II SA 3395/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Zbigniew Ślusarczyk Hanna Raszkowska Katarzyna Matczak ( spr.) Karolina Alboszta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2004 r., sprawy ze skargi J. K. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" r., Nr "[...]" w przedmiocie orzeczenia dyscyplinarnego wydalenia ze służby : I uchyla zaskarżone orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji, II stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu. Komendant Powiatowy Policji w I. orzeczeniem o uznaniu winnym i wymierzeniu kary dyscyplinarnej z "[...]" r. uznał sierż. szt. J. K. winnym tego, że w dniu "[...]"r. na parkingu leśnym w pobliżu miejscowości S. pow. I. po uprzednim użyciu przemocy wobec K. K. wyrwał jej z dłoni dwukrotnie pieniądze w kwocie po 30 zł tj. łącznie na jej szkodę 60 zł tj. przestępstwa z art. 280 § l kk oraz w czasie i miejscu jak wyżej po uprzednim użyciu przemocy doprowadził K. K. do obcowania płciowego tj. przestępstwa z art. 197 § l kk i na podstawie art. 134 ust. l pkt 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. z 2002r. Nr 7, póz. 58, ze zm) wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Od powyższej decyzji J. K. wniósł odwołanie, w którym zarzucił organowi pierwszej instancji nadmierny pośpiech w przeprowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym i wydaleniu go ze służby. Wskazał, iż jak dotychczas nie udowodniono mu winy, a jedynie przedstawione zostały zarzuty, natomiast o jego winie będzie dopiero decydował sąd. Nadto podał, że podjęta przez Komendanta Powiatowego Policji w I. decyzja w kwestii wydalenia go ze służby stawia jego rodzinę w bardzo trudnej sytuacji materialnej, gdyż pozostawia ją bez środków do życia. Podniósł, iż w zaistniałej sytuacji organ mógł zawiesić go w czynnościach służbowych do czasu wyjaśnienia całej sprawy, a wówczas rodzina otrzymywałaby 50% jego wynagrodzenia. Komendant Wojewódzki Policji orzeczeniem Nr "[...]" z "[...]" r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznając, że zebrane dowody w pełni potwierdzają stawiane policjantowi zarzuty. Nie stwierdził również wad ani uchybień proceduralnych, które powodowałyby konieczność zmiany lub uchylenia wydanego orzeczenia dyscyplinarnego. W ocenie organu odwoławczego fakt popełnienia zarzucanych czynów policjantowi nie budzi wątpliwości, natomiast ciężar i charakter zarzutów w sposób oczy wisty uzasadniają rodzaj wymierzonej kary. Organ II instancji wskazał nadto, że postawione policjantowi zarzuty dotyczą czynów noszących znamiona przestępstw i podlegają rozpoznaniu w postępowaniu karnym. Zgodnie jednak z art. 132 ustawy o Policji policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnione przestępstwa i wykroczenia niezależnie od odpowiedzialności karnej, wobec czego właściwy przełożony był uprawniony do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Natomiast stosownie do § 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów przeprowadzenie postępowania jest możliwe, gdy popełnienie przez policjanta czynu jest oczywiste i uniemożliwia pozostawienie go w służbie. Na powyższe orzeczenie pełnomocnik J. K. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego. W uzasadnieniu wskazano na sprzeczności pomiędzy zeznaniami pokrzywdzonej a innymi osobami będącymi w tym czasie we wskazanym miejscu wraz z J. K. Pełnomocnik przyznała, że skarżący faktycznie skorzystał z usług kobiety pod wpływem jej namowy oraz towarzyszącego jej opiekuna i zapłacił żądane wynagrodzenie, natomiast dopiero późniejszy przebieg spotkania z innym policjantem spowodował, że kobieta bezzasadnie obciążyła zeznaniami także jego. Wskazano na konieczność dokonania jednoznacznych ustaleń w tej sprawie, które jak wynika z pisma prokuratury są na początkowym etapie, co też uniemożliwia jednoznaczne określenie przebiegu spotkania. Brak takiego pełnego postępowania wyjaśniającego narusza prawo skarżącego do obrony. Poza tym stanowisko organów w tej sprawie podjęte bez wcześniejszego wyczerpującego ustalenia okoliczności faktycznych mających miejsce w dniu 29 sierpnia 2002r. powoduje, iż jest ono co najmniej przedwczesne. Orzeczenie Komendanta nie może bowiem zastępować wyroku sądu, a nawet aktu oskarżenia prokuratury, tym bardziej, że skarżący nie przyznaje się do zarzucanych mu czynów. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Dodatkowo wyjaśniono, że szczególnie naganne moralnie zachowanie się skarżącego, nie może usprawiedliwiać postępowania policjanta poza służbą w dniu zdarzenia, natomiast czyny, których dopuścił się wobec kobiety świadczącej usługi seksualne na przydrożnym parkingu świadczą o jego demoralizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazano. W myśl art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1271, ze zm) na skutek reformy sądownictwa i administracyjnego skargi wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l \ stycznia 2004r. podlegaj ą rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270). Skarga jest uzasadniona, gdyż materiał dokumentacyjny sprawy wskazuje, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa. Na wstępie wyjaśnić należy, iż podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, w tym postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów prowadzonego w oparciu o rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz.U. z 1998r. Nr 4, póz. 14) w momencie orzekania przez organ odwoławczy, jest zasada prawdy obiektywnej oraz zasada udziału strony w postępowaniu w celu zapewnienia jej pełnego i wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego. Zasady te zostały w sposób jednoznaczny wyartykułowane w § 15 i § 20 powołanego rozporządzenia. Z brzmienia tych przepisów wynika generalnie, że policjant prowadzący postępowanie zbiera materiały dowodowe, podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy, jak również przesłuchuje obwinionego policjanta, któremu doręczono postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Natomiast w sprawach prowadzonych przeciwko policjantowi podejrzanemu o popełnienie przestępstwa - jak w rozpatrywanej sprawie - postępowanie dyscyplinarne prowadzi się niezależnie od postępowania przygotowawczego. W postępowaniu tym można za zgodą prokuratora, wykorzystać dowody zebrane w postępowaniu przygotowawczym. W przedmiotowej sprawie naruszono wskazany wyżej przepis § 20 ust. 2, bowiem mimo braku zgody prokuratora na wykorzystanie zebranych w postępowaniu przygotowawczym dowodów, to one stanowiły podstawę dla wydanego orzeczenia dyscyplinarnego o wydaleniu ze służby J. K., utrzymanego następnie w mocy przez Komendanta Wojewódzkiego Policji orzeczeniem z "[...]"r. W aktach dyscyplinarnych znajduje się oświadczenie Prokuratora Rejonowego w I., iż nie wyraża zgody na obecnym etapie śledztwa na sporządzenie kserokopii wyjaśnień podejrzanego, w także uzupełniających zeznań pokrzywdzonych z prowadzonego śledztwa "[...]". Nie do przyjęcia jest zatem wykorzystanie w toku postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przeciwko J. K. materiałów postępowania przygotowawczego prowadzonego w tej sprawie przeciwko niemu przez prokuratora bez jego zgody, a takiej w aktach sprawy brak. Z przekazanych sądowi akt wynika natomiast, że tylko w oparciu o zebrane w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Komendę Powiatową Policji w I. dowody i materiały w sprawie zdarzenia mającego miejsce w dniu "[...]" r. na leśnym parkingu w pobliżu miejscowości S. pow. I. wszczęto w dniu 3 września 2002r. postępowanie dyscyplinarne przeciwko policjantowi J. K. Także jedynie opierając się na dowodach zgromadzonych w toku postępowania przygotowawczego - protokołach przesłuchania pokrzywdzonych i świadków - przesądzono o uznaniu winnym skarżącego stawianych mu czynów i wydaleniu ze służby. W sprawie tej poza przesłuchaniem obwinionego J. K. i wystąpieniem do prokuratora w celu uzyskania kolejnych wyjaśnień obwinionego i pokrzywdzonych nie dokonano żadnych własnych ustaleń wykorzystując tylko - bez zgody prokuratora - materiały postępowania przygotowawczego pozostające w dyspozycji policji. W tym stanie sprawy słuszny jest zarzut skarżącego, iż dokonana ocena zajścia z 29 sierpnia 2002r. jest przedwczesna zwłaszcza, że dowody - zeznania świadków obecnych wraz z nim na leśnych parkingu i pokrzywdzonych, którymi posługiwał się organ prowadzący postępowanie dyscyplinarne były ze sobą sprzeczne i wymagały szczegółowego wyjaśnienia i konfrontacji z pozostałymi materiałami tej sprawy. Dlatego należało uznać, że organ II instancji naruszył przepisy postępowania nie ustosunkowując się do wskazanej wyżej kwestii. Jest to uchybienie na tyle istotne, że skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji, bowiem narusza zasadę prawdy obiektywnej i zasadę praworządności. Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut skarżącego, iż organ winien zawiesić postępowanie dyscyplinarne do czasu zakończenia postępowania karnego prowadzonego przeciwko niemu, gdyż po myśli § 21 ust. 2 powołanego rozporządzenia przełożony, który wszczął postępowanie dyscyplinarne nie jest zobowiązany do zawieszenia postępowania dyscyplinarnego do czasu zakończenia postępowania karnego, gdy popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa jest oczywiste i uniemożliwia pozostawienie go w służbie. Nie zwalnia to jednak takiego przełożonego od przeprowadzenia samodzielnego pełnego postępowania wyjaśniającego w tej sprawie. Ponieważ w omawianej sprawie nie zostało przeprowadzone wyczerpujące postępowanie wyjaśniające Sąd uznając, iż zaskarżone orzeczenie narusza przepisy prawa, p»4' które miały wpływ na wynik sprawy na podstawie art. 145 § l1 lit "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270, ze zm) orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonego orzeczenia podjął w oparciu o art. 152 wyżej powołanej ustawy.