II SA 1720/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk (sprawozdawca) Sędzia SO (del.) Maria Matyja Asesor WSA Katarzyna Matczak Protokolant Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2004 r., sprawy ze skargi R. K. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy uchylenia prawomocnego orzeczenia wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany z ostrzeżeniem: I. uchyla zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji, II. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie organu I instancji nie może być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku. Komendant Powiatowy Policji w S. orzeczeniem z dnia 10.10.2002 r. uznał R. K. winnym tego, że w dni 5 lipca 2002 r. w S. nie zachował należytej staranności przy przechowywaniu legitymacji służbowej, przez co doprowadził do jej utraty, tj. czynu określonego w § 10 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25.10.1990 r. w sprawie rodzajów i wzorów legitymacji służbowych i innych dokumentów policjantów, organów właściwych do ich wydawania oraz zasad dokonywania wpisów w tych dokumentach \Dz. U. Nr 78, poz. 463 ze zm.\ i na podstawie art. 134 ust. l pkt 4 ustawy z 6.04.1990 r. o Policji /Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm./ wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany z ostrzeżeniem. Dnia 5.12.2002 r. R. K. złożył wniosek o wznowienie postępowania dyscyplinarnego argumentując to tym, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu dyscyplinarnym, gdyż nie był przesłuchany, nie zapoznano go z materiałami postępowania dyscyplinarnego i nie doręczono orzeczenia o ukaraniu. Ponadto podał, że wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności nie znane organowi, który wydał orzeczenie dyscyplinarne, tj. legitymacja służbowa została mu skradziona a nie zgubił jej. Postanowieniem w dniu 31.12.2002 r. Komendant Powiatowy Policji w S. wznowił postępowanie dyscyplinarne. Po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy Komendant Powiatowy Policji orzeczeniem z 20.01.2003 r. odmówił uchylenia dotychczasowego orzeczenia. Na skutek odwołania R. K., Komendant Wojewódzki Policji orzeczeniem z 27 lutego 2003 r. zaskarżone orzeczenie organu I instancji utrzymał w mocy. Komendant Wojewódzki uznał, że zarzuty obwinionego, że organ I instancji nie dokonał ustaleń czy może on uczestniczyć w postępowaniu mija się z prawdą. Bowiem z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach postępowania dyscyplinarnego wynika, iż obwiniony cały czas przebywał na zwolnieniach lekarskich (także w czasie popełnienia zarzuconego mu czynu), do dnia 9.09.2002 r. były one wystawiane przez lekarza specjalistę chirurgii dziecięcej. Lekarz ten zaświadczył, że choroba obwinionego w związku z którą wystawiane są zwolnienia nie rodzi przeciwwskazań do udziału w prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu. Obwiniony wiedział o prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu oraz o próbach skontaktowania się z nim i wysyłanej na jego adres domowy korespondencji. Celowo jednak unikał udziału w postępowaniu dyscyplinarnym. Po wznowieniu postępowania R. K. został przesłuchany i zapoznany z aktami postępowania. W swoich wyjaśnieniach podał, że legitymacji służbowej nie zagubił lecz najprawdopodobniej została mu skradziona w hurtowni, przy ulicy P. w S., a następnie porzucona przez sprawcę. W tym okresie był poddawany intensywnemu leczeniu "[...]" przez co miał on utrudniony nadzór nad legitymacją. W ocenie organu II instancji jest to niewiarygodne, gdyż obwiniony nie zgłosił rzekomej kradzieży i nie powiadomił przełożonych o utracie legitymacji służbowej. Jeśli nawet przyjąć wiarygodność obwinionego to i tak powinien i mógł zdawać sobie sprawę, że nie będzie w stanie należycie chronić legitymacji służbowej i nie powinien zabierać jej z domu. I to właśnie za nie zachowanie należytej staranności przy przechowywaniu legitymacji służbowej, co doprowadziło do jej utraty R. K. został ukarany. Ponadto w ocenie Komendanta Wojewódzkiego orzeczenie o ukaraniu zostało wydane w dniu 10.10.2002 r. w czasie obowiązywania Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25.10.1990 r. w sprawie rodzajów i wzorów legitymacji służbowych i w czasie jego obowiązywania uprawomocniło się. Orzeczenie to zawiera prawidłowe rozstrzygnięcia i brak jest podstaw do jego uchylenia. Zatem strona nie ma racji powołując się na nowy przepis, który nie przewiduje odpowiedzialności za zagubienie legitymacji służbowej i twierdząc, iż przepis ten powinien być zastosowany w jego przypadku. Dlatego Komendant Wojewódzki na podstawie § 32 ust. 4 pkt l w zw. z § 30 ust. l Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych w stosunku do policjantów uznał, że w wyniku wznowienia postępowania nie mogła zapaść inna decyzja rozstrzygająca niż dotychczasowa. Na te orzeczenie R. K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego żądając jego uchylenia oraz uchylenia poprzedzającego je orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji. Zarzucił rażące naruszenie prawa. Nastąpiło to w jego ocenie, poprzez odmowę uchylenia orzeczenia w sytuacji kiedy nie zaistniały ku temu podstawy: - Organ nie wiedział lub nie chciał wziąć pod uwagę, że skarżący jest leczony "[...]"bez względu na to przez kogo wystawione są zwolnienia. W istocie w chwili prowadzenia postępowania dyscyplinarnego posiadał zwolnienie lekarskie od chirurga na skutek urazu "[...]", niemniej jednak cały czas dalej był leczony "[...]", jednak organ tego nie dociekł. - W uzasadnieniu orzeczeń obydwu instancji przedstawiono twierdzenia nie poparte żadnymi dowodami. Stwierdzono, że celowo unikał udziału w postępowaniu oraz, że przedstawione przez skarżącego dokumenty lekarskie oraz jego wyjaśnienia są próbą uniknięcia odpowiedzialności. Jednak nie przedstawiono na to żadnych dowodów, nie zakwestionowano autentyczności dokumentacji lekarskiej, nie zarzucono mu jej sfałszowania, czy sfałszowania jej przez lekarza "[...]". - Po wznowieniu postępowania dyscyplinarnego były przesłanki do jego umorzenia, albowiem w dniu wznowienia nie obowiązywały już przepisy na podstawie których doszło do ukarania. Komendant Wojewódzki Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie z art. 97 ust. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Zgodnie z § 39 ust. l pkt 3 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. Nr 4, poz. 12 ze zm.) postępowanie dyscyplinarne zakończone prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym wznawia się m. in. jeżeli orzeczenie wydano z naruszeniem obowiązujących przepisów, jeżeli mogło mieć to wpływ na treść orzeczenia. Zdaniem Sądu przepisy postępowania określone tymże rozporządzeniem zostały naruszone poprzez niewypełnienie dyspozycji § 17 rozporządzenia. Treść przepisów tego paragrafu reguluje prawa obwinionego w toczącym się postępowaniu dyscyplinarnym. Ogólnie z przepisów tych wynika, że podstawowym prawem obwinionego jest prawo do wzięcia czynnego udziału w postępowaniu dyscyplinarnym. Skoro skarżący w trakcie postępowania był leczony "[...]" i jak wynika z zaświadczenia wystawionego przez lekarza prowadzącego nie mógł wziąć udziału w postępowaniu (karta 38 akt administracyjnych), to fakt ten jest już wystarczającą przesłanką do wznowienia postępowania. Twierdzenia organów obu instancji, że owo zaświadczenie zostało przedstawione jedynie w celu uniknięcie odpowiedzialności przez skarżącego, nie jest poparte żadnymi dowodami np. zweryfikowaniem zaświadczenia przez biegłego "[...]". Zaświadczenia tego nie może podważyć z pewnością zaświadczenie wystawione przez lekarza o specjalności chirurg dziecięcy, który w trakcie trwania postępowania dyscyplinarnego wystawiał dla skarżącego zwolnienia lekarskiego (karta 25 akt administracyjnych). Zaświadczenie bowiem nie odnosiło się do stanu "[...]" skarżącego jaki występował u niego w trakcie toczącego się postępowania, poza tym lekarz o tej specjalności nie może wiążąco w toczącym się postępowaniu orzekać o stanie "[...]" obwinionego. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 40 ust. 4 rozporządzenia). Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Sformułowanie powyższe użyte w rozporządzeniu może oznaczać tylko tyle, że w przypadku zaistnienia przesłanki uzasadniającej wznowienie postępowania - co zdaniem Sądu miało miejsce z tego względu, że skarżący w tym postępowaniu nie mógł brać udziału ze wskazanych wyżej względów - organ musi rozpoznać w orzeczeniu kończącym postępowanie także istotę sprawy. To z kolei wymaga rozstrzygnięcia, jaka podstawa prawna winna być przyjęta przy ponownym rozstrzygnięciu sprawy. Przepisy wskazanego rozporządzenia nie dają w tej mierze żadnej wskazówki, a jest to sporne pomiędzy stronami. Sprawa ta jest istotna z powodu uchylenia z dniem l stycznia 2003r. przepisów rozporządzenia z dnia 25 października 1990r. Przepisy tego rozporządzania zostały przywołane w podstawie prawnej orzeczenia z dnia 10 października 2002r. Nr "[...]" wydanego przez Komendanta Powiatowego Policji w S. w sprawie ukarania karą dyscyplinarną skarżącego. Następnie wskutek wznowienia postępowania organy odmawiając uchylenia orzeczenia z dnia 10 października 2002r. przyjęły w konsekwencji, że w sprawie niniejszej podstawą wymierzenia kary dyscyplinarnej z tytułu utraty legitymacji służbowej winien być § 10 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 października 1990r. pomimo, że w dniu orzekania przepis ten już nie obowiązywał. Organ II instancji uzasadniając to stanowisko wskazał, iż w chwili wydania orzeczenia dyscyplinarnego w dniu 10 października 2002r. obowiązywał wskazany akt prawny, dlatego też podczas ponownego rozpatrywania sprawy wskutek wznowienia postępowania, sprawa winna być rozpoznana na podstawie tych przepisów, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia w chwili wydania orzeczenia. Zdaniem Sądu stanowisko organów administracji w niniejszej sprawie nie jest słuszne. Należy bowiem pamiętać o tym, że podobne uregulowania znajdują się w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.), a konkretnie w art. 151 K.p.a. W oparciu o tenże przepis ukształtowało się jednolite orzecznictwo oraz stanowisko doktryny. I tak w wyroku z dnia 28 czerwca 1984r. (sygn. akt: I SA 86/84) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że istotą wznowienia postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Nową decyzję, rozstrzygającą o istocie sprawy, wydaje się, jakby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana. Wobec tego organ administracji państwowej, wydający nową decyzję, stosuje przepisy prawa materialnego, które obowiązują w dniu orzekania. Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 września 1993r. (sygn. akt: SA/Gd 806/93). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela to stanowisko. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że skarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu I instancji zostały wydane w oparciu o rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 października 1990r., które w chwili orzekania już nie obowiązywało. Z tego względu orzeczenia te naruszają prawo materialne. Wobec powyższych uchybień należało więc uchylić zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu I instancji na podstawie przepisu art. 145 § l pkt l lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny zastosować obowiązujące w dniu orzekania przepisy prawa. Z uwagi na treść wyroku, Sąd na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił, że zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu I instancji nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się orzeczenia.