II SA 151/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimierz Jarząbek (Spr.) Sędziowie WSA Asesor WSA Protokolant Marzenna Glabas Beata Jezielska Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2004 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie odmowy zwrotu kwoty pieniężnej potrąconej z odprawy emerytalnej na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych — uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W piśmie z dnia 26 stycznia 2002 r. J. K. zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w S. z prośbą o zwrot nienależnie potrąconej z odprawy emerytalnej kwoty na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych na rzecz jego małoletnich dzieci. Wskazał, że wyrokiem Sądu Rejonowego Wydziału Rodzinnego w S. z dnia 5 maja 1994 r. sygn. akt "[...]" został zobowiązany do świadczenia alimentacyjnego na rzecz dzieci w wysokości po 20% miesięcznych zarobków - łącznie 40%. Odprawa emerytalna nie mieści się natomiast w tym pojęciu, bowiem stanowi inne świadczenie pieniężne przysługujące policjantowi na podstawie art. 108 ust. l ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Wprawdzie przepisy art. 127 ust. l i 2 tej ustawy dają możliwość dokonywania potrąceń na podstawie sądowych i administracyjnych tytułów wykonawczych oraz na podstawie przepisów szczególnych - na zasadach określonych w przepisach o egzekucji sądowej lub postępowaniu egzekucyjnym w administracji, lecz w sytuacji wnioskodawcy nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne, gdyż nie miał zaległości w płaconych alimentach, a więc przepis art. 127 ust. l i 2 ustawy nie miał zastosowania. Komendant Powiatowy Policji w S., po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia 12 listopada 2002 r. Nr "[...]" odmówił zwrotu potrąconej z odprawy emerytalnej kwoty w wysokości 4.815,20 zł. W uzasadnieniu podniósł, iż J. K. w związku ze zwolnieniem ze służby na emeryturę w dniu 30 maja 2000 r. otrzymał odprawę, od której potrącono 40% na poczet należności alimentacyjnych. Organ I instancji wyjaśnił, iż potrącenia dokonał na podstawie art. 127 ust. 2 ustawy o Policji, zgodnie z którym odprawa emerytalna jest składnikiem uposażenia policjanta i jako taka stanowi podstawę do potrąceń. W odwołaniu z dnia 15 listopada 2002 r. J. K, ponownie wskazał, iż w jego sprawie art. 127 ustawy o Policji nie miał zastosowania, bowiem nie było wobec niego prowadzone postępowanie egzekucyjne. Ponadto odchodzącym na emeryturę policjantom płacącym alimenty w chwili obecnej nie oducza się już żadnej kwoty z odprawy na rzecz alimentów. 2 Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, Komendant Wojewódzki Policji w O., działając na podstawie art. 138 § l pkt l Kpa oraz art. 127 ust. l i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r.. Nr 7, póz. 58 ze zm.), decyzją Nr "[...]" z 20 grudnia 2002 r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu wskazał, iż potrącenie należności alimentacyjnych ustalonych procentowo zostało dokonane z odprawy emerytalnej na podstawie art. 127 ust. 2 powołanej wyżej ustawy o Policji. Przepis ten, w brzmieniu wówczas obowiązującym ustalał w sposób pełny i wyczerpujący, co należy rozumieć pod pojęciem uposażenia z jakiego organ policji może dokonywać potrąceń, obejmując również odprawę emerytalną wymienioną w art. 114 ust. l pkt l ustawy. Jednocześnie przepis ten nie uzależniał dopuszczalności potrącenia od występującej zwłoki w regulowaniu świadczeń alimentacyjnych. Organ odwoławczy podniósł ponadto, iż ustawodawca dokonał zdefiniowania pojęcia uposażenia na potrzeby dokonywania potrąceń, w tym także na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych i brak było w ówczesnym stanie prawnym podstaw do wyłączenia odprawy z katalogu świadczeń ustawowo poddanych potrąceniom. Dopiero z dniem 19 października 2002 r., wraz ze zmianą brzmienia art. 127 ustawy o Policji, odprawa z tytułu zwolnienia ze służby podlega egzekucji wyłącznie na zaspokojenie zaległych należności alimentacyjnych. W skardze z dnia 8 stycznia 2003 r., wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. K. podtrzymał twierdzenie, że w jego sytuacji nie miał zastosowania art. 127 ust. l i 2 ustawy o Policji, bowiem nie posiadał on żadnych zaległości w płaconych alimentach. Wskazał, że art. 100 ustawy o Policji stanowi o uposażeniu policjanta, które składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia, wymienionych w art. 104 ustawy. Uposażenie zasadnicze i dodatki do uposażenia są dodatkami stałymi wypłacanymi miesięcznie z góry. Jednakże policjantowi przysługują także inne świadczenia, określone w art. 108 ustawy i do nich właśnie zaliczyć należy odprawy wypłacane w związku ze zwolnieniem ze służby. Skarżący wskazał ponadto, że w wyroku z dnia 5 maja 1994 r. r., który był podstawą dokonywanych potrąceń na poczet świadczeń alimentacyjnych, posłużono się pojęciem miesięcznych zarobków wraz z dodatkami, a nie pojęciem innych świadczeń pieniężnych przysługujących policjantom. Tym samym, dokonując potrąceń z odprawy emerytalnej, wykroczono poza należności ustalone wyrokiem, dokonując