II SA/Ol 100/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. H. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. H. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie projektu budowlanego i pozwolenia na budowę postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z dnia "[...]" H. H. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia "[...]", Nr "[...]". Do przedmiotowego wniosku skarżąca załączyła oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, w którym jako składniki majątku wykazała: dom o pow. "[...]", w którym znajduje się pensjonat ("[...]" pokoi) oraz sklep, nieruchomości rolne (2 działki) o łącznej pow. "[...]" (nieużytki) oraz pawilony handlowe o pow. "[...]", w których "[...]" to pustostan. Skarżąca wykazała dochody z tytułu najmu w łącznej kwocie "[...]" oraz z tytułu wynajmu pokoi w kwocie "[...]", wskazując, iż dochód z tego ostatniego źródła nie jest stały. Wyjaśniła, iż ze względu na kryzys w pawilonach handlowych ma pustostany, a pensjonat nie przynosi dochodu. Ponosi natomiast wysokie wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości. Wskazała, iż koszty miesięcznego utrzymania wynoszą ok. "[...]" (prąd, woda, ścieki, nieczystości, konserwacja obiektów, odśnieżanie, ogrzewanie, żywność, środki czystości, lekarstwa). Pieniądze na ich pokrycie pożycza od rodziny. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych na urzędowym formularzu, skarżąca przesłała wniosek z dnia "[...]". W jego uzasadnieniu podniosła, iż jest osobą samotną. Z uwagi na schorzenia, którymi jest dotknięta, wymaga odpowiedniego żywienia i rehabilitacji oraz lekarstw, "[...]". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. Do jej majątku należy dom o pow. "[...]", mieszkanie o pow. "[...]", nieruchomość rolna o pow. "[...]" (nieużytki) oraz pawilony handlowe, w których "[...]" to pustostan. Skarżąca wykazała dochody z tytułu najmu/dzierżawy w kwocie "[...]". Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe. Na ocenę możliwości finansowych strony ma natomiast wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu, lecz także będący w jej posiadaniu majątek. Sposób, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek nie może pozostawać bez wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości o znacznej wartości, w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję wyjątkową i z tego też powodu, nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na wyjątkowy charakter tej instytucji przyznanie prawa pomocy, zwanego potocznie prawem ubogich, powinno być stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że przedstawiona wyżej sytuacja materialna skarżącej nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca zwolnienie jej od kosztów sądowych czy to w całości, czy też w części. W sytuacji gdy skarżąca posiada majątek o ponadprzeciętnych rozmiarach (pensjonat, mieszkanie, nieruchomości rolne, pawilony handlowe), wzgląd na niskie jej dochody (w porównaniu do wysokości ponoszonych wydatków) nie może stanowić sam w sobie uzasadnienia dla przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. W tej bowiem sytuacji skarżącą trudno jest uznać za osobę należącą do grona osób ubogich. Ponadto skoro jest ona w stanie pozyskać z pomocą rodziny środki pieniężne na utrzymanie własne i majątku mimo trudnej obecnie sytuacji i niższych niż zakładane dochodach to uznać należy, że możliwe jest również zdobycie przez skarżącą środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku koniecznego dla niej utrzymania. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.