II SA/Ol 1008/17

WyrokWSA w Olsztynie2018-04-05

Skład orzekający: Beata Jezielska, Katarzyna Matczak, Tadeusz Lipiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, wymierzona na podstawie ustawy o drogach publicznych, powinna uwzględniać okoliczności takie jak sposób zachowania strony przed naruszeniem, stopień przyczynienia się do naruszenia, działania podjęte w celu uniknięcia skutków naruszenia lub brak istotnej korzyści z zajęcia pasa drogowego?
Ratio decidendi
Kara pieniężna za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, wymierzana na podstawie art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, ma charakter związany. Oznacza to, że w każdym przypadku ziszczenia się braku zezwolenia, kara jest wymierzana w sztywno określonej wysokości 10-krotności należnej opłaty, niezależnie od przyczyn zajęcia, stopnia zawinienia czy innych okoliczności podnoszonych przez stronę. Przepis art. 189d k.p.a. dotyczący przesłanek wymiaru administracyjnych kar pieniężnych nie ma zastosowania, gdy zasady wymiaru kary są uregulowane w przepisach odrębnych, takich jak ustawa o drogach publicznych.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych o nałożeniu na Agencję Nieruchomości Rolnych (ANR) kary pieniężnej w wysokości ponad 2,29 mln zł za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi w latach 2010-2017 w celu umieszczenia sieci kanalizacji sanitarnej. ANR, będąca poprzednikiem prawnym skarżącego, posiadała zezwolenia na zajęcie pasa drogowego do końca 2009 r., jednak nie wystąpiła o ich przedłużenie na kolejny okres. Skarżący kwestionował legalność uchwał Rady Powiatu stanowiących podstawę naliczenia opłat oraz podnosił, że kara powinna być uwzględniać okoliczności łagodzące.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 5 kwietnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 roku sprawy ze skargi Ośrodka Wsparcia "[...]" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kary za zajęcie pasa drogowego - oddala skargę. W dniu 21 grudnia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie została przekazana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze skarga Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddziału Terenowego w O. (dalej zwanego skarżącym) na decyzję tego organu z dnia 2 października 2017 r., Rep.[...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w O., działającego z upoważnienia Zarządu Powiatu w O. (dalej zwanego: organem I instancji) z dnia 24 sierpnia 2017 r. o wymierzeniu Agencji Nieruchomości Rolnych Oddziałowi Terenowemu w O. (dalej jako: ANR) kary pieniężnej w wysokości 2.296.425,72 zł. za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, w wyniku umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej, niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego - dotyczących sieci kanalizacji sanitarnej, w pasie drogowym drogi powiatowej Nr [...] W. - O., w terminie od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 7 marca 2017 r. (tj. 2.623 dni), o powierzchni 159,778 m kw. Wraz z opisaną powyżej skargą Kolegium przekazało tutejszemu Sądowi akta sprawy i odpowiedź na skargę. Jak wynika zaś z przekazanych Sądowi akt sprawy, wnioskiem z dnia 20 lipca 2017 r. ANR zwróciła się do Zarządu Dróg Powiatowych w O. o wyliczenie opłaty za zajęcie pasa drogowego opisanej powyżej drogi w związku z umieszczeniem urządzeń infrastruktury technicznej, niezwiązanych z potrzebami zarządzania dróg lub potrzebami ruchu drogowego - sieci kanalizacji sanitarnej W. - M., gmina O. za okres od dnia 01.01.2010 r. do dnia 07.03.2017 r., to jest do dnia nieodpłatnego przekazania wybudowanej infrastruktury kanalizacyjnej na mienie komunalne Gminy O. W uzasadnieniu tego wniosku ANR podała, że w 2006 r. zakończyła budowę wskazanej powyżej sieci kanalizacji sanitarnej i w tym samym roku przekazała tą sieć do eksploatacji A. Sp. z o.o. w O. Wskazała, że dokładała wszelkich starań w celu przekazania sieci wraz z infrastrukturą towarzyszącą na mienie komunalne gminy, jednakże z przyczyn od niej niezależnych, okres