II SA 363/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimierz Jarząbek Sędziowie WSA Marzenna Glabas Asesor WSA Beata Jezielska (Sprawozdawca) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w dniu 6 lutego 2004 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]"r. nr "[...]" w przedmiocie odmowy zwrotu kwoty pieniężnej potrąconej z odprawy emerytalnej na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych Uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. 2 II SA 363/03 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją nr "[...]" z dnia 12 grudnia 2002r. Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego nr "[...]" z dnia 28 października 2002r. w przedmiocie odmowy zwrotu kwoty pieniężnej potrąconej z odprawy emerytalnej na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych. W uzasadnieniu podano, iż pismem z dnia 15 października 2002r. K. J. zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji o zwrot nienależnie potrąconej mu z odprawy emerytalnej kwoty na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych na rzecz jego małoletnich dzieci. Organ pierwszej instancji odmówił zwrotu żądanej kwoty podnosząc, iż została ona potrącona zgodnie z treścią art. 127 ust. 2 ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym w dacie jego zwolnienia ze służby, tj. w dniu 30 maja 2002r. Od decyzji tej odwołał się K. J. kwestionując zasadność dokonanego potrącenia. Komendant Wojewódzki Policji nie uwzględnił odwołania, podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej. Dodatkowo podniesiono, iż art. 127 ust. 2 ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym w dacie zwolnienia K. J. ze służby nie uzależniał dopuszczalności potrącenia należności na poczet świadczeń alimentacyjnych od wystąpienia zwłoki w ich regulowaniu. Taka regulacja została wprowadzona dopiero z dniem 19 października 2001r. W związku z tym. brak było podstaw do wyłączenia odprawy z katalogu świadczeń ustawowo podlegających potrąceniu. Na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji skargę wniósł K. J., podnosząc, iż odmowa uznania jego roszczeń finansowych przez organy obydwu instancji jest niezgodna z prawem. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o oddalenie skargi ze względów przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazano przy tym, iż zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego w przypadku alimentów ustalonych procentowo przez wynagrodzenie za pracę należy rozumieć nie tylko płacę zasadniczą, ale także wszelkiego rodzaju dodatki, stałe i powtarzające się świadczenia oraz inne należności. Skoro zaś w ustawie o Policji zdefiniowano pojęcie uposażenia na potrzeby dokonywania potrąceń, to organ policji stosował te regulacje także przy potrąceniach świadczeń alimentacyjnych ustalonych procentowo w odniesieniu do wynagrodzenia, stanowiącego pojęcie równoznaczne z uposażeniem. Podkreślono także, iż korzyść z dokonanego potrącenia uzyskały małoletnie dzieci, co jest zgodne z celem alimentacji oraz zasadami współżycia społecznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Stąd też pomimo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczenie w niniejszej sprawie zapadło w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie. Odnosząc się do oceny zaskarżonych decyzji uznać należy, iż zostały one wydane z naruszeniem prawa. Art. 127 ust. l ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. z 2002r. Nr 7 poz. 58 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 maja 2001 r., tj. w dacie otrzymania przez skarżącego odprawy emerytalnej pomniejszonej o świadczenia alimentacyjne, stanowił iż z uposażenia policjantów mogą być dokonywane potrącenia na podstawie sądowych i administracyjnych tytułów wykonawczych oraz na podstawie przepisów szczególnych - na zasadach określonych w przepisach o egzekucji sądowej lub w postępowaniu egzekucyjnym w administracji albo w innych przepisach szczególnych. Cytowany przepis w sposób wyraźny wskazywał, iż podstawą potrąceń z uposażenia policjanta mogą być jedynie sądowe lub administracyjne tytuły wykonawcze. Zatem zarówno wysokość potrąceń, jak i zasady na jakich są dokonywane mogły określać wyłącznie wspomniane tytuły wykonawcze. W niniejszej sprawie podstawą potrąceń dokonywanych z uposażenia skarżącego była ugoda sądowa zaopatrzona w klauzulę wykonalności, zawarta w dniu 15 grudnia 1989r. przed Sądem Rejonowym , na mocy której K. J. zobowiązał się do świadczenia alimentów na rzecz dwojga małoletnich dzieci łącznie w wysokości 36% miesięcznego wynagrodzenia. Wprawdzie ugoda ta nie wskazywała,' jakie składniki wynagrodzenia należy uwzględniać przy ustalaniu kwoty alimentów, jednakże użycie określenia "miesięczne wynagrodzenie" świadczy o tym, iż chodziło o takie jego elementy, które zobowiązany do alimentacji uzyskiwał w każdym miesiącu. Za takim rozumieniem zapisu zawartej ugody przemawia także fakt, iż procentowe określanie wysokości alimentów stanowi jedynie odstępstwo od ogólnie przyjętej zasady ich ustalania w ściśle określonej kwocie pieniężnej, którą zobowiązany musi świadczyć niezależnie od faktycznie uzyskanego przez niego dochodu w danym miesiącu. Zatem potrącenia tytułem bieżących świadczeń alimentacyjnych mogły być dokonywane jedynie z miesięcznego uposażenia, stanowiącego wynagrodzenie za pracę z tytułu służby w policji. Odprawa wypłacana w oparciu o art. 114 ust. l pkt. l ustawy o Policji ma natomiast charakter jednorazowy, związany z faktem zwolnienia policjanta ze służby. Nie sposób zatem uznać, iż może być ona uznana za składnik miesięcznego wynagrodzenia, a tym samym iż mogło być z niej dokonane potrącenie na rzecz świadczeń alimentacyjnych, w oparciu o wyżej wskazaną ugodę sądową. Wprawdzie ustęp 2 powołanego wyżej przepisu art. 127 ustawy o Policji stanowił, iż przez uposażenie rozumie się uposażenie zasadnicze, dodatki do uposażenia, odprawę wymienioną w art. 114 oraz świadczenia określone w art. 112 i 117, jednakże nie oznacza to, iż potrąceń tytułem świadczeń alimentacyjnych można było dokonywać ze wszystkich wskazanych w nim składników. Przepis ten określał bowiem jedynie te elementy uposażenia, z których w ogóle dopuszczalna jest egzekucja, lecz jedynie w granicach określonych w tytułach wykonawczych. W przypadku zatem wystąpienia zaległości alimentacyjnych (bądź też tytułów wykonawczych dotyczących innych należności niż alimentacyjne) istniała możliwość potrąceń także z innych składników uposażenia wymienionych w art. 127 ust. 2 ustawy o Policji, w tym z odprawy emerytalnej. Z akt sprawy przekazanych Sądowi nie wynika jednak, aby sytuacja taka w odniesieniu do skarżącego miała miejsce. Za przyjęciem powyższej interpretacji przemawia także fakt, iż ustawą z dnia 27 lipca 2001r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy -Prawo bankowe, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 100 poz. 1084), która weszła w życie w dniu 19 października 2001r., dokonano nowelizacji powołanego wyżej art. 127 ustawy o Policji wprowadzając zapis, iż odprawa z tytułu zwolnienia ze służby podlega egzekucji wyłącznie na zaspokojenie zaległych świadczeń alimentacyjnych. Zatem potrącenie należności z tytułu bieżących świadczeń alimentacyjnych z odprawy nie znajduje uzasadnienia. Jednakże w niniejszej sprawie niezbędne jest wyjaśnienie jeszcze jednej kwestii. W aktach przekazanych Sądowi znajduje się pismo Komornika Sądu Rejonowego z dnia 6 października 1990r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę z tytułu egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Nie wiadomo jednak, czy egzekucja ta była prowadzona także w dacie zwolnienia K. J. ze służby, gdyż w świadectwie służby wydanym mu w związku z odejściem na emeryturę widnieje informacja, iż uposażenie jest wolne od zajęć komorniczych. Kwestia ta jest o tyle istotna, iż w przypadku ustalenia że potrącenie nastąpiło na skutek zajęcia uposażenia przez komornika, należałoby rozważyć czy w niniejszej sprawie właściwa jest droga administracyjnoprawna do żądania zwrotu potrąconej kwoty, a w związku z tym czy istnieje przedmiot postępowania administracyjnego. W związku z powyższym należy uznać, iż decyzje organów obydwu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.