II SA 3402/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Hanna Raszkowska Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (Spr.) Protokolant Renata Hermanowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu l lipca 2004 r. sprawy ze skargi M. P. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie kary dyscyplinarnej - oddala skargę. Orzeczeniem dyscyplinarnym Nr "[...]" z dnia 7 sierpnia 2003r. Dyrektor Izby Celnej na skutek odwołania obwinionej dyspozytora celnego M. P., utrzymał w mocy orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego Nr "[...]" z dnia 13 czerwca 2003r. Organ I instancji uznał obwinioną winną tego, że w nocy z "[...]" marca 2003r. na przejściu granicznym w B., podczas wykonywania obowiązków służbowych tj. przeprowadzania kontroli celnej samochodów osobowych wjeżdżających do Polski nie dokonała należytej kontroli celnej samochodu marki "[...]" nr rej. "[...]", w wyniku czego w trakcie powtórnej kontroli tego pojazdu ujawniono ukryte w samochodzie 482 paczki papierosów bez polskich znaków skarbowych akcyzy. Organ dyscyplinarny I instancji uznał, że powyższy czyn stanowi rażące naruszenie obowiązku rzetelnego i bezstronnego wykonywania powierzonych zadań określonych w art. 32 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802), w szczególności sprawowania dozoru celnego obrotu towarowego z zagranicą oraz ujawnienia i ścigania przestępstw karnych skarbowych. W stosunku do obwinionej organ ten orzekł na podstawie art. 63 ust. l pkt 2 tejże ustawy karę dyscyplinarną nagany. Wydając orzeczenie dyscyplinarne organ I instancji wskazał, iż obwiniona nie dokonała należytej kontroli samochodu marki "[...]" nr rej. "[...]" , nie odnajdując tam przemycanych paczek papierosów, choć odnalezienie ich nie nastręczało doświadczonemu funkcjonariuszowi służby celnej większych trudności ze względu na sposób ukrycia kontrabandy. Ustaleń tych organ I instancji dokonał w oparciu o zeznania świadków D. P. i J. G. Naczelnik Urzędu Celnego uznał dalej w orzeczeniu dyscyplinarnym, iż ruch jaki panował tego dnia na przejściu granicznym był normalny porównywalny z innymi dniami. Nie dano też wiary zeznaniom obwinionej, co do cofnięć jakich dokonała ona tego dnia na służbie. Naczelnik Urzędu Celnego wskazał też, że rozpoznając wagę czynów w sprawie niniejszej, wziął także pod uwagę, iż w dniach 27.03/28.03.2003r. na przejściu granicznym funkcjonariusze mieli obowiązek dokonywać wzmożonej kontroli, ze względu na sytuację międzynarodową związaną z wojną w Iraku, gdyż ze względu na ową sytuację w Służbach Celnych został wprowadzony stan nadzwyczajnej gotowości. W odwołaniu od wskazanego orzeczenia obwiniona wskazała, iż organ l instancji w sposób wybiórczy potraktował materiał dowodowy w szczególności zaś zeznania świadków przesłuchanych w sprawie, nie dając jednocześnie wiary zeznaniom obwinionej, a decydujący wpływ na zaistniałą sytuację miał intensywny ruch, który panował tego dnia na przejściu granicznym. Skarżąca podniosła, że oprócz dokładności kontroli, musi mieć także na względzie jej sprawność, gdyż w trakcie wykonywana czynności kontrolnych podlega presji mającej na celu przyspieszenie kontroli. Obwiniona zakwestionowała też ustaloną w orzeczeniu organu I instancji liczbę cofnięć, których dokonała na służbie. Obwiniona wskazała wreszcie, na niespójność zeznań świadków, z których nie można w jednoznaczny sposób ustalić, gdzie dokładnie były ukryte papierosy. Dyrektor Izby Celnej, nie uznał zasadności wniesionego odwołania. W uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego wskazał, że w nocy z 27/28 marca 2003r. w Oddziale Celnym na pasy odpraw w ruchu osobowym na kierunku przyjazdowym zostali wydelegowani funkcjonariusze: "[...]". Po północy wszystkie trzy pasy obsługiwała M. P. W tym też czasie funkcjonariusz Samodzielnego Stanowiska ds. Kontroli Wewnętrznej Urzędu Celnego D. P. oraz funkcjonariusz tego Urzędu J. G. przeprowadzili powtórną kontrolę samochodów. Do kontroli zostały wytypowane cztery samochody. W trzech z nich ujawniono wyroby akcyzowe bez polskich znaków akcyzy. Wskazano, iż bezspornym jest, że kontroli celnej samochodów m-ki "[...]" i "[...]" dokonywała obwiniona. Ustosunkowując się do argumentacji przedstawionej w odwołaniu, a dotyczącej wybiórczego i nieobiektywnego traktowania materiału dowodowego oraz nieuwzględnienia całości akt sprawy, organ II instancji stwierdził, iż zarzuty te nie znajdują pokrycia w zebranym materiale dowodowym. Organ wskazał, iż duży ruch podróżnych mający miejsce na przejściu granicznym nie może mieć wpływu na dokładność dokonywanych kontroli celnych. Natężenie pojazdów na przejściu w nocy z 27/28 marca 2003r. było podobne jak w innych dniach, a obwiniona sama przebywała na trzech pasach przez ok. 20 min. Organ II instancji wywodził w swej decyzji, iż nie jest możliwe, ażeby sama obwiniona dokonywała cofnięć pojazdów z przejścia granicznego. Wskazano bowiem, iż takich cofnięć dokonywał także L. K. Cofnięć dokonywał na czyimś haśle. Tak więc liczba cofnięć dokonanych na tej służbie wynosząca 35 samochodów nie mogła być jedynie dziełem obwinionej. Argumentacja, iż tylko ona dokonywała cofnięć na haśle ""[...]"" jest nieudolną próbą obrony. Wskazano dalej, iż towar w samochodzie "[...]" był ukryty w standardowych miejscach wykorzystywanych przez przemytników do przewozu towarów. Organ II instancji nie zgodził się z argumentacją odwołania dotyczącą stopnia trudności ukrytych w "[...]" wyrobów akcyzowych. Wskazano, iż wyroby były ukryte w "[...]", który jest pojazdem często używanym do przemytu ze względu na swą małą wartość rynkową. Papierosy były ukryte w drzwiach i kołach zapasowych samochodu tj. miejscach standardowo wykorzystywanych do przemytu. Przy czym organ II instancji wskazał, iż tapicerka drzwi była luźna, prawie oderwana, co winno skłonić obwinioną do dokładniejszej kontroli. Organ II instancji nie podzielił stanowiska obwinionej jakoby do stwierdzenia faktu, że w samochodzie "[...]" koło zapasowe jest podwieszone pod przednią częścią podłogi, wymagana jest wiedza fachowa. Z tych względów organ II instancji uznał, że orzeczona kara jest karą adekwatną do stopnia zawinienia, szkodliwości czynu oraz funkcji prewencyjnej. Od powyższego orzeczenia dyscyplinarnego M. P. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze powtórzono argumentację złożonego wcześniej odwołania, dotyczącą wybiórczości oceny materiału dowodowego. Skarżąca wskazał, iż na przejściu granicznym w B. panuje notoryczny duży ruch, a obsada kadrowa tego przejścia jest za mała, co potwierdza kontrola NIK. Skarżąca wskazała, iż przez okres godziny była sama na trzech pasach odpraw. Podkreślono, że skarżąca była obarczona nie tylko dokładnością kontroli, ale także jej sprawnością, co do sprawności kontroli zaś kierowane są naciski przez stronę rosyjską i Straż Graniczną. Skarżąca wskazała, iż nie rozumie argumentacji organów dotyczącej dokonanych przez nią cofnięć tego dnia z przejścia granicznego. Stwierdziła też, że dokonywała tychże cofnięć na swoim haśle, a drugi funkcjonariusz L. K. nie był uprawniony do wpisywania w ewidencji cofnięć, gdyż nie posiadał swego hasła dostępu. Z tego względu argumentacja zaskarżonych orzeczeń podważająca jej rzetelność nie jest zasadna. W skardze podkreślono, iż ludzie trudniący się przemytem potrafią w sposób przemyślny ukryć przemycane wyroby. Wywodzono dalej w skardze, iż funkcjonariusze kontrolujący ponownie wybrane samochody mieli na ich kontrolę kilka godzin. Kontroli tej dokonywało trzech funkcjonariuszy. Skarżąca wskazała, iż świadek D. P. nie ma doświadczenia w pracy na przejściu, z tego też względu jego ocena stopnia trudności ukrytych materiałów nie może być rzetelna. Skarżąca wskazała na rozbieżności w zeznaniach świadków, co do ilości drzwi w których były ukryte wyroby akcyzowe. Skarżąca wskazała nadto, iż w swej dotychczasowej pracy nigdy nie była karana. Z tych względów wniosła o uchylenie wydanego orzeczenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W związku z przeprowadzoną reformą sądownictwa administracyjnego sprawy, w których - jak w tym przypadku - skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na których obszarze właściwości mają siedzibę organy administracji publicznej, których działalność została zaskarżona - art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271, ze zm.). Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariuszy celnych uregulowana została ustawą 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze. zm.). Szczegółowy zaś tryb przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego uregulowany został rozporządzeniem Ministra Finansów z 17 kwietnia 2000r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 36, poz. 405 ze zm.). Dokonując oceny zaskarżonego orzeczenia pod względem legalności, w kontekście przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania - które to przepisy znajdują się we wskazanych aktach prawnych należy stwierdzić, że odpowiada ono prawu. I tak, organ dyscyplinarny I instancji, wszczął postępowanie dyscyplinarne (postanowienie z 25 kwietnia 2003r. o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego (k. 34 akt dyscyplinarnych) w terminie przewidzianym w art. 68 ustawy o Służbie Celnej tj. przed upływem 3 miesięcy od dnia powzięcia wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych. Postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadami zawartymi w powyższych przepisach. Postępowanie to było poprzedzone przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, przez rzecznika dyscyplinarnego, które zostało wszczęte postanowieniem z 2 kwietnia 2003r. (k. 5 akt dyscyplinarnych). W terminie 30 dni od dnia wszczęcia postępowania wyjaśniającego, rzecznik dyscyplinarny zwrócił się z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Celnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Wymienione postanowienia zawierały wszystkie niezbędne elementy przewidziane powołanymi przepisami dyscyplinarnymi i wraz z wnioskiem o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego zostały doręczone skarżącej. W toku postępowania dyscyplinarnego organ - jak wskazuje materiał dowodowy - dążył do ustalenia prawdy obiektywnej, przeprowadzając obszerne postępowanie dowodowe. W toku postępowania zgodnie z treścią § 7 rozporządzenia organ odebrał zeznania od skarżącej. Przesłuchano świadków oraz zebrano inny materiał dowodowy, dzięki któremu organ ustalił stan faktyczny. W trakcie całego postępowania zapewniono obwinionej czynny w nim udział. Organ zawiadamiał skarżącą o dokonywanych czynnościach, umożliwiając odniesienie się do zebranego materiału dowodowego. Tak przeprowadzone postępowanie dowodowe doprowadziło do ustalenia czynu zarzucanego skarżącej. Z przeprowadzonego postępowania wynika bezsprzecznie, że skarżąca w nocy z 27/28 marca 2003r. pełniła służbę na pasie odpraw. W czasie wykonywania czynności służbowych skarżąca dokonała kontroli samochodów marki "[...]" oraz marki "[...]". Podczas powtórnej kontroli tych samochodów ustalono, że ukryte były w nich wyroby akcyzowe bez wymaganych znaków akcyzy. Organy dyscyplinarne orzekające w niniejszej sprawie odstąpiły od uznania skarżącej winnej dokonania nienależytej kontroli pierwszego z wymienionych samochodów. W trakcie postępowania uznano także, że skarżącej nie można udowodnić, iż kontrolowała ona samochód marki "[...]", w którym znaleziono wyroby bez znaków akcyzy. Odnośnie natomiast samochodu marki "[...]" organ uznał, że skarżąca samochód ten kontrolowała nierzetelnie, czym naruszyła obowiązek wynikający z art. 32 ust. l pkt 2 ustawy o Służbie Celnej tj. obowiązek rzetelnego i bezstronnego wykonywania powierzonych zadań. Organy dyscyplinarne uznając, iż skarżąca naruszyła wskazany przepis oparły się na zebranym materiale dowodowym w szczególności zaś na zeznaniach świadków J. G. oraz D.P. Skarżąca w złożonej skardze nie kwestionuje samej kontroli wskazanych wyżej samochodów (z wyjątkiem samochodu marki "[...]"), zakwestionowała natomiast ocenę materiału dowodowego zebranego przez organ dyscyplinarny, wskazując iż został on potraktowany wybiórczo. Sąd nie podziela tego argumentu. Jak wskazano wyżej rozpatrując cały zebrany w sprawie materiał dowodowy organ dyscyplinarny odstąpił od wymierzenia kary dyscyplinarnej za nierzetelne skontrolowanie samochodu marki "[...]" uznając, że skarżącej nie można przedstawić zarzutu z tego tytułu ze względu na fakt, że przemycane towary były ukryte w tym samochodzie w taki sposób, że nie mogły być ujawnione na pasie odpraw. Organ uznał także rozstrzygając zaistniałe wątpliwości na korzyść skarżącej, że nie można ustalić, iż dokonywała ona kontroli samochodu "[...]", dlatego też z tego tytułu nie przedstawiono jej zarzutu. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania karnego, który miał zastosowanie w przeprowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym z mocy art. 79 ustawy o Służbie Celnej, organy postępowania kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. W sferze owego uznania - zdaniem Sądu - Dyrektor Izby Celnej właściwe ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, skutkiem czego utrzymano w mocy orzeczenie Naczelnika Urzędu Celnego. Organ I instancji uznał na podstawie zeznań przytoczonych świadków, a także świadka L. K., który wskazał, że samochód "[...]"" nie wzbudzał wątpliwości, że coś w nim było ukryte" (karta 75 akt dyscyplinarnych), a skarżąca dokonując należytej kontroli samochodu "[...]", mogła odnaleźć w nim wyroby akcyzowe, (natomiast ze względu na okoliczności sprawy z całą pewnością winna sprawdzany samochód skierować do kontroli szczegółowej. Ze względu na niedokonanie tych czynności organ miał prawo uznać, iż przeprowadzona kontrola nie była rzetelna. Z uwagi natomiast na fakt, że sąd administracyjny zgodnie z art. l § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego orzeczenia w przypadku stwierdzenia, że organ ocenił materiał dowodowy w granicach swobodnego uznania, stosując przy tym właściwe przepisy postępowania. Sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne. Oceniając zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne pod kątem zgodności z prawem należy wskazać, że nie narusza ona prawa materialnego. Organ II instancji utrzymując bowiem w mocy orzeczenie dyscyplinarne organu I instancji, zastosował właściwe przepisy ustawy o Służbie Celnej. Dyrektor Izby Celnej wskazał, na czym polegało naruszenie obowiązków służbowych przez skarżącą, odnosząc się do argumentów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu. Organy obydwu instancji zastosowały także właściwie przepisy postępowania dyscyplinarnego, znajdujące się w Rozdziale 12 ustawy o Służbie Celnej i rozporządzeniu Ministra Finansów z 17 kwietnia 2000r. Orzeczenia dyscyplinarne - jak wskazano wyżej -zostały poprzedzone właściwie przeprowadzam postępowaniem dowodowym, w sprawie zostały też wydane wszystkie postanowienia, poprzedzające wydanie orzeczenia dyscyplinarnego przez organ I instancji. Wreszcie same orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej, jak i poprzedzające je orzeczenie organu I instancji zawierają wszystkie niezbędne elementy wymienione we wskazanych aktach prawnych. W ocenie Sądu organ dyscyplinarny I instancji zastosował adekwatną karę dyscyplinarną do zaistniałego przewinienia dyscyplinarnego. Kara nagany została bowiem wymieniona na pozycji drugiej w katalogu kar określonym w art. 63 ust. l ustawy o Służbie Celnej. Należy wskazać, że kara ta jest jedną z najmniej dolegliwych kar wskazanych w tym katalogu, a organ w zaskarżonym orzeczeniu dyscyplinarnym wskazał w sposób przekonywujący z jakich przyczyn wymierzył skarżącej karę dyscyplinarną nagany. Sąd nie uznał za konieczne przeprowadzania postępowania dowodowego w zakresie wskazanym przez skarżącą w piśmie z dnia 9 czerwca 2004r. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Generalną zaś zasadą postępowania przed sądem administracyjnym jest, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 powołanej ustawy tj. nie przekazał akt sprawy, której skarga dotyczy (art. 133 § l ustawy). W ocenie Sądu nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów wskazanych przez skarżącą, gdyż sprawa została dostatecznie wyjaśniona na etapie postępowania dyscyplinarnego i Sąd mógł wydać wyrok na podstawie akt tego postępowania, przekazanych przez organ. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne jest zgodne z prawem. W tym stanie rzeczy skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.