II SA 2701/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimierz Jarząbek Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Asesor WSA Katarzyna Matczak (Spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie rejestracji pojazdu- oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 24 czerwca 2002r. Nr "[...]"Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty O. przez Naczelnika Wydziału Komunikacji i Transportu w Starostwie Powiatowym w O. z dnia 17 maja 2002r. Nr "[...]" w sprawie uchylenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia 14 września 1998r. w przedmiocie zarejestrowania samochodu osobowego marki "A", o numerze nadwozia "[...]" , nr silnika "[...]" , pod numerem rej. "[...]"na nazwisko J. G. i odmowie zarejestrowania przedmiotowego samochodu, jak również unieważnieniu dowodu rejestracyjnego serii "[...]" i tablic rejestracyjnych o numerze "[...]" nakazując zwrot dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych. W uzasadnieniu wskazano, iż J.G. z powodu zmiany miejsca zamieszkania w dniu 14 sierpnia 1998 r. wystąpił do Urzędu Rejonowego w O. o zarejestrowanie samochodu osobowego marki "A", rok produkcji 1976, o nr nadwozia "[...]" i nr silnika "[...]". Pierwsza rejestracja samochodu na terenie kraju miała miejsce w dniu 25 października 1984 r., natomiast pierwotnie na nazwisko J. G. samochód zarejestrowany został w dniu 17 sierpnia 1995r. w Urzędzie Rejonowym w E. Decyzją z dnia 14 września 1998 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w O. zarejestrował przedmiotowy pojazd na stałe wydając tablice rejestracyjne nr "[...]" oraz dowód rejestracyjny seria "[...]" . W dniu 31 maja 2001 r. Starostwo Powiatowe w O. zostało poinformowane przez Komendę Powiatową Policji w O. o przerobieniu numerów identyfikacyjnych samochodu marki "A" stanowiącego własność J. G.. Z uwagi na przedawnienie karalności umorzono postępowanie w tej sprawie. Wobec powzięcia informacji o nowych okolicznościach w sprawie Starosta O. wznowił w trybie art. 145 § l pkt 5 Kpa postępowanie w przedmiocie zarejestrowania samochodu osobowego marki "A" pod numerem rej. "[...]" i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w tej sprawie decyzją z dnia 17 maja 2002 r. na podstawie art. 151 § l pkt 2 Kpa uchylił decyzję rejestrującą wskazany wyżej pojazd, orzekł o odmowie jego zarejestrowania oraz o unieważnieniu dowodu rejestracyjnego serii "[...]" i tablic rejestracyjnych o nr "[...]" nakazując ich zwrot. W uzasadnieniu podał, że przeprowadzone przez Komendę Powiatową Policji w O. postępowanie ujawniło, iż w pojeździe marki "A" zostały przerobione numery nadwozia i silnika. Opinia mechanoskopijna wykazała, że numer nadwozia nie jest numerem nabitym fabrycznie, zaś numer pierwotny został usunięty poprzez jego wycięcie. Pojazd ten nie posiada oryginalnie nadanych przez producenta cech identyfikacyjnych numeru nadwozia i silnika - a zatem nie spełnia warunków technicznych, o których mowa w art. 66 ust. 3a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym. Od powyższej decyzji pełnomocnik J. G. wniósł odwołanie, w którym zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego - ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wniósł o uchylenie decyzji wznowieniowej oraz o zarejestrowanie pojazdu w oparciu o art. 66 a § 2 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym. Wskazał, iż postępowanie administracyjne przeprowadzono w pośpiechu bez udziału zainteresowanej strony. Podniósł, iż decyzji nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności i nie można było podejmować rozstrzygnięcia w zakresie odmowy zarejestrowania samochodu, unieważnienia dowodu rejestracyjnego oraz unieważnienia tablic rejestracyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdzając, że jest ona prawidłowa. Wyjaśniono, iż decyzja organu pierwszej instancji wydana została w trybie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy w sprawie dotyczącej rejestracji pojazdu J.G. ujawniły się istotne dla sprawy okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi który ją wydał. W momencie dokonywania rejestracji samochodu marki "A" Kierownik Urzędu Rejonowego w O. nie posiadał informacji, iż numer identyfikacyjny nadwozia" "[...]", nie jest numerem pierwotnym tego pojazdu lecz jest on nabity niefabrycznie, natomiast numer nadwozia został usunięty przez wycięcie. Także numer silnika "[...]" nie jest nabity fabrycznie. Stosownie do art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602, ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 1998r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (Dz.u. Nr 57, poz. 365, ze zm.) rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie m.in. dowodu własności pojazdu i dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był wcześniej zarejestrowany. Przy wniosku o rejestrację właściciel pojazdu winien, jak w przypadku odwołującego się - zmiana miejsca zamieszkania - przedstawić oryginał dowodu rejestracyjnego, przy czym dokument ten musi być oryginalny i zgodny ze stanem rzeczywistym. Przedłożony dowód rejestracyjny będący podstawą rejestracji pojazdu okazał się niezgodny ze stanem faktycznym, gdyż numery nadwozia i silnika były sfałszowane, dlatego też decyzja o rejestracji tego pojazdu musiała być wyeliminowana z obrotu prawnego. Zarzut dotyczący braku udziału strony w toczącym się postępowaniu jest chybiony, gdyż J.G. poinformowano o wszczęciu postępowania wznowieniowego w tej sprawie, jak również o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, możliwością składania wniosków dowodowych i wypowiadania się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Z uprawnienia tego jednak· odwołujący się nie skorzystał. Nadto podano, że stosownie do art. 130 § 2 Kpa wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji wstrzymuje z mocy prawa wykonanie tej decyzji, natomiast wyjątki od reguły wprowadzają jedynie przepisy ustaw szczególnych, bądź gdy nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności w trybie art. 108 Kpa, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Dodatkowo poinformowano, iż odwołujący się może wystąpić w trybie przepisów prawa cywilnego do sądu powszechnego o ustalenie jego prawa własności przedmiotowego pojazdu, a następnie w trybie przepisów rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 7 września 1999r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów przy tym stosowanych (Dz. U Nr 81, poz. 917) do uprawnionego diagnosty o przeprowadzenie dodatkowych badań w celu rejestracji tegoż pojazdu. Na powyższą decyzję pełnomocnik J. G. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem, o wstrzymanie wykonania decyzji Starosty Powiatu O. z dnia 17 maja 2002r. Nr "[...]" oraz zasądzenie kosztów procesu według załączonego spisu. Podniósł zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego tj. art. 72 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U Nr 98, poz. 62, ze zm.), § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów z 19 czerwca 1999 r. (Dz.U Nr 59, poz. 632), art. 3 Kodeksu Cywilnego oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak również zasad postępowania administracyjnego, bowiem decyzje podejmowane w sprawie zapadały z pogwałceniem zasad prowadzenia postępowania administracyjnego. Wskazał także na naruszenie art. 104 § 2 i art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Pełnomocnik podniósł, iż Kolegium nie wskazało w oparciu o jaki bezsporny dowód ustaliło, iż numery nadwozia i silnika zostały sfałszowane, bowiem prowadzone w tej sprawie dochodzenie Prokuratury zostało umorzone z uwagi na przedawnienie karalności. Zarzucił, iż organy administracji publicznej nie uwzględniły okoliczności, iż w chwili zakupu samochodu przez skarżącego posiadał on numery jak w dowodzie rejestracyjnym, gdyż w toku postępowania prowadzonego przez Prokuraturę ustalono, że przerobienie numerów identyfikacyjnych samochodu nastąpiło przed jego zakupem i w chwili przejścia przedmiotowego pojazdu na własność skarżącego posiadał on takie numery identyfikacyjne, jak to wykazano w dowodzie rejestracyjnym. Podał, iż dokonując rejestracji pojazdu skarżący przedstawił dowód własności oraz dowód rejestracyjny, który był oryginalny. W niniejszej sprawie nie istnieje żaden spór dotyczący prawa własności pojazdu. Pełnomocnik wskazał na naruszenie zasady ochrony praw nabytych, bowiem po raz pierwszy samochód na rzecz skarżącego został zarejestrowany w dniu 17 sierpnia 1995 r., zaś przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym z 1997r. weszły w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. i nie zawierały przepisów dotyczących retroakcji. Z tego też powodu niesłuszna jest decyzja organu odmawiająca rejestracji pojazdu i kwestionująca prawo własności do pojazdu. Powołano się na art. 3 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym wejście w życie nowej ustawy nie niweczy praw nabytych pod rządami uchylonych przepisów. Stosownie do uchwały SN z dnia 21 maja 1986r. sygn. III AZP 4/85 OSN CP 7/87 poz. 46, art. 3 Kc należy do kategorii przepisów, które są przydatne przy wykładni prawa administracyjnego. Nadto zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia faktycznego, wskazującego fakty, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności. Podniósł, że decyzja z uwagi na brak rygoru natychmiastowej wykonalności nie mogła zawierać rozstrzygnięcia w zakresie odmowy zarejestrowania pojazdu, unieważnieniu dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. wnosząc o jej oddalenie podtrzymało stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniło, iż dowodem potwierdzającym okoliczność sfałszowania numerów identyfikacyjnych pojazdu - nadwozia i silnika - jest w sposób nie budzący wątpliwości na podstawie ekspertyzy kryminalistycznej z zakresu badań mechanoskopijnych] opinia nr "[...]" z dnia 6 kwietnia 2001 r. wydana przez Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Wojewódzkiej Policji w O. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W związku z przeprowadzoną reformą sądownictwa administracyjnego sprawy, w których - jak w tym przypadku - skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na których obszarze właściwości mają siedzibę organy administracji publicznej, których działalność została zaskarżona - art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.). W niniejszej sprawie właściwym do rozpoznania skargi pełnomocnika J. G. jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, ponieważ na obszarze jego właściwości ma siedzibę organ administracyjny, którego decyzja jest przedmiotem skargi. Zgodnie z art. 1 § l i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w wypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa. Materialnoprawną podstawę rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602, ze zm.) oraz obowiązujące na mocy cytowanej ustawy rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 1998 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (Dz.U. Nr 57, z. 365, ze zm.). Stosownie do art. 72 ust. 1 ustawy rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie m.in. dowodu własności pojazdu, dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był uprzednio zarejestrowany. Przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia, na który powołał się organ odwoławczy wskazuje, że rejestracji dokonuje się na podstawie wniosku właściciela pojazdu, który dołącza następujące dokumenty: 1) dowód własności pojazdu, 2) dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany, 3) kartę pojazdu, jeżeli była wydana, oraz oddaje tablice rejestracyjne, jeżeli pojazd był zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W świetle powołanych wyżej przepisów, osoba która występuje z wnioskiem o rejestrację pojazdu obowiązana jest przedstawić m.in. oryginał dowodu własności pojazdu, a jeżeli pojazd był już zarejestrowany, jak w niniejszej sprawie, także ostatni dowód rejestracyjny. Oba dokumenty muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby, lecz także zgodne ze stanem faktycznym. W tym miejscu wskazać należy skarżącemu, iż identyczne w swej treści wymogi do zarejestrowania pojazdu przewidywała ustawa z dnia l lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 1992 r. Nr 11, poz. 41, ze zm.) w art. 59 ust. l i 3 oraz przepisach wydanego z upoważnienia tej ustawy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 199 3r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczenia pojazdów (Dz.U. Nr 37, poz. 164, ze zm.). To w oparciu o § 3 ust. 1 tegoż rozporządzenia Kierownik Urzędu Rejonowego w E. dokonał pierwszej rejestracji pojazdu na nazwisko J. G. w dniu 17 sierpnia 1995 r. Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył nowy wniosek o rejestrację pojazdu marki "A" w dniu 14 sierpnia 1998 r. w Urzędzie Rejonowym w O. z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania. Wymóg taki przewidywał § 13 ust. l rozporządzenia z dnia 25 marca l998r., zgodnie z którym w przypadku zawiadomienia o zmianie danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym przepisy § 2 stosuje się odpowiednio. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie, a w szczególności z przeprowadzonej na zlecenie KPP w O. ekspertyzy kryminalistycznej wynika, że numer identyfikacyjny nadwozia "[...]" pojazdu marki "A" o nr rej. "[...]" nie jest numerem pierwotnym nadwozia tego samochodu. Numer ten nabity jest niefabrycznie, zaś numer fabryczny został usunięty poprzez wycięcie, natomiast numer silnika "[...]" także nie jest nabity fabrycznie. Dotychczasowy dowód rejestracyjny dotyczący spornego pojazdu nie odpowiada rzeczywistemu stanowi rzeczy. Sfałszowanie numerów nadwozia i silnika powoduje, że dokument w oparciu, o który pojazd był uprzednio zarejestrowany nie stanowiły podstawy do przeniesienia własności samochodu na rzecz