II SA/Ol 1005/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]", nr ,"[...]" w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżącego kwotę 200 zł. (dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Pismem z dnia 20 kwietnia 2009r. Komendant Miejski Policji zawiadomił A.M. o wszczęciu z urzędu podstępowania w sprawie skierowania na badania psychologiczne w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym z powodu przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy. Poinformowano stronę, iż stosownie do art. 10 § 1 Kpa ma prawo przed wydaniem decyzji wypowiedzieć się w kwestii zebranych dowodów i materiałów, ma możliwość złożenia stosownych wyjaśnień w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że doręczono stronie pismo w dniu 27 kwietnia 2009r. (data stempla pocztowego). Decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]" Komendant Miejski Policji, działając na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym skierował A.M. na badania psychologiczne w związku z wielokrotnym naruszeniem przez niego w okresie od dnia 20 lipca 2008r. do dnia 5 kwietnia 2009r. przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, co skutkowało przekroczeniem liczby 24 punktów przypisanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu 13 maja 2009r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). Pismem z dnia 4 maja 2009r. A.M. wystąpił do Komendanta Miejskiego Policji z wnioskiem o zmniejszenie ilości punktów za wykroczenie z dnia 11 marca 2009r. popełnione na drodze J. – O. w godzinach rannych. Wyjaśnił, iż w tym czasie z jego samochodu korzystał A.W., gdyż jego auto miało awarię. Ponieważ upłynął dłuższy czas od tego zdarzenia podczas opłacania mandatu nie skojarzył tej okoliczności z datą popełnienia wykroczenia. Postanowieniem z dnia 6 maja 2009r. Nr "[...]" Komendant Miejski Policji zawiesił postępowanie dotyczące skierowania na badania psychologiczne z uwagi na złożone pismo, którego rozpatrzenie będzie miało wpływ na rozpoznanie sprawy. Pismem z 13 maja 2009r. organ poinformował stronę, iż kwestia zmniejszenia liczby punktów za zdarzenie z dnia 11 marca 2009r. została skierowana do Sądu Rejonowego z uwagi na fakt, iż mandat karny, który został nałożony jest mandatem prawomocnym. Postanowieniem z dnia 18 maja 2009r. Nr "[...]" Komendant Miejsku Policji podjął zawieszone postępowanie z uwagi na fakt, że w dniu 11 maja 2009r. Prezes Sądu Rejonowego wydał zarządzenie "[...]", w którym odmówił przyjęcia wniosku o uchylenie prawomocnego mandatu karnego nałożonego na A.M. w dniu 3 kwietnia 2009r., jako złożonego po upływie terminu. Skoro ustąpiła przeszkoda do dalszego prowadzenia postępowania należało podjąć postępowanie w sprawie. Pismem z dnia 29 maja 2009r. A.M. wystąpił do organu I instancji o zawieszenie prowadzonego postępowania z uwagi na złożenie zażalenia na zarządzenie Prezesa Sądu Rejonowego, jednakże postanowieniem z 1 czerwca 2009r. odmówiono zawieszenia postępowania. Na skutek złożonego zażalenia Komendant Wojewódzki Policji postanowieniem z dnia 27 lipca 2009r. Nr "[...]" utrzymał w mocy skarżone postanowienie Komendanta Miejskiego Policji wskazując, iż prawidłowa jest ocena organu I instancji, iż w przypadku wszczęcia postępowania z urzędu nie ma możliwości zawieszenia postępowania na wniosek strony. Po rozpatrzeniu odwołania A.M., Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]" utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach uzasadnienia wskazano, iż po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym w tej sprawie stwierdzono przekroczenie przez odwołującego się liczby 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Na skutek pisma strony dotyczącego konieczności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny organ I instancji zawiesił postępowanie w sprawie, zaś po otrzymaniu informacji, że zarządzeniem Prezesa Sądu Rejonowego z dnia 11 maja 2009r. "[...]" odmówiono przyjęcia wniosku o uchylenie mandatu karnego podjęto zawieszone postępowanie. Kolejny wniosek strony o zawieszenie postępowania nie został uwzględniony z uwagi na okoliczność prowadzenia postępowania z urzędu nie zaś na wniosek strony. Przytoczono treść § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69, poz. 622), zgodnie z którym Komendant Miejski Policji zobowiązany jest do wydania decyzji o skierowaniu na przedmiotowe badanie wobec osoby, która przekroczyła liczbę 24 punktów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A.M. zarzucił naruszenie art. 107 § 1 Kpa poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji bez powołania podstawy prawnej i faktycznej, art. 97 § 1 pkt 4 Kpa poprzez jego niezastosowanie i bezpodstawne uznanie, iż rozstrzygniecie w sprawie zażalenia strony na zarządzenie Prezesa Sądu Rejonowego nie jest zagadnieniem wstępnym w stosunku do sprawy o skierowaniu na badania psychologiczne. Wobec podniesionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie skarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Komendanta Miejskiego Policji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych. Strona wyjaśniła, że dla merytorycznego rozpoznania sprawy ma znaczenie okoliczność, czy nastąpi uchylenie prawomocnego mandatu karnego z dnia 11 marca 2009r., bowiem wówczas nie dojdzie do przekroczenia liczby punktów – 24. Nadto strona wyjaśniła, że niezależnie od złożonego zażalenia na zarządzenie Prezesa Sądu wystąpiła także o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uchylenie mandatu karnego z dnia 11 marca 2009r. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniono, że obowiązujące przepisy odnośnie badań psychologicznych nie zawierają żadnych wyjątków odstąpienia przez uprawniony organ od wykonywania czynności przewidzianych prawem i tym samym nie umożliwiają odstąpienia od ich wydania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270, ze zm.) zwanej dalej; ustawą ppsa. sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod katem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w tej spawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa.) Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" uznając, iż zachodzą przyczyny określone w art. 145 § 1 pkt 2 ustawy ppsa. W myśl tego przepisu Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przeprowadzona w tym zakresie kontrola skarżonej decyzji wykazała, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności należało ocenić zgodność skarżonego rozstrzygnięcia z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm., zwanej dalej: Kpa). Stosownie do art. 15 Kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Zasada powyższa stanowi realizację konstytucyjnego prawa do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji - art. 78 Konstytucji RP. Konstytucyjne prawo zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji odnosi się do postępowania przed organami państwowymi w sprawach dotyczących praw i wolności jednostki. Chodzi tu o zagwarantowanie jednostce, której statusu prawnego dana sprawa dotyczy, prawa do zaskarżenia orzeczeń i decyzji do organu wyższej instancji w celu sprawdzenia prawidłowości orzeczenia. Zgodnie z art. 127 § 1 Kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Po myśli zaś art. 129 § 2 Kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustanie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, iż decyzja organu I instancji (Komendanta Miejskiego Policji z dnia "[...]") została stronie doręczona, jak wynika z akt sprawy w dniu 13 maja 2009r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki (karta 16 akt adm.) Z akt sprawy wynika także, iż przed doręczeniem tej decyzji skarżący pismem z dnia 4 maja 2009r., złożonym w organie I instancji w dniu 5 maja 2009r., odniósł się do przekazanej mu informacji dotyczącej wszczęcia postępowania w sprawie skierowania na badania psychologiczne w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów. W piśmie tym A.M. zawnioskował o zmniejszenie mu liczby punktów z uwagi na fakt kierowania pojazdem w dniu 11 marca 2009r. przez inną osobę. Pismo to wpłynęło zatem przed doręczeniem decyzji organu I instancji i wynika z jego treści, że stanowi odpowiedź na informację organu o wszczęciu postępowania. Z przekazanych akt administracyjnych tej sprawy nie wynika, aby skarżący na decyzję organu I instancji złożył odwołanie w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Wobec tego skarżona decyzja organu odwoławczego wydana została z rażącym naruszeniem art. 129 § 2 kpa w związku z art. 127 § 1 Kpa. Wskazać pozostaje także na okoliczność, iż postępowanie odwoławcze jest postępowaniem skargowym, co oznacza, iż jest ono inicjowane tylko poprzez wniesienie takiego środka przez uprawnioną stronę. Organ nie może z urzędu wszcząć postępowania odwoławczego, gdyż jest to niedopuszczalne. Aby jednakże skutecznie doszło do wszczęcia postępowania odwoławczego, strona zainteresowana musi wnieść ten środek zaskarżenia w terminie przewidzianym w art. 129 § 2 Kpa. Skoro w niniejszej sprawie z akt sprawy, które na rozprawie pełnomocnik organu uznał za kompletne, nie wynika aby skarżący złożył w terminie odwołanie od decyzji organu I instancji, to brak było podstaw do działania w tej sprawie przez organ odwoławczy. Podjęcie inicjatywny przez organ odwoławczy bez odwołania skarżącego stanowi naruszenie art. 129 § 1 i 2 Kpa. To zaś skutkuje stwierdzeniem, iż decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" wydana została z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Reasumując wydana w sprawie skarżona decyzja organu odwoławczego dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, co obligowało Sąd rozpoznający skargę na tę decyzję do jej wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy ppsa. Z mocy art. 152 tej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.