II SA/Ol 1002/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki części obiektu budowlanego – zarzutów do postępowania egzekucyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 27 marca 2008r., sygn. akt II SA/Ol 1002/07, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania J. H. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. J. H. w dniu "[...]" (data nadania pisma) wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W jego uzasadnieniu podniósł, iż przedstawiony w orzeczeniu referendarza pogląd na temat jego sytuacji finansowej jest błędny i nie mieści się w granicach normalnych instrumentów finansowych pozwalających prowadzić gospodarkę finansową firmy w warunkach zajęcia jej aktywów. Wskazał, iż wobec zajęcia przez komornika sądowego jego nieruchomości, nie mógł nimi swobodnie dysponować, co spowodowało brak środków obrotowych w firmie. Dodał, iż wobec obowiązku zaspokojenia wszystkich wierzycieli zmuszony jest zbyć część nieruchomości. W wykonaniu zarządzenia z dnia 8 kwietnia 2008r. J. H. został wezwany do nadesłania dokumentów źródłowych poprzez złożenie wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych. W dniu "[...]" skarżący wykonał wezwanie Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W wyniku wniesienia przez skarżącego sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym [art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.)]. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 wymienionej ustawy, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (Sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Należy także wskazać, iż to całkowicie na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstw od tej generalnej reguły. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja była na tyle trudna, iż nie dysponuje wystarczającymi środkami na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Analiza przedłożonych przez skarżącego wyciągów z rachunków bankowych wskazuje, iż w okresie od dnia "[...]" do dnia "[...]" zaksięgowano na rachunku firmowym skarżącego wpłaty (w tym wpłata własna) w łącznej wysokości ok. 52900 zł. Znaczna część powyższych środków finansowych została wydatkowana na spłatę zobowiązań (raty kredytów, spłaty zaległości), jak też opłacanie faktur. Jednakże brak szczegółowych zapisów w rubrykach "obciążenia" nie pozwala jednoznacznie określić, czy płatności za faktury związane były wyłącznie z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą. Ponadto szczegółowa analiza rachunku firmowego wskazuje, iż dokonywano z niego płatności związanych wyłącznie ze sferą prywatnych interesów skarżącego – zapłata za polisę, abonament TV. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż kilkakrotnie skarżący dokonywał z rachunku firmowego przelewów na rachunek sądu powszechnego, tytułem opłat (opłata kancelaryjna) od prowadzonych przez niego postępowań, a nadto, na rachunek firmowy księgowano wpłaty z sądu powszechnego będące zwrotem zaliczek od prowadzonych spraw (zwrot opłaty od powództwa). Analizując zatem wysokość obrotów na tym rachunku należy stwierdzić, iż skarżący może uiścić należne koszty sądowe, co nie będzie jednocześnie stanowiło uszczerbku w utrzymaniu jego i jego rodziny. Nadto okoliczność, że skarżący prawdopodobnie nie zaplanował środków na koszty sądowe, nie jest równoznaczna z brakiem możliwości uiszczenia tych kosztów. Przewidując konieczność wszczęcia sprawy przed sądem administracyjnym, skarżący powinien był liczyć się z obowiązkiem uiszczenia wpisu od środka odwoławczego i odpowiednio wcześniej zabezpieczyć środki na ten cel. Podnieść ponadto należy, iż fakt ponoszenia przez skarżącego wydatków na spłatę kredytów nie może być uwzględniony przy ocenie sytuacji materialnej skarżącego. Zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą bowiem mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (tak w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego Sygn. akt l OZ 83/06, niepublik. oraz II OZ 475/05, niepublik.). Jeśliby zatem zsumować kwotę środków finansowych posiadanych przez skarżącego na rachunku bankowym w okresie "[...]" do "[...]" i środków przeznaczonych na spłatę różnego rodzaju zobowiązań, w tym także o charakterze cywilnoprawnym, to obowiązek uiszczenia kwoty 100 zł - tytułem wpisu od skargi kasacyjnej – należnej Skarbowi Państwa, nie stanowi nadmiernego obciążenia dla skarżącego i jego rodziny. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.