ten został znacznie wydłużony, skutkiem czego przeoczono sprawę wystąpienia do właściwego zarządcy drogi o wyliczenie opłaty, jaka winna być uiszczona przez ANR w związku z umieszczeniem w pasie drogowym urządzeń infrastruktury kanalizacyjnej w okresie od dnia 01.01.2010 r. do dnia 07.03.2017 r. Dodała, że nie otrzymała żadnego upomnienia w tym zakresie ze strony zarządcy drogi. Pismem z dnia 21 lipca 2017 r. organ I instancji zawiadomił ANR o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego, a następnie wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 24 sierpnia 2017 r. o nałożeniu na ANR kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji podał, że ANR zajmowała pas drogowy pod przedmiotową sieć kanalizacji sanitarnej na mocy kolejnych decyzji organu I instancji, obejmujących okres od 20.10.2006 r. do 31.12.2007 r. oraz od 01.01.2008 r. do 31.12.2009 r., a wnioskodawca określił powierzchnię zajęcia pasa drogowego na 159,778 m². Wskazał, że na kolejny okres ANR nie wystąpiła z wnioskiem do zarządcy drogi o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego pomimo informacji o takiej konieczności zawartej w wydanych wcześniej decyzjach, a z dniem 7 marca 2017 r. ANR dokonała przekazania sieci kanalizacji sanitarnej na rzecz Gminy O. Ocenił, że w tych okolicznościach za okres od 01.01.2010 r. do 07.03.2017 r. organ zobowiązany był naliczyć karę w myśl postanowień art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1440 ze zm.; dalej jako u.d.p.). Zdaniem organu I instancji, wyjaśnienia ANR, zawarte w piśmie z dnia 20 lipca 2017 r., które ANR podtrzymała w toku postępowania, nie mogą być uznane przez organ jako podstawa do odstąpienia od wymierzenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. Organ ten zwrócił bowiem uwagę na niekonsekwencję tych wyjaśnień podnosząc, że w okresie kiedy miało nastąpić przekazanie sieci kanalizacji sanitarnej dla Gminy ANR legitymowała się jako właściciel zezwoleniem na zajęcie pasa drogowego udzielonym na okres od 20.10.2006 r. do 31.12.2009 r. Przyjął także, że ANR w żaden sposób nie udokumentowała, że pozbyła się władania i własności rzeczonych urządzeń w omawianym okresie, a obowiązek uzyskania stosownego zezwolenia spoczywa na właścicielu urządzenia. Dodał, że A. Sp. z o.o., w której dyspozycji, jak wyjaśniła ANR znajduje się omawiana sieć, od 2012 r. nie prowadzi działalności. Końcowo organ I instancji podał sposób obliczenia kary w niniejszej sprawie wskazując m.in., że w trzech kolejnych uchwałach, tj.: z dnia 24 listopada 2009 r. Nr [...], z dnia 20 grudnia 2013 r. Nr [...] oraz z dnia 30 marca 2017 r. Nr [...] Rada Powiatu w O. określiła, że stawka opłat za zajęcie 1 m² pasa drogowego w celu umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego wynosi 200,00 zł/rok. Odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji wniósł skarżący, będący następcą prawnym ANR, podnosząc, że nałożenie kary pieniężnej w wysokości dziesięciokrotnej opłaty należnej za zajęcie pasa drogowego jest niezgodne z interesem Skarbu Państwa, którego majątkiem dysponuje skarżący. Wyjaśnił, że skarżący, jak i ANR (będąca jego poprzednikiem prawnym) nie prowadzą działalności z dziedziny gospodarki wodno-ściekowej, a kanalizacja sanitarna, której dotyczy zaskarżona decyzja, została wykonana w pasie drogowym przez ANR na podstawie decyzji zarządcy drogi z dnia 26 września 2006 r. oraz z dnia 22 stycznia 2008 r., które pozwalały na istnienie kanalizacji sanitarnej w pasie drogowym do 31 grudnia 2009 r. Podał, że inwestycję tę wykonano w związku z wnioskami mieszkańców i deklaracją Gminy o tym, że przejmie tę inwestycje na mienie komunalne. Wskazał, że ANR nigdy nie eksploatowała przedmiotowej sieci kanalizacji sanitarnej, jak też nie zawierała z mieszkańcami umów na odbiór ścieków. Skonstatował, że nie uchyla się od opłaty jednak uważa, że powinna być ona wymierzona w wysokości nie powiększonej dziesięciokrotnie, skoro ANR sama zwróciła się do organu by opłatę taką uzupełnić. Opisaną na wstępie decyzją z dnia 