II SA 2200/03

Dnia 30 czerwca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Asesor WSA Irena Szczepkowska (spr.) Protokolant Romualda Gumińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie wymiany prawa jazdy I) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, II) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w kwocie 20 zł (dwadzieścia złotych), III) orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. H. S. złożył w dniu 13 grudnia 2002 r. w Starostwie Powiatowym w K. wniosek o wymianę bezterminowego prawa jazdy kategorii "A,B" Nr "[...]", wydanego "[...]" 1981 r. przez Wydział Komunikacji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej w W. Wraz z wnioskiem przedłożył orzeczenie lekarskie nr "[...]" z dnia 13 grudnia 2002 r. stwierdzające jego zdolność do kierowania pojazdami silnikowymi, w stosunku do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kat. A,A1,B,B1,T,B+E, wskazujące datę powtórnej kontroli stanu zdrowia na dzień 12 grudnia 2012 r. Decyzją Starosty K. z dnia 14 grudnia 2002 r. wydano H. S. prawo jazdy kategorii "AB", określające ważność uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi do dnia 12,grudnia 2012 r. We wniesionym od tej decyzji odwołaniu H. S. domagał się wydania prawa jazdy z bezterminową datą ważności argumentując, że od 1971 r. posiadał prawo jazdy kat. A,B bez ograniczeń czasowych, na podstawie zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów mechanicznych, bez konieczności odbywania ponownych badań lekarskich. Poinformował nadto, iż w dniu 12 grudnia 2002 r. nie przyjęto od niego wniosku o wymianę prawa jazdy żądając dołączenia nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami; swoje żądanie organ uzasadniał tym, że orzeczenie lekarskie znajdujące się w jego dokumentach wprawdzie stwierdza brak przeciwwskazań zdrowotnych, ale nie pasuje do programu komputerowego. Dostosowując się do wymogu postawionego przez Wydział Komunikacji Starostwa Powiatowego w K., uzyskał w dniu 13 grudnia 2002 r. orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów mechanicznych, jednak ze wskazaniem daty kolejnego badania, co lekarz uzasadnił ukończeniem przez niego 50-tego roku życia. Tego samego dnia dostarczył organowi orzeczenie lekarskie. Po uzyskaniu informacji, że otrzyma prawo jazdy z ograniczeniem czasowym, zażądał wstrzymania procedury wydania nowego prawa jazdy, jednak bezskutecznie. Według odwołującego się postępowanie organu I instancji było bezprawne, niezgodne z procedurą administracyjną, a w szczególności z art. 9 i 10 Kpa. Podkreślił nadto, iż zgodnie z art. 7 Konstytucji organy administracji działają na podstawie prawa i w granicach prawa. W przekonaniu odwołującego się, w wyniku wymiany prawa pojazdy powinien uzyskać prawo jazdy bez określenia terminu jego ważności, ponieważ orzeczenie lekarskie znajdujące się w jego dokumentacji, pomimo zalania podczas powodzi w W., jest czytelne i orzeka o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi. Ponadto H. S. wskazał, iż art. 122 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, nie dopuszcza zmiany wcześniej wydanego orzeczenia lekarskiego bezterminowo, z wyjątkiem sytuacji związanych z nasuwającymi się wątpliwościami co do stanu zdrowia kierowcy, jednak z całą pewnością przepis ten nie dotyczy sytuacji związanej z uzupełnieniem braków dotychczasowej dokumentacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po rozpatrzeniu odwołania H. S., decyzją nr "[...]" z dnia 29 kwietnia 2003 r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż zagadnienie wymiany prawa jazdy zostało uregulowane ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515) oraz wydanym na jej podstawie rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz. U. z 2002 r. Nr 69, poz. 640 ze zm.) i rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 150, poz. 1680). Organ zacytował treść art. 150 ust. l powołanej ustawy, zgodnie z którym prawa jazdy i inne dokumenty uprawniające do kierowania pojazdami lub potwierdzające dodatkowe kwalifikacje i wymagania w stosunku do kierujących pojazdami, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują ważność do czasu wymiany dokonywanej na koszt osoby uprawnionej w zakresie, na jaki zostały wydane. Wskazał nadto, iż w myśl § 2 ust. l powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r., wymiany dokumentów, o których mowa w § l, dokonuje organ wydający uprawnienia do kierowania pojazdami, na wniosek osoby uprawnionej do kierowania pojazdami złożony na druku, którego wzór określają przepisy