II SA 2586/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędzia SO (del.) Maria Matyja (spr.) Asesor WSA Beata Jezielska Protokolant Karolina Alboszta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2004r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie odmowy przyznania zasiłku dla osoby bezrobotnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonywane do czasu uprawomocnienia wyroku. Decyzją z dnia 29 stycznia 2002 r. Starosta B. orzekł o uznaniu T. S. za osobę bezrobotną z dniem 22 stycznia 2002 r. oraz jednocześnie odmówił przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu wskazał, że w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem stosunek pracy został z nim rozwiązany za porozumieniem stron, a zatem stosownie do treści art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r., Nr 6, póz. 56 ze zm.), zasiłek będzie mu przysługiwał dopiero po upływie 90 dni od dnia zarejestrowania się. Następnie, decyzją z dnia 26 kwietnia 2002 r. Starosta B. przyznał T. S. zasiłek dla bezrobotnych od dnia 23 kwietnia 2002 r. do dnia 24 lipca 2003 r. W dniu 25 lutego 2003 r. T. S. wniósł o zmianę decyzji z dnia 29 lutego 2002 r. i przyznanie zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego podnosząc, że legitymuje się 32-letnim stażem pracy, w tym 25 latami przepracowanymi w warunkach szkodliwych. Wskazał też, że ma na utrzymaniu studiującą córkę, a z uwagi na wiek i zdrowie nie może znaleźć pracy. Postanowieniem z dnia 19 marca 2003 r. Starosta B., powołując się na przepis art. 145 § l pkt 5 kpa, wznowił postępowanie zakończone powyższymi decyzjami i jednocześnie decyzją z tej samej daty odmówił uchylenia decyzji własnych z dnia 29 stycznia 2002 r. oraz z dnia 26 kwietnia 2002 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że z przedłożonych świadectw pracy wynika, że T. S. posiada okres uprawniający do zasiłku w wymiarze 32 lat, 3 miesięcy i 9 dni, w tym 8 lat, 5 miesięcy i 21 dni pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Podniósł, że okresy wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, zgodnie z art. 37j ust. l pkt la ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r., są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu, a takich dokumentów T. S. nie posiada. Istotne jest również to, że T. S. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 22 stycznia 2002 r., a przepis art. 37j wskazanej ustawy został z niej wykreślony od dnia l stycznia 2002 r. W związku z powyższym, nie mógł on mieć zastosowania, gdyż zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z 2003 r., Nr 6, póz. 65), prawo do zasiłku przedemerytalnego przysługuje wyłącznie bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do jego nabycia. Organ przytaczając nowe warunki, określone w art. 37k ust. l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym od dnia l stycznia 2002 r. stwierdził ponadto, że T. S. nie spełnia żadnego z nich, nie osiągnął bowiem wieku 63 lat, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło na mocy porozumienia stron. Z decyzją tą nie zgodził się T. S. i wnosząc od niej odwołanie, zarzucił organowi, że nie uwzględnił całego, udokumentowanego przez niego okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewoda, decyzją z dnia 20 maja 2003 r., utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Podtrzymując argumentację przyjętą w zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wskazał, że T. S. w okresie pracy wynoszącym 32 lata 3 miesiące i 9 dni, przepracował 25 lat 5 miesięcy i 3 dni w warunkach szczególnych. Spełnia zatem warunki, określone w art. 37j ust. l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r. i przysługiwałoby mu prawo do zasiłku przedemerytalnego gdyby zarejestrował się jako osoba bezrobotna do dnia 12 stycznia 2002 r. W niniejszej sprawie, odwołujący się pracował jednak do dnia 21 stycznia 2002 r. w pełnym wymiarze czasu pracy. Status osoby bezrobotnej uzyskał zatem po upływie wskazanego wyżej terminu. Brak jest tym samym podstaw do przyznania prawa do zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego na starych zasadach. Odwołujący się nie spełnia natomiast przesłanek do przyznania prawa do wskazanych świadczeń na nowych zasadach. W skardze przesłanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, T. S., podnosząc dotychczasowe argumenty, wskazał ponadto, że odmowa przyznania zasiłku przedemerytalnego po 32 latach pracy i pozostawienie go bez jakichkolwiek dochodów jest sprzeczna z Konstytucją RP, a w szczególności z art. 67 Konstytucji, zgodnie z którym każdy obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda podtrzymał wywody uzasadnienia zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Podkreślić należy, że stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych decyzji wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Sąd nie jest natomiast związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące wzruszeniem zaskarżonego aktu. W ocenie Sądu zaskarżone decyzje nie mogą pozostać w obrocie prawnym z następujących względów. Wskazać należy, że we wniosku z dnia 25 lutego 2003 r. T. S. zwrócił się z prośbą o zmianę decyzji z dnia 29 stycznia 2002 r. i przyznanie zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego wskazując, że legitymuje się 32-letnim stażem pracy, w tym 25 latami przepracowanymi w warunkach szkodliwych. We wniosku powołał się również na swoją złą sytuację materialną. Organ administracji uznał przedmiotowy wniosek za wniosek o wznowienie postępowania, zakończonego decyzjami ostatecznymi z dnia 29 stycznia 2002 r. oraz z dnia 26 kwietnia 2002 r. W konsekwencji też, postanowieniem z dnia 19 marca 2003 r., w oparciu o przepis art. 145 § l pkt 5 kpa, wznowił postępowanie w sprawie przyznania statusu bezrobotnego oraz odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 22 stycznia 2002 r. oraz w sprawie przyznania tego zasiłku od dnia 23 kwietnia 2002 r. Wskazać jednak należy, że weryfikacja decyzji ostatecznych możliwa jest nie tylko w trybie wznowienia postępowania, lecz także w innych trybach szczególnych postępowań, uregulowanych w kodeksie postępowania administracyjnego. Stosownie bowiem do dyspozycji art. 235 § l kpa, pismo w sprawie, w której w toku postępowania administracyjnego została wydana decyzja ostateczna, uważa się w zależności od jego treści jako żądanie wznowienia postępowania lub żądanie stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu. W niniejszej sprawie, T. S. nie oznaczył rodzaju swojego pisma, z jego treści nie wynikało natomiast jaki jest jego charakter, skarżący wskazał bowiem tylko ogólnie, iż pragnie zmiany poprzedniej decyzji i przyznania zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego. W tej sytuacji, bez uprzedniego wezwania T. S. do sprecyzowania jak należy zakwalifikować jego pismo, organy orzekające nie miały podstaw do wydania decyzji w oparciu o przepisy art. 145 i nast. kpa. Dowolne przyjęcie przez organ I, a następnie II instancji, że podstawą uchylenia wskazanej decyzji miały być powołane wyżej przepisy nastąpiło zatem z naruszaniem art. 7 i 77 kpa. Ponadto wskazać należy, że zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją wydaną w trybie wznowienia postępowania jest wyznaczony zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją ostateczną. Organy w toku tego postępowania nie mogą zatem zmienić rodzaju sprawy, mogą bowiem rozstrzygać wyłącznie sprawę tożsamą pod względem przedmiotowym. W niniejszej natomiast sprawie, zarówno organ I, jak II instancji, prowadząc wznowione postępowanie, w którym przedmiotem rozpoznania było prawo do zasiłku dla bezrobotnych, odnosiły się w uzasadnieniu swoich decyzji do przesłanek, od których spełnienia zależy przyznanie zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego. Wskazana sprzeczność uzasadnienia z faktycznym rozstrzygnięciem decyzji stanowi natomiast naruszenie art. 107 § l i 3 kpa. Tym samym, w toku ponownego rozpoznawania niniejszej sprawy, organ I instancji powinien wezwać skarżącego do sprecyzowania złożonego żądania poprzez wskazanie, czy jest to wniosek o przeprowadzenie postępowania w celu wyeliminowania wskazanych wyżej decyzji ostatecznych w jednym ze wskazanych wyżej trybów szczególnych, czy też podlegający odrębnemu rozpoznaniu wniosek o przyznanie zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego. W tym ostatnim przypadku, organ powinien rozpoznać wniosek zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi w dacie rejestracji skarżącego. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 145 § l lit. C ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) zaskarżone decyzje zależało uchylić, orzekając stosownie do treści art. 152 cyt. Ustawy o wstrzymaniu ich wykonania do czasu uprawomocnienia się wyroku.