2 października 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. (dalej zwane Kolegium) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium podało, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornym pozostaje to, że sieć kanalizacji sanitarnej, będąca w okresie objętym wymierzoną karą własnością ANR, nie jest w żaden sposób związana z potrzebami zarządzania drogami lub też potrzebami ruchu drogowego, a ANR łącznie przez okres 2.623 dni (od 01.01.2010 r. do 07.03.2017 r.) zajmowała pas drogowy pod to urządzenie bez zgody zarządcy drogi. Podkreśliło, że w świetle art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p. organ ma obowiązek wymierzenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia w sztywno określonej wysokości, stanowiącej 10-krotność opłaty ustalonej w tej sprawie zgodnie z art. 40 ust. 5 u.d.p., niezależnie od przyczyn zajęcia pasa drogowego, czy też stopnia zawinienia strony. Wyjaśniło, że zastosowana przez organ I instancji stawka 200 zł za rok wynika z przywoływanej w decyzji Uchwały Nr [...] Rady Powiatu w O. z dnia 24 listopada 2009 r. w sprawie określenia wysokości stawek opłaty za zajęcie pasa drogowego dla dróg, których zarządcą jest Powiat O. Dodało, że wysokość stawki pozostała niezmieniona na mocy dwóch kolejnych uchwał Rady Powiatu dotyczących tego przedmiotu. Ponadto Kolegium podkreśliło, że ANR została prawidłowo poinformowana o konieczności złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego na kolejny okres przed upływem ważności zezwolenia (tj. przed dniem 31 grudnia 2009 r.). Wywiodło, że obowiązkowi temu ANR uchybiła, w efekcie czego doszło w wieloletnim okresie - objętym przedmiotową karą - do zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. Kolegium stwierdziło także, że bez znaczenia - z punktu widzenia zasadności wymierzenia kary - pozostają kwestie podmiotu, który eksploatował wówczas sieć kanalizacji sanitarnej lub czerpał z niej pożytki. Podkreśliło bowiem, że ANR nie pozbyła się władania i własności urządzeń infrastruktury technicznej, co oznaczało, iż to ta instytucja miała obowiązek, jako właściciel, wystąpić o zezwolenie na kolejny okres, tj. od początku 2010 r., a po stronie zarządcy drogi nie leżał obowiązek "upominania" ANR o zaistniałym stanie rzeczy, skutkującym koniecznością późniejszego wymierzenia kary. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do tutejszego Sądu, skarżący zarzucił Kolegium naruszenie: 1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, w sytuacji, w której doszło do wydania przez niego decyzji z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na wskazaniu jako podstawy prawnej zaskarżonej decyzji uchwały Nr [...] Rady Powiatu w O. z dnia 30 marca 2017 r. w sprawie ustalenia wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dla dróg, których zarządcą jest Zarząd Powiatu w O., która to uchwała w § 1 wskazuje jako zarządcę drogi powiatowej Powiat O., podczas gdy - zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 3 u.d.p. zarządcą drogi powiatowej powinien być zarząd powiatu oraz uchwały Nr [...] Rady Powiatu w O. z dnia 24 listopada 2009 r. w sprawie określenia wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dla dróg, których zarządcą jest Powiat O., która w tytule uchwały oraz § 1 wskazuje jako zarządcę drogi powiatowej Powiat O., podczas gdy zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 3 u.d.p. - zarządcą drogi powiatowej powinien być zarząd powiatu - co istotnie wpłynęło na wynik niniejszej sprawy, ponieważ pozostawiło w obrocie prawnym decyzję obarczoną istotną wadą prawną, polegającą na oparciu wyliczenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zgody zarządcy drogi, na podstawie stawki opłaty za zajęcie pasa drogowego dla innego zarządcy drogi niż Zarząd Powiatu O., tj. Powiatu O.; 2) art. 157 § 2 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - poprzez brak wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym z treści uchwał stanowiących podstawę prawną wydanych decyzji