w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. Stosownie zaś do § 7 ust. l pkt l lit. d rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001 r. w celu wydania prawa jazdy lub pozwolenia albo odmowy ich wydania należy zarejestrować wniosek w systemie informatycznym, odnotowując na wniosku przydzielony numer pozycji w rejestrze, oraz przeprowadzić weryfikację dokumentów, o których mowa w § 5 ust. l, obejmującą sprawdzenie zgodności danych z ujętymi w prowadzonej ewidencji kierowców danymi w zakresie posiadanych uprawnień i zakazów oraz orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami - jeżeli osoba posiada wcześniej wydane uprawnienie. Powołując się na zacytowane powyżej przepisy organ odwoławczy stwierdził, że ustawodawca wprowadził tryb weryfikacji uprawnień kierowców w toku postępowania w przedmiocie wymiany prawa jazdy i w zależności od poczynionych ustaleń umożliwił wydanie decyzji uwzględniającej m.in. okoliczności wynikające z aktualnego orzeczenia lekarskiego. Wskazane powyżej uregulowania systemowe, zdaniem organu, gwarantują każdorazową kontrolę uprawnień kierowców, w tym stanu zdrowia, i chronią innych uczestników ruchu drogowego przed kierowcami mogącymi stanowić zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Organ II instancji stanął na stanowisku, iż prawo jazdy, jakim się posługiwał się H. S. było wydane bezterminowo, nie stanowi przesłanki uniemożliwiającej zweryfikowanie jego uprawnień do kierowania pojazdami. W przeciwnym wypadku doszłoby do sytuacji, w której faktyczne czynności polegałyby na "przepisaniu uprawnień", a nie jak to regulują powołane wyżej przepisy prawa, stanowią jednocześnie weryfikację uprawnień, jakimi legitymuje się kierowca ubiegający się o wymianę prawa jazdy. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł H. S. domagając się stwierdzenia jej nieważności. W skardze ponowił argumentację z odwołania podkreślając, iż określenie terminu ważności prawa jazdy, podczas jego wymiany, było bezprawne. Skarżący ponownie zarzucił organom naruszenie art. 9 i 10 kpa oraz art. 7 Konstytucji RP. Skarżący załączył do skargi kopię pisma Starosty K. z dnia 23 grudnia 2002 r., będącego odpowiedzią na jego zarzuty co do bezprawnego trybu postępowania w sprawie oraz kopię swojego pisma z dnia 6 stycznia 2003 r. skierowanego do Starosty K., w którym ustosunkował się do argumentów przedstawionych w piśmie Starosty. We wskazanym wyżej piśmie Starosta K. stwierdził, iż przedstawione przez H. S. pierwotne orzeczenie lekarskie nie zawierało daty badania, kategorii prawa jazdy, a także miało niewidoczne pieczęcie. Natomiast nowo wydane orzeczenie lekarskie spełnia żądane wymogi, a H. S. nie odwoływał się od tego orzeczenia lekarskiego. W odpowiedzi na powyższą argumentację H. S. wskazał, iż zgodnie z § 7 ust. l pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, wszystkie wątpliwości związane z jego dokumentacją dotyczącą posiadanego prawa jazdy, należało kierować do szkoły wojskowej, która wypełniała wszystkie jego dokumenty. Ponadto powołał postanowienia § 9 ust. l i ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 10 grudnia 1983 r. w sprawie badań stanu zdrowia osób ubiegających się o prawo jazdy kierowców (Dz. Nr 70, poz. 315) stwierdzając, iż z zapisu tego wynika, z jakich przyczyn w zaświadczeniu brak jest daty badania i kategorii prawa jazdy. Podniósł także, iż obowiązujące przepisy nie nakazują weryfikacji poprzednich badań. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje: Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 97 ust. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Skarga jest zasadna, aczkolwiek żądanie skargi dotyczące stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji nie znajduje wystarczającej podstawy w art. 156 § l kodeksu postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest fakt, iż stan zdrowia skarżącego pozwala mu na prowadzenie pojazdów mechanicznych. Natomiast kwestia sporna sprowadza się do udzielenia odpowiedzi czy w związku ze złożeniem przez skarżącego wniosku o wymianę prawa jazdy istniały podstawy do wydania decyzji wprowadzającej ograniczenia czasowe ważności prawa jazdy. Z twierdzeń skarżącego wynika, czemu nie zaprzeczają organy orzekające w niniejszej sprawie, iż organ I instancji uzależnił przyjęcie wniosku o wymianę prawa jazdy od przedłożenia nowego orzeczenia lekarskiego o stanie jego zdrowia pomimo, że w dokumentacji będącej w posiadaniu organu, znajdowało się świadectwo lekarskie stwierdzające jego zdolność do kierowania pojazdami mechanicznymi. Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organów, że w jego przypadku konieczna była weryfikacja zaświadczenia lekarskiego, która spowodowała wydanie niekorzystnej dla niego decyzji. Natomiast według stanowiska organu II instancji unormowania prawne odnoszące się do zasad postępowania przy wymianie prawa jazdy dają staroście uprawnienia do "każdorazowej kontroli uprawnień kierowców, w tym stanu zdrowia". Na poparcie tej tezy Kolegium przytoczyło między innymi treść § 7 ust. l pkt l lit. d rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 150, poz. 1680). Przepis ten stanowi, iż w celu wydania prawa jazdy lub pozwolenia albo odmowy ich wydania należy zarejestrować wniosek w systemie informatycznym, odnotowując na wniosku przydzielony numer pozycji w rejestrze, oraz przeprowadzić weryfikację dokumentów, o których mowa w § 5 ust. l, obejmującą sprawdzenie zgodności danych z ujętymi w prowadzonej ewidencji kierowców danymi w zakresie posiadanych uprawnień i zakazów oraz orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami - jeżeli osoba posiada wcześniej wydane uprawnienia. W ocenie Sądu wskazany przez Kolegium przepis § 7 ust. l pkt l lit. d rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 150, poz. 1680) nie mógł stanowić podstawy prawnej do wydania decyzji wprowadzającej ograniczenia czasowe ważności prawa jazdy. Przepis ten wymienia bowiem wyłącznie czynności techniczne, jakie obowiązany jest podjąć właściwy organ, przed wymianą prawa jazdy. Jedną z tych czynności, jest weryfikacja dokumentów, o których mowa w § 5 ust. l, w tym orzeczeń lekarskich. W przypadku osób posiadających wcześniej wydane uprawnienie do kierowania pojazdami mechanicznymi, weryfikacja dokumentów ma polegać na sprawdzeniu danych z ujętymi w prowadzonej ewidencji kierowców danymi w zakresie posiadanych uprawnień i zakazów oraz orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Skoro świadectwo lekarskie znajdujące się w aktach ewidencyjnych H. S. stwierdzało jego zdolność do kierowania pojazdami mechanicznymi i nie zalecało powtórnej kontroli stanu zdrowia, weryfikacja tegoż dokumentu powinna zakończyć się wynikiem pozytywnym. Trafnie wywodzi skarżący, iż skierowanie kierującego pojazdem na badania lekarskie mające na celu sprawdzenie jego stanu zdrowia, może nastąpić na mocy decyzji starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia, w trybie art. 122 ust. l pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515). W wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięciach organy nie wskazały jakie przesłanki faktyczne nasunęły zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, jednak w zestawieniu z treścią wystawionego skarżącemu orzeczenia lekarskiego o stanie jego zdrowia nie można tych zastrzeżeń uznać za uzasadnione. Z całą pewnością bezpodstawne byłoby żądanie od skarżącego nowego zaświadczenia lekarskiego z tej przyczyny, że istniały trudności z odczytaniem daty wydania świadectwa lekarskiego, które znajdowało się w aktach ewidencyjnych H. S. Tryb postępowania w razie braków w dokumentach kierowcy normuje bowiem § 7 ust. l pkt 5 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. Przepis ten stanowi, iż w zależności od rodzaju braków należy wezwać do ich uzupełnienia odpowiednią osobę, której dokumenty te dotyczą, ośrodek lub jednostkę wojskową. Wskazać nadto należy, iż adnotacja w zaświadczeniu lekarskim o konieczności poddania się przez H. S. kontroli lekarskiej po okresie 10 lat od daty badania, jest diagnozą lekarską, prognozującą możliwość wystąpienia ewentualnych dalszych zmian w stanie zdrowia skarżącego. Treść tego zaświadczenia, o czym była mowa uprzednio, na gruncie przepisów obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji, nie dawała organowi administracji uprawnień do ograniczenia ważności prawa jazdy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 1988 r., sygn. akt IV SA 165/88, ONSA 1989, z. 2, póz. 63). Dysponując taką diagnozą lekarską, organ administracji będzie miał możliwość, stosownie do postanowień art. 122 powołanej ustawy Prawo o ruchu drogowym, wezwać skarżącego do poddania się badaniu lekarskiemu w terminie określonym przez lekarza w orzeczeniu lekarskim z dnia 13 grudnia 2002 r. Z powodu błędnej wykładni prawa materialnego Wojewódzki Sąd Administracyjny z mocy art. 145 § l pkt l lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego (pkt II sentencji wyroku) oraz orzeczenie o nie wykonaniu decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (pkt III sentencji wyroku) uzasadniają przepisy art. 200 i art. 152 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.