II SA/Ol 1008/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania części obiektu - umorzenia postępowania postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia 500 zł tytułem wpisu od skargi J.G. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 16-19 akt). W uzasadnieniu podniósł, iż wraz z żoną utrzymuje się ze skromnych emerytur nauczycielskich. Ponoszą ogromne koszty związane ze swym leczeniem. Z oświadczenia wynika, iż jedynym majątkiem małżonków jest dom o powierzchni ok. 120 m2, a suma ich miesięcznych dochodów brutto wynosi "[...]" zł. Skarżący został zobowiązany do dostarczenia wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez niego i jego żonę, z okresu ostatnich dwóch miesięcy, dowodów ostatnich wypłat emerytur oraz oświadczenia wyszczególniającego wszystkie kategorie ponoszonych wydatków wraz z ich przybliżoną miesięczną wysokością (k. 21). W odpowiedzi na wezwanie J.G. przedłożył kopie wyciągów ze swojego rachunku bankowego (za okres od 21 października do 20 grudnia 2011 r. - k. 29-30) oraz rachunku bankowego żony (za okres od 3 października do 30 grudnia 2011 r. - k. 26-28). Jak z nich wynika, wysokości świadczeń emerytalnych zadeklarowanych we wniosku to wartości netto. W piśmie przewodnim (k. 24) skarżący wskazał, iż przekazuje "rachunki ostatnio poniesionych wydatków na utrzymanie i opiekę zdrowotną" (za gaz - k. 30, prąd - k. 31, wodę - k. 32, artykuły medyczne - k. 33-37). "Co do punktu trzeciego w/w wezwania jest m(-u) trudno oświadczyć nawet przybliżoną wartość wydatków" ze względu na specyfikę choroby żony. "W związku z powyższym oświadczyć jedynie mo(-że), że nie jest(-) w stanie wygospodarować oszczędności na "czarną godzinę"." Załączone zostało również orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności żony skarżącego. Rozpatrując wniosek zważono, co następuje: Stosownie do unormowania zawartego w art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami; w skrócie: p.p.s.a.), zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych bądź poszczególnych ich składników (opłat sądowych, wydatków) lub ich części, czyli przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Możliwość poczynienia na rzecz strony wyjątku od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.) zależy więc od tego, czy przekona ona sąd (referendarza sądowego), iż uiszczenie całości lub części tych kosztów spowoduje zachwianie jej sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stosuje się zatem jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Zdaniem orzekającego, dane przedstawione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy uwzględnia jego wniosku. Przede wszystkim nie przekonują one o istnieniu niedostatku, który uniemożliwiałby podołanie kosztom sądowym - z uwagi na aktywa małżonków, a także limit dopuszczalnego salda debetowego i kredytu odnawialnego w ich rachunkach bankowych. Z kolei potencjalnym powodem odmowy jest wątpliwość co do rzetelności odpowiedzi na wezwanie wystosowane na podstawie art. 255 p.p.s.a. Wynika ona z zaniechania określenia wszystkich wydatków w skali miesiąca oraz z tego, iż na niektórych kopiach przedłożonych rachunków widnieją odręczne adnotacje o wpłatach dokonanych za pomocą Internetu, m.in. 21 października (k. 32), 13 listopada (k. 30), chociaż dostarczone wyciągi z rachunków bankowych nie dokumentują żadnych przelewów wychodzących. W tym względzie należy nadmienić, iż sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. To sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, ponieważ to na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę przedstawione. Z podanych przyczyn orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.