skarżącego. Okoliczność, że postępowanie karne w tej sprawie z uwagi na przedawnienie karalności czynu zostało umorzone jest bez znaczenia. Jednoznacznie w tym zakresie wypowiadał się już wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach sygn. akt II SA 927/98, II SA 32/98, w których wyraził pogląd, że nieoryginalność, a więc sfałszowanie numeru nadwozia, powoduje, że dokumenty w oparciu o które pojazd był uprzednio zarejestrowany nie stanowiły podstawy do przeniesienia własności samochodu na rzecz nabywcy. Stanowisko to w pełni podziela tutejszy Sąd. Organy obu instancji zasadnie uznały, że skoro samochód posiada fałszywe numery identyfikacyjne, to tym samym dane zawarte w dowodzie rejestracyjnym są nieprawdziwe. Ponieważ okoliczność powyższa ujawniła się dopiero po zarejestrowaniu pojazdu organ pierwszej instancji miał obowiązek stosownie do art. 145 § l pkt 5 Kpa wznowić postępowanie w sprawie dokonanej rejestracji i po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie wydać decyzję o uchyleniu decyzji rejestrującej ten pojazd i odmówić jego zarejestrowania, gdyż wymóg taki ustawodawca zawarł w art. 151 § l pkt 2 Kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania wydaje decyzję, w której uchyla dotychczasową decyzję, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § l lub art. 145a i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Treść art. 151 § l pkt 2 Kpa nie może budzić żadnych wątpliwości interpretacyjnych, Nieporozumieniem jest wobec tego zarzucanie organowi pierwszej instancji, że z naruszeniem zasad dotyczących wykonalności decyzji nieostatecznych orzekł o odmowie zarejestrowania przedmiotowego pojazdu, skoro obowiązek taki wynika wprost z przepisu prawa. Odnośnie zaś zapisów dotyczących unieważnienia dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych, to wyjaśnić należy, iż w tym zakresie organ nie posiada uprawnienia do orzekania w formie decyzyjnej, stanowi to bowiem czynności materialno - techniczne, jednakże z uwagi na konieczność wyeliminowania tego dokumentu i tablic rejestracyjnych z obrotu prawnego zawarto adnotacje w tym zakresie. Sąd nie podziela argumentu pełnomocnika skarżącego odnośnie braku wskazania dowodu, na podstawie którego stwierdzono sfałszowanie numerów nadwozia i silnika samochodu, skoro organy obu instancji w sposób jednoznaczny wykazały, iż dowodem potwierdzającym tę okoliczność jest przeprowadzony w ramach postępowania karnego dowód w postaci opinii biegłego Nr "[...]" na podstawie wykonanej ekspertyzy kryminalistycznej w Laboratorium Kryminalistycznym Komendy Wojewódzkiej Policji w O. Dowód ten został oceniony przez organy w oparciu o zebrany materiał dowodowy w sprawie, przy czym skarżący nigdy nie kwestionował prawidłowości jego przeprowadzenia, jak również wyników tam określonych nigdy też nie przedstawił innego dowodu, który potwierdzałby, że posiadane przez pojazd numery identyfikacyjne są oryginalne, nadane przez jego producenta. Nie zasługują na uwzględnienie także wywody pełnomocnika w zakresie dotyczącym zasady ochrony praw nabytych przez skarżącego z uwagi na zarejestrowanie jego samochodu marki "A" pierwotnie w oparciu o ustawę Prawo o ruchu drogowym z 1983 r., gdyż poprzedni stan prawny zawierał identyczne wymogi w zakresie rejestracji pojazdów i fakt sfałszowania numerów identyfikacyjnych pojazdu tj. nadwozia i silnika rodził taki sam skutek w postaci uchylenia decyzji rejestracyjnej i odmowy zarejestrowania pojazdu. Poza tym skarżący nie skonstatował, iż zasada praw nabytych może dotyczyć jedynie praw słusznie nabytych, czyli zgodnie za stanem prawnym. Trudno zaś w niniejszej sprawie mówić o zasadzie praw nabytych, skoro dokumenty rejestracyjne pojazdu przekazane J. G. w dniu zawarcia umowy kupna - sprzedaży nie odpowiadały stanowi faktycznemu, co potwierdziło późniejsze postępowanie karne oraz sam skarżący informując, że sfałszowanie numerów identyfikacyjnych pojazdu miało miejsce przed nabyciem pojazdu przez niego. Słusznie zatem wskazało Kolegium, iż wpierw należałoby ustalić przed sądem powszechnym, czy osoba na rzecz której ma być dokonana rejestracja jest właścicielem pojazdu. Z akt sprawy wynika, że J. G. posiada wprawdzie przedmiotowy pojazd, lecz nie dysponuje dowodem jego własności, bowiem z dowodu rejestracyjnego wynikają określone numery identyfikacyjne tego pojazdu, które nie stanowią jego numerów oryginalnych nadanych mu przez producenta - patrz. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2000 r. sygn. akt II SA 2371/99 opubl. OSS 2000/4/96. W tym stanie rzeczy skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.