I SO/Ol 4/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2018r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. S. od postanowienia Starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 25 września 2018r. sygn. akt I SO/Ol 4/18 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata przed wniesieniem skargi postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 6 lipca 2018r. sygn. akt "[...]" Sąd Okręgowy w "[...]" Wydział Gospodarczy, po rozpoznaniu wniosku R. S. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Sąd Okręgowy w Olsztynie uznał, że sprawa ma charakter administracyjnoprawny i podlega kognicji sądu administracyjnego. Wnioskodawca podał bowiem, że zamierza wnieść skargę na decyzję Wójta Gminy "[...]" w związku z niesłusznie naliczonym podatkiem od nieruchomości. W odpowiedzi na wezwanie Starszego referendarza sądowego (dalej referendarz) w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym (dalej WSA) w Olsztynie z 23 sierpnia 2018r. (karta nr 4 sądowoadministracyjnych) R. S. (dalej wnioskodawca, strona) przedłożył m.in. wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (PPF), w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (k. 8 - 11). Następnie referendarz postanowieniem z 25 września 2018r. sygn. akt I SO/Ol 4/18 odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Po przedstawieniu sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej strony uznał, że posiadanie przez stronę majątku, szczególnie nieruchomości, wyklucza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Sytuacja materialna wnioskodawcy nie została ponadto wyjaśniona oraz uprawdopodobniona, co uniemożliwiło przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od ww. postanowienia wnioskodawca wniósł o jego ponowne rozpoznanie. Przedstawił swój stan majątkowy, rodzinny i zdrowotny. Podał, że nie jest w stanie samodzielnie wystąpić i poprowadzić sprawy przed tut. Sądem. Na wezwanie tut. Sądu wnioskodawca w piśmie z 2 listopada 2018r. zwrócił się "o odroczenie na czas nieokreślony" z uwagi na stopień skomplikowania sprawy, pogarszający się stan jego zdrowia i zaplanowaną operację w szpitalu. Ocenił, że wynikający z decyzji Wójta Gminy "[...]" podatek od nieruchomości z lata 1995 - 2012 został nadpłacony. Mimo kierowania w tym zakresie pism nie otrzymał odpowiedzi Wójta. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy, jednak z innych względów niż przedstawionych przez referendarza. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Dokonując wykładni art. 243 § 1 p.p.s.a. należy wskazać, że wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego następuje wskutek złożenia skargi kierowanej do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zatem sformułowanie "przed wszczęciem postępowania" użyte w art. 243 § 1 p.p.s.a. należy rozumieć jako etap przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. Warunkiem przyznana podatnikowi prawa pomocy jest zakończenie postępowania podatkowego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy można w tej sytuacji złożyć zanim zostanie wszczęte postępowanie przed sądem administracyjnym, czyli jeszcze przed wniesieniem skargi do sądu. Niemniej przyznane prawo pomocy odnosi się do sprawy w znaczeniu materialnoprawnym, którą wyznacza określony stosunek prawny poddany pod osąd sądu. W tym zakresie Sąd stwierdza, że z odpowiedzi wnioskodawcy z 2 listopada 2018r. wynika, iż sprawa podatkowa dotyczy decyzji Wójta Gminy "[...]" wydanych w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 1995 - 2012. Strona dąży natomiast do prawidłowego w jej ocenie naliczenia podatku za ten okres. W odpowiedzi na wezwanie Sądu wnioskodawca wskazał, że decyzja w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku nie została wydana. W związku z powyższym należy stwierdzić, że nie zachodzą przesłanki do przyznania stronie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania. Nie ma bowiem podstaw do sporządzenia i wniesienia skargi do Sądu. Uwzględniając wyjaśnienia strony odnośnie etapu postępowania podatkowego, Sąd stoi na stanowisku, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w sytuacji strony może być zgłoszony i rozpoznany przed wniesieniem skargi do tut. Sądu, ale dopiero po wydaniu decyzji ostatecznej. Wynikający z wyjaśnień strony etap postępowania podatkowego jest jednak zbyt wczesny, nie wydano jeszcze decyzji ostatecznej. Sąd przy tym ma na względzie, że wnioskodawca ma zamiar wnieść skargę sporządzoną przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy. W tym zakresie Sąd informuje, że profesjonalny pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy, zastępuje stronę wyłącznie w postępowaniu przed sądem administracyjnym, już na etapie sporządzenia i wniesienia skargi na ostateczną decyzję organu. Ustanowiony w ten sposób pełnomocnik nie jest natomiast uprawniony do ewentualnego reprezentowania strony przed organami w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, w tym też podatkowym. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji, o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza. Przy czym Sąd zauważa na tle przedstawionej wyżej specyfiki sprawy, że nie było potrzeby ustosunkowywania się do wniosku strony o odroczenie jej rozpoznania. Końcowo Sąd informuje, że niniejsze postanowienie nie zamyka stronie drogi do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca będzie mógł ponownie zwrócić się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jednak dopiero po zakończeniu stosownego postępowania podatkowego, najwcześniej bezpośrednio przed wniesieniem skargi do Sądu.