nadinterpretacji przepisu art. 127 ust. l i 2 ustawy o Policji. Dodał również, iż jego stanowisko jest zgodne 3 ze stanowiskiem innych jednostek policyjnych, w których nie dokonuje się takich potrąceń, a na dowód tego twierdzenia załączył opinię wydaną przez radcę prawnego Komendy Głównej Policji. W odpowiedzi na skargę, Komendant Wojewódzki Policji w O., podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wskazał ponadto, iż przy alimentach ustalonych ułamkowo (procentowo) powstaje problem, jak daleko sięga zarobek. Uznał jednocześnie, że należy w tym względzie podzielić stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 1987 r., III CZP 91/96, zgodnie z którym wynagrodzenie za pracę obejmuje zarówno płacę zasadniczą, jak i wszelkie dodatki, dopłaty, ekwiwalenty pieniężne oraz renty i emerytury, a także wszelkie stałe i powtarzające się świadczenia oraz inne należności. Podkreślił również, iż w art. 127 ust. 2 ustawy o Policji ustawodawca dokonał zdefiniowania pojęcia uposażenia na potrzeby dokonywania potrąceń, także na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych, a organ policji miał je jedynie stosować, również przy potrącaniu alimentów "procentowych" wynikających z zawartej ugody, gdzie strony operowały równoznacznymi do uposażenia pojęciami, jak zarobek czy pobory. Wskazał też jednocześnie, iż korzyść z zasadnie dokonanego potrącenia odniosły wyłącznie małoletnie dzieci zobowiązanego, mając możliwość zaspokojenia swoich usprawiedliwionych potrzeb. Załączona przez skarżącego opinia prawna jest natomiast tylko jednym z poglądów prezentowanych na tle spornego problemu, nie uwzględnia też odmienności ustalania alimentów w ujęciu kwotowym i procentowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.). Podkreślić należy, że stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zgodności zaskarżonej decyzji organu odwoławczego wyłącznie z punktu widzenia jej legalności, a więc z punktu widzenia jej zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. 4 W niniejszej sprawie spór toczy się o to, czy z odprawy należnej skarżącemu w związku z odejściem za emeryturę można było dokonać potrącenia na rzecz świadczeń alimentacyjnych. Punktem wyjścia dla rozstrzygnięcia tego zagadnienia jest treść sentencji wyroku Sądu Rejonowego w S., którym J. K. został zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych na rzecz swoich dzieci po 20% miesięcznych zarobków, tj. razem 40%. Z treści wyroku wynika, że należności te miały być świadczone systematycznie z otrzymywanego uposażenia. Wprawdzie ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, w rozdziale 9, poświęconym uposażeniu i innym świadczeniom pieniężnym policjantów, nie posługuje się użytymi w wyroku terminami, takimi jak zarobki, czy pobory, jednakże biorąc pod uwagę użyte w wyroku dookreślenie tych terminów przymiotnikiem "miesięcznych", nie powinien budzić wątpliwości fakt, że ich synonimem jest pojęcie uposażenia, na które zgodnie z art. 100 ustawy, składają się uposażenie zasadnicze i dodatki do uposażenia, wymienione w art. 104 tej ustawy. Zgodnie bowiem z art. 105, uposażenie zasadnicze i dodatki do uposażenia o charakterze stałym płatne są miesięcznie. Skoro zatem podstawą prowadzenia egzekucji jest tytuł wykonawczy, którym w niniejszej sprawie jest wskazany wyrok wyznaczający do jakich składników dochodu zobowiązanego można kierować egzekucję, sprzeczne z prawem było dokonanie potrącenia z innych świadczeń, w sytuacji gdy bieżące uposażenie skarżącego wypłacane z tytułu służby pokrywało alimenty w wysokości ustalonej przez Sąd. W ocenie Sądu, tylko o sytuacji gdyby bieżące uposażenie nie pokrywało alimentów, zaległe należności mogłyby być egzekwowane, na podstawie powoływanego przez organ art. 127 ustawy o Policji. Przepis ten, wprowadzając możliwość skierowania egzekucji do uposażenia policjantów, rozszerzał bowiem w ust. 2 zakres znaczeniowy tego pojęcia, określony w powołanym wyżej art. 100, o odprawę wymienioną w art. 114 oraz świadczenie określone w art. 112 i 117. Zgodność przedstawionej interpretacji przepisu 127 ustawy z zamiarem ustawodawcy potwierdza również, dokonana dniem 10 października 2001 r. zmiana brzmienia art. 127, który obecnie w ust. 3 wyraźnie stanowi, iż odprawa z mułu zwolnienia ze służby podlega egzekucji wyłącznie zaspokojenie zaległych świadczeń alimentacyjnych. W tym stanie rzeczy uznać należało, że zaskarżona decyzja naruszeniem prawa materialnego, tj. art- 127 cytowanej ustawy. 5 Organy przy ponownym rozpoznawaniu sprawy powinny mieć na uwadze podniesione wyżej okoliczności co do zakresu, wyznaczonego tytułem wykonawczym, obowiązku alimentacyjnego skarżącego. Zakres ten wynika bowiem z tytułu, który stanowi podstawę prowadzenia egzekucji. Art. 127 określa natomiast jedynie rodzaj świadczeń, z których dokonywane mogą być potrącenia w ramach zakreślonych przez tytuł wykonawczy, nie obligując jednocześnie do tych potrąceń. W świetle powyższego, stwierdzając naruszenie powołanych wyżej przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § l pkt l lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270).