wynika, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, opisanym w pkt 1, co istotnie wpłynęło na wynik niniejszej sprawy, ponieważ doprowadziło do pozostawienia w obrocie prawnym wadliwej decyzji zamiast ją z niego wyeliminować; 3) art. 189d k.p.a. - poprzez nieuwzględnienie przy wymiarze kary administracyjnej przez organ administracji publicznej: a) sposobu zachowania skarżącego przed naruszeniem zakazu zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia, tj. zgodnego z prawem postępowania strony przed okresem objętym karą administracyjną w szczególności uzyskania decyzji w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego za okres od 20 października 2006 r. do dnia 31 grudnia 2009 r.; b) braku stopnia przyczyniania się strony, na którą nałożono karę pieniężną, do powstania naruszenia prawa, tj. nieposiadanie przez skarżącego pełnej wiedzy strony o naruszeniu prawa w związku z przekazaniem A. Sp. z o.o. w O. urządzeń infrastruktury technicznej do eksploatacji, jako administratorowi głównej sieci wodno-kanalizacyjnej; c) działań strony podjętych w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa, tj. zachowania strony zmierzającego do wyjaśnienia niepewnego stanu prawnego związanego z zajęciem pasa drogowego, poprzez zwrócenie się do organu o wyliczenie wysokości opłaty za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej; d) braku uwzględnienia skutków naruszenia prawa przez stronę, polegającego na nieuzyskaniu przez skarżącego istotnej korzyści związanej z zajęciem pasa drogowego, w wyniku faktycznego przekazania nieodpłatnie urządzeń infrastruktury technicznej na rzecz Gminy; - co istotnie wpłynęło na wynik sprawy, ponieważ w przypadku uwzględnienia powyższych przesłanek organ administracji publicznej powinien zmniejszyć wysokość kary administracyjnej. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, jak też decyzji ją poprzedzającej względnie - z ostrożności procesowej - w wypadku uznania przez Sąd, iż podniesione przez skarżącego zarzuty nie dają podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 9 marca 2018 r. skarżący zwrócił się do Sądu o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci pisma sygnalizacyjnego, adresowanego do Wojewody, a dotyczącego uchwały Nr [...] Rady Powiatu w O. z dnia 30 marca 2017 r. w sprawie ustalenia wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dla dróg, których zarządcą jest Zarząd Powiatu w O. Natomiast w piśmie procesowym z dnia 28 marca 2018 r. skarżący zwrócił się do Sądu o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci pisma sygnalizacyjnego dotyczącego uchwały Nr [...] Rady Powiatu w O. z dnia 24 listopada 2009 r. w sprawie ustalenia wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dla dróg, których zarządcą jest Powiat O. W obu tych pismach skarżący podał, że w sytuacji skierowania przez Wojewodę skarg na wskazane uchwały, wnosi o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2018 r. tutejszy Sąd oddalił wniosek o zawieszenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) dalej jako: p.p.s.a., sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Naruszenia prawa, stanowiące podstawę do uwzględnienia skargi na decyzję, zostały zaś wymienione w art. 145 § 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu, opisanych w tym przepisie naruszeń prawa nie można jednak przypisać organom prowadzącym postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją Kolegium z dnia 2 października 2017 r., Rep. [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia 24 sierpnia 2017 r. o wymierzeniu ANR kary pieniężnej w wysokości 2.296.425,72 zł. za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, w wyniku umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej, niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego - dotyczących sieci kanalizacji sanitarnej, w pasie drogowym drogi powiatowej Nr [...] W. - O., w terminie od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 7 marca 2017 r. (tj. 2.623 dni), o powierzchni 159,778 m kw. Lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam nie jest co do zasady dozwolone i może nastąpić jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach na podstawie decyzji zarządcy drogi zawierającej stosowne zezwolenie (zob. art. 39 ust. 3 i art. 40 ust. 1 u.d.p.). Zgodnie zaś z art. 40 ust. 3 i 5 u.d.p. za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę, którą - w przypadku umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego (do których należy także wykonana przez ANR sieć kanalizacji sanitarnej) - ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego pobieranej za każdy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym, przy czym za umieszczenie urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim przez okres krótszy niż rok opłata obliczana jest proporcjonalnie do liczby dni umieszczenia urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim. W przypadku natomiast zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, z czym mamy do czynienia także w kontrolowanej sprawie w okresie od 01.01.2010 r. do 07.03.2017 r., zgodnie z art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p., zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności należnej opłaty za zajęcie pasa drogowego. Wymaga przy tym podkreślenia, że decyzja o wymierzeniu rzeczonej kary ma charakter związany co oznacza, że w każdym przypadku ziszczenia się braku przesłanki zezwolenia zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego, wymierzana jest kara pieniężna i to bez względu na to, jakie przyczyny ów fakt spowodowały. W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że ANR z mocy dwóch kolejnych decyzji zarządcy drogi (tj. decyzji z dnia 26 września 2006 r. oraz z dnia 22 stycznia 2008 r.) posiadała do dnia 31 grudnia 2009 r. zezwolenie na zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej Nr [...]. W obu tych decyzjach, oprócz wskazania okresu, na jaki udzielane jest zezwolenie, zawarto także pouczenie, że "przed upływem tego czasu wnioskodawca zobowiązany jest wystąpić do zarządcy drogi o przedłużenie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego lub zdemontować urządzenie (po uzyskaniu stosownego zezwolenia u zarządcy drogi)". Pomimo takiego pouczenia, przed końcem 2009 r. ANR nie wystąpiła o przedłużenie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, takiego wniosku ANR nie złożyła także na przestrzeni kolejnych lat, w których sieć kanalizacji sanitarnej pozostawała jej własnością. Nie może przy tym budzić wątpliwości, że to na ANR, jako właścicielu kanalizacji sanitarnej umieszczonej w pasie drogowym drogi powiatowej, ciążył obowiązek wystąpienia o zezwolenie na dalsze zajmowanie pasa drogowego, tj. po 31 grudnia 2009 r. i to ten podmiot oraz skarżący, będący następcą prawnym ANR, ponosi ryzyko i skutki prawne braku takiego zezwolenia w następnych latach. O tym, że to ANR aż do dnia 7 marca 2017 r. była właścicielką przedmiotowej sieci kanalizacyjnej dowodzi przede wszystkim to, że w tym właśnie dniu ANR przekazała w formie aktu notarialnego prawo do jej własności na rzecz Gminy. ANR była także adresatem zezwoleń na zajęcie pasa drogowego obejmujących okres od 20 października 2006 r. do 31 grudnia 2009 r. i uiściła za ten okres należne opłaty. Ponadto to ANR, pismem z dnia 20 lipca 2017 r. zwróciła się o naliczenie opłaty za zajęcie pasa drogowego obejmującej okres po 31 grudnia 2009 r. W tych okolicznościach wymierzenie ANR kary pieniężnej za zajęcie w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 7 marca 2017 r. pasa drogowego bez stosownego zezwolenia było zasadne. Nie budzi zastrzeżeń Sądu także sposób ustalenia wysokości wymierzonej kary. Organy przyjęły bowiem, że powierzchnia zajętego pasa drogowego wynosi 159,778 m kw., a zatem jest tożsama z tą określoną w dwóch uzyskanych wcześniej przez ANR zezwoleniach na zajęcie pasa drogowego pod sieć kanalizacji sanitarnej. Organy prawidłowo uwzględniły także stawkę opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego w celu umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, