s.a. nie przedstawił wyciągu z rachunku bankowego nr "[...]", którego jest posiadaczem, a z którego to dokonywał przelewów środków pieniężnych. Podnieść należy, że w oświadczeniu z dnia 21.01.2013 r. stwierdził, że "nie posiada rachunków bankowych. Posiadałem do maja 2012 r. rachunki dotyczące prowadzonej działalności. Rachunki te są zajęte przez komornika". Podkreślić ponadto należy, że skarżący jednoznacznie stwierdził, że na jedyną pomoc jaką może liczyć od żony jest okoliczność nie występowania o alimenty na córkę. Mając na uwadze ww. wyjaśnienia, należy stwierdzić, że oświadczenie wnioskodawcy budzi wątpliwości. Wnioskodawca zarówno nieprecyzyjnie określa rodzaj, wysokość ponoszonych wydatków, to jeszcze w sytuacji gdy jak twierdzi cały dochód przeznacza na ww. potrzeby, jest w stanie wygospodarować środki pieniężne na zasilenie dwóch rachunkach bankowych. Dodatkowo należy zauważyć, że skarżący nie przedstawił wyciągu z rachunku bankowego, z którego dokonywał przelewów bankowych. Świadczy to o niekompletności przedstawionych dokumentów, które były istotne dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy. Na podstawie analizy rachunków bankowych można bowiem ustalić zarówno wysokość uzyskiwanych dochodów, wartość posiadanych środków pieniężnych jak i strukturę wydatków wnioskodawcy. Na ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy ma bowiem wpływ nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również wysokość i rodzaj ponoszonych wydatków. Informacje te mają istotny wpływ na ustalenie podstaw do przyznania prawa pomocy. Tak jak wskazano to już wyżej strona pomimo dwukrotnych wezwań nie przedstawiła jednoznacznych, spójnych wyjaśnień, co do rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej. Zarówno fakt nie przestawienia wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych jak i fakt dokonywania przelewów środków pieniężnych w sytuacji gdy, jak twierdzi wszystkie dochody przeznacza na bieżące utrzymanie, a także rozbieżności w złożonych oświadczeniach stanowią o nierzetelności składanych wyjaśnień, co w konsekwencji powoduje niemożność przyznania stronie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.
W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło