II SA 4254/03

Dnia 6 sierpnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Hanna Raszkowska Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie opłaty drogowej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 37 zł (trzydzieści siedem złotych 00/100); III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia 19 października 2001r. Nr "[...]" wydaną z upoważnienia Marszałka Województwa przez Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich obciążono R. P. opłatą drogową w wysokości 919,60zł z tytułu przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że w dniu 20 września 2001r. w wyniku kontroli drogowej ustalono, iż pojazd należący do strony poruszał się po drodze wojewódzkiej nr "[...]". Stwierdzono dalej, że w wyniku czynności kontrolnych wykazanych w protokole nr "[...]" ustalono, iż pojazd ten przekroczył dopuszczalne normy nacisku na oś. Fakt przekroczenia tejże normy stanowił podstawę obciążenia opłatą drogową. Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji przywołał art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000, Nr 71, poz. 838 ze zm.) oraz § 9 ust. l pkt 2, ust. 2, 3, 4 pkt l oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 51, poz. 607). Od decyzji odwołanie wniósł R. P. zarzucając organowi, że wydał decyzję z rażącym naruszeniem prawa. Odwołujący argumentował, iż kontroli dokonano bez pouczenia kierowcy o zasadach jej przeprowadzania, co przy niewielkim stażu zawodowym kierowcy, rzutowało na jej rzetelność. Ponadto, zwraca on uwagę na błędy przeprowadzonej kontroli. Zdaniem odwołującego kontroli dokonano przy włączonym silniku i zaciągniętym hamulcu. Nie zachowano także zalecanej prędkości sześciu kilometrów na godzinę, przy przejeździe przez pomost. Podniesiono, że pojazd był sprawny technicznie, przewoził ładunek równomiernie rozłożony o niewielkiej masie, co zdaniem odwołującego wykluczało przekroczenie dopuszczalnych norm nacisku na osie. Fakty te, zdaniem R. P. w pełni uzasadniają tezę, że organ przy wydaniu decyzji naruszył art. 8. i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpoznając przedmiotowe odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia i decyzją z 21 grudnia 2001 r. nr "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych, za przejazd pojazdem po drogach publicznych z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, bez zezwolenia określonego ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1997r., Nr 98, poz. 602 ze zm.) lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, pobiera się opłaty drogowe, a przejazd pojazdem przekraczającym dopuszczalne normy m. in. nacisku na oś, możliwy jest jedynie po uzyskaniu wspomnianego zezwolenia. Kolegium nie podzieliło, argumentacji odwołania zmierzającej do podważenia wiarygodności dokonanej kontroli. Podkreślono, iż pomiarów dokonano przy użyciu wagi posiadającej świadectwo legalizacji. Ważenie pojazdu wykazało przekroczenie dopuszczalnego nacisku na oś, a kierowca podpisał protokół. Kierujący pojazdem został także pouczony o przysługujących mu prawach, ponadto nie zgłosił uwag do wykonanych czynności kontrolnych, nie kwestionując wyniku kontroli. W ocenie organu odwoławczego powyższe przyczyny uzasadniały obciążenie opłatą drogową właściciela pojazdu. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł R. P. Skarżący w złożonej skardze podtrzymał argumentację przedstawioną w odwołaniu wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Stąd też pomimo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczenie zapadło w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie. Podnieść należy, iż w myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że Sąd rozpatrując sprawę we wskazanych granicach obowiązany jest zbadać z urzędu, czy wydana decyzja nie narusza prawa i została oparta na obowiązujących przepisach prawnych. Sąd obowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję m. in. w przypadku naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie, decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. w sprawie opłat drogowych. Powyższe wynika nie tylko z faktu, że przepisy te zostały wskazane w podstawie prawnej decyzji, ale przede wszystkim z tego, że według podanych przepisów dokonano naliczenia opłaty drogowej. Paragraf 9 rozporządzenia normował bowiem (w chwili jego obowiązywania) dokładną wysokość pobierania opłat podwyższonych, z tytułu przejazdu pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych, w związku z art. 61 ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. nr 98, poz. 602 ze zm.). Przepisy przywołanego rozporządzenia zostały następnie uchylone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002r. sygn. akt. P. 6/12 (Dz. U. Nr 214, poz. 1816). Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez organ II instancji. Wprawdzie organ II instancji nie przytoczył w zaskarżonej decyzji wskazanych przepisów, ograniczając się wyłącznie do wskazania ogólnych przesłanek na podstawie, których należy pobierać opłaty drogowe. W sprawie przyjąć jednak należy, że Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji co do wysokości opłaty drogowej, co w konsekwencji oznacza, że w wskazana opłata została nałożona w oparciu o uchylone przepisy rozporządzenia o opłatach drogowych. Na podstawie art. 145 § l pkt l lit. b sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. W sprawie niniejszej przesłanka taka zaistniała. Zgodnie bowiem z art. 145a § l Kodeksu postępowania administracyjnego, można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W takiej sytuacji Sąd obowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję. Bez znaczenia jest przy tym fakt, że podstawa wznowienia postępowania administracyjnego nie istniała w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji. Jak słusznie bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2002 r. sygn. akt II SA/Gd 375/00 "decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Nie jest przy tym istotne, że podstawa wznowienia postępowania administracyjnego nie istniała w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji. Jak się bowiem przyjmuje (np. J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r., III SA 4728/97, OSP zeszyt nr 1 z 2000 r., poz. 16), mimo że podstawa wznowienia postępowania określona wart. 145a § l k.p.a. nie istnieje w chwili wydawania decyzji, to orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności podstawy prawnej decyzji z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą przesądza o uznaniu naruszenia prawa w samej decyzji administracyjnej i dlatego powinno powodować jej uchylenie przez sąd administracyjny". Skład orzekający podziela w całości argumentację przywołaną w tym orzeczeniu. Z tych względów Sąd, wychodząc poza granice skargi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, gdyż Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisu, na podstawie którego podjęto te decyzje. Przyjęta podstawa uwzględnienia skargi czyni jednocześnie zbędnym odnoszenie się do jej zarzutów. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, zasądzając koszty stosownie do art. 200 tej ustawy oraz z mocy art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.