II SA 2992/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Adam Matuszak Asesor WSA Irena Szczepkowska (sprawozdawca) Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2004 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie rejestracji pojazdu I) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; II) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 20 zł (dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III) orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 4 marca 2002 r., po rozpatrzeniu odwołania K. D., na podstawie art. 138 § l pkt l kpa, utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia 10 stycznia 2002 r., który w wyniku wznowionego postępowania, uchylił własną decyzję ostateczną z dnia 26 czerwca 2000 r. w sprawie zarejestrowania samochodu osobowego marki "[...]" o nr nadwozia "[...]", nr silnika "[...]", rok produkcji 1997, pod nr "[...]"na rzecz K. D. oraz w sprawie unieważnienia dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych, a także w sprawie odmowy zarejestrowania samochodu osobowego marki "[...]" o wskazanych wyżej numerach identyfikacyjnych. Kolegium w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po zacytowaniu art. 72 ust. l pkt l i 4 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, powołało się na zebrany w sprawie materiału dowodowy wskazując, że dowód rejestracyjny spornego samochodu nie odpowiadał rzeczywistemu stanowi rzeczy, gdyż numery nadwozia i silnika umieszczone w dowodzie rejestracyjnym nie były oryginalne. Fakt przerobienia (sfałszowania) tych numerów powoduje, że dokumenty, w oparciu, o które pojazd był uprzednio zarejestrowany nie mogły być podstawą przeniesienia własności samochodu na rzecz K. D. Z tych przyczyn Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie znalazło podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Ponadto organ odwoławczy informacyjnie wskazał odwołującemu się, na treść przepisu § 28 ust. l pkt l lit. f rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. Nr 59, poz. 632, z późn. zm.) zaznaczając jednocześnie, że wniosek o wydanie przez organ skierowania na nadanie i nabicie numerów pojazdu, może nastąpić dopiero po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego ustalającego prawo własności pojazdu. Sąd Rejonowy Wydział I Cywilny wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2002 r. sygn. akt "[...]" ustalił, że K. D. nabył własność samochodu osobowego marki "[...]"o numerze silnika "[...]" i numerze nadwozia "[...]", składak, rok produkcji 1997 r. W oparciu o powyższy wyrok K. D. wystąpił w dniu 30 kwietnia 2003 r. do Starosty z wnioskiem o rejestrację rzeczonego pojazdu. Decyzją Starosty z dnia 19 maja 2003 r. nr "[...]", wydaną z powołaniem się na art. 73 ust. l i art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602, ze zm.) odmówiono K. D. zarejestrowania samochodu osobowego marki "[...]" nr nadwozia "[...]", nr silnika "[...]", rok złożenia 1997 r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że w aktualnym stanie prawnym, zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zabrania się rejestracji pojazdu złożonego poza wytwórnią. Organ I instancji uznał za bezsporne, że pojazd, o zarejestrowanie którego wystąpił K. D. został złożony w 1997 r. poza wytwórnią i jest tzw. składakiem, co jednoznacznie wynika z akt sprawy oraz wyroku Sądu Rejonowego, sygn. akt "[...]". We wniesionym od tej decyzji odwołaniu K. D. podniósł, iż przedmiotowy pojazd od początku jego użytkowania w Polsce, był rejestrowany jako tzw. składak i otrzymał bez zastrzeżeń numery rejestracyjne. Stwierdził, iż nie rozumie dlaczego samochód ten "nie może mieć przedłużonej rejestracji po przepisanych badaniach technicznych". Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 7 lipca 2003 r. nr "[...]", utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podtrzymując, że sporny pojazd złożony został w 1997 r. poza wytwórnią, wskazał, iż w art. 75 ust. 3 cytowanej ustawy Prawo o ruchu drogowym, która obowiązuje od l stycznia 1998 r., został ustanowiony zakaz rejestracji pojazdów złożonych poza wytwórnią, z wyjątkiem pojazdów marki "SAM" oraz pojazdów zabytkowych. Podniesiono także, że zakaz rejestracji pojazdu złożonego poza wytwórnią nie odnosi się do pojazdów, które już zostały zarejestrowane przed wejściem w życie ustawy Prawo o ruchu drogowym. Objęcie bowiem zakazem, o którym mowa w art. 75 ust. 3 tej ustawy, także pojazdów już zarejestrowanych wymagałoby specjalnych unormowań odnoszących się do praw właścicieli takich pojazdów. Stwierdzono także, że ograniczeń w zakresie korzystania z prawa własności nie można domniemywać i zakaz rejestracji nie odnosi się do pojazdów już zarejestrowanych, które zostały dopuszczone do ruchu zgodnie z poprzednio obowiązującymi przepisami. Organ II instancji wskazał, że w przypadku odwołującego się prowadzone było postępowanie, w wyniku którego została uchylona decyzja o zarejestrowaniu samochodu "[...]", gdyż dowód rejestracyjny tego samochodu nie odpowiadał rzeczywistemu stanowi rzeczy. Argumentowano dalej, że fakt przerobienia /sfałszowania/ numerów w rzeczonym pojeździe, spowodował, iż dokumenty w oparciu, o które przedmiotowy pojazd był uprzednio zarejestrowany nie mogły być podstawą przeniesienia własności samochodu na rzecz odwołującego się i tym samym nie może być on ponownie przedmiotem zarejestrowania pomimo ustalenia prawa własności. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lipca 2003 r. K. D. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze podnosi, że prowadzone przez Policję dochodzenie w sprawie pochodzenia pojazdu zostało umorzone, a następnie - na podstawie decyzji Starosty nr "[...]"- wykonana została tabliczka zastępcza z numerami silnika i nadwozia, identycznymi z numerami znajdującymi się w dowodzie rejestracyjnym obecnego i poprzedniego właściciela pojazdu. Skarżący uważa, że tym samym starosta uwiarygodnił numery nadwozia i silnika za sprawą-jak sądzi - braku dowodów, iż są one sfałszowane na skutek kradzieży pojazdu. Podkreślił nadto, że Sąd Rejonowy prawomocnym wyrokiem z 30 sierpnia 2002 r. uznał, że będący przedmiotem sporu samochód "[...]", jest jego własnością. Zaakcentował także, że przy rejestracji tego pojazdu nigdy nie był ukrywany fakt, że jest on tzw. składakiem. Zwrócił uwagę, że Wydział Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w dniu 26 czerwca 2000 r. zarejestrował ten pojazd bez zastrzeżeń pomimo, że niewątpliwie Staroście znane był unormowanie zawarte w art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W związku z przeprowadzoną reformą sądownictwa administracyjnego sprawy, w których-jak w tym przypadku - skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na których obszarze właściwości mają siedzibę organy administracji publicznej, których działalność została zaskarżona - art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.). Na wstępie wskazać należy, iż przepis art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organy administracji publicznej obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Natomiast stosownie do postanowień art. 9 kpa organy te są obowiązane należycie i wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że stosownie do informacji zawartej w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 marca 2002 r., K. D. wystąpił do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z powództwem przeciwko G. K. (poprzednikowi prawnemu) o ustalenie własności będącego przedmiotem sporu samochodu osobowego marki "[...]". Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2002 r. Sąd Rejonowy ustalił, że K. D. nabył własność będącego przedmiotem sporu samochodu osobowego marki "[...]". W tej sytuacji zaistniała pozytywna przesłanka wynikająca z postanowień art. 73 ust. l ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 z poźn. zm.), zgodnie z którym rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela. Ponadto według twierdzeń skarżącego, do których nie odniosło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie decyzji Starosty w pojeździe tym "wykonana została tabliczka zastępcza z numerami silnika i nadwozia, identycznymi z numerami znajdującymi się w dowodzie rejestracyjnym obecnego i poprzedniego właściciela pojazdu". Niezasadne są natomiast zarzuty skarżącego, że "nie ma materiału dowodowego, z którego wynikałoby, że numery nadwozia i silnika samochodu "[...]" były przerobione (sfałszowane)". Kwestia ta została rozstrzygnięta w postępowaniu przeprowadzonym w trybie wznowieniowym, zakończonym decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 marca 2002 r., wydaną na podstawie art. 138 § l pkt l kpa. W rozpoznawanej sprawie spór sprowadza się do kwestii, czy przedmiotowy samochód osobowy marki "[...]"o numerze SILNIKA "[...]" i numerze nadwozia "[...]" (rok produkcji 1997) jako, że jest pojazdem złożonym poza wytwórnią, mógł być zarejestrowany, zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz czy jest to pojazd, którego rejestracja - na podstawie wniosku skarżącego z dnia 30 kwietnia 2003 r. - miałaby nastąpić po raz pierwszy. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z poglądem Naczelnego Sąd Administracyjny wyrażonym w uchwale w składzie 5 sędziów z dnia 24 sierpnia 2001 r. sygn. akt OPK 16/01, zakaz rejestracji pojazdu złożonego poza wytwórnią, o którym mowa w art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), nie dotyczy pojazdu zarejestrowanego przed dniem l stycznia 1998 r. Stanowisko takie zaprezentowane zostało również w zaskarżonej decyzji, jednak organy orzekające wydając negatywne dla skarżącego decyzje w oparciu o przepisy art. 73 ust. l oraz art. 75 ust. 3 powołanej ustawy, nie wypowiedziały się w sposób jednoznaczny, że powodem odmowy zarejestrowania pojazdu jest fakt, że samochód ten przed dniem l stycznia 1998 r. nie był zarejestrowany. Jak podkreślił Naczelny Sad Administracyjny we wskazanej uchwale ograniczeń w zakresie korzystania z prawa własności nie można domniemywać i dlatego brak unormować w tym zakresie należy rozumieć jako wyraz woli ustawodawcy, by wprowadzenie zakazu rejestracji nie odnosiło się do pojazdów już zarejestrowanych, które zostały dopuszczone do ruchu, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Dlatego też kwestia ta powinna być wyjaśniona prze organy administracji w sposób nie budzący wątpliwości. Sąd orzekający w niniejszej sprawie, uznał za mało czytelne stwierdzenie zawarte w decyzji organu II instancji, iż "fakt przerobienia (sfałszowania) numerów w spornym pojeździe, spowodował, że dokumenty w oparciu, o które pojazd był uprzednio zarejestrowany nie mogły być podstawą przeniesienia własności samochodu na rzecz odwołującego się i tym samym nie może on być ponownie przedmiotem zarejestrowania pomimo ustalenia prawa własności samochodu". Skoro decyzje odmowne wydane zostały na podstawie art. 75 ust. 3 powołanej ustawy, rzeczą organów było uzasadnić, z jakich przyczyn nie można zarejestrować pojazdu będącego w rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu. W warunkach niniejszej sprawy, stosownie do art. 7 i 77 kpa, należało przede wszystkim przeanalizować poprzednie rejestracje pojazdu, w celu ustalenia czy organom rejestrującym je przed l stycznia 1998 r. znany był fakt, że rzeczony pojazd był tzw. składakiem, a także czy z obrotu prawnego wyeliminowana została decyzja, na podstawie której w dniu 17 grudnia 1997 r. nastąpiła pierwsza rejestracja rzeczonego pojazdu marki "[...]". Jeśli bowiem organy ustaliłyby, że decyzja rejestracyjna tego pojazdu, istnieje w obrocie prawnym, należałoby wypowiedzieć się, czy fakt ten nie stanowi podstawy do uznania, że sporny pojazd jest pojazdem zarejestrowanym przed l stycznia 1998 r., a to z kolei dawałoby podstawy do pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącego w sprawie rejestracji pojazdu, co do którego ustalono skarżącemu prawo własności. Poza tym ustosunkowania się wymaga przez organy administracji czy faktycznie Starosta wydał decyzję, na podstawie której nadano omawianemu pojazdowi cechy identyfikacyjne i że są one "identyczne z numerami znajdującymi się w dowodzie rejestracyjnym obecnego i poprzedniego właściciela". Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ rejestracyjny winien uzupełnić materiał dowodowy w zakresie wyżej wskazanym i poddać go ponownej analizie w aspekcie art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Zważywszy na powyższe, Sąd uznał, że postępowanie administracyjne przed organami administracji obu instancji w niniejszej sprawie wykazało naruszenie przepisów art. 7, 77 § l i 107 § 3 kpa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, należało uchylić na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego (pkt II sentencji wyroku) oraz orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (pkt III sentencji) uzasadniają przepisy art. 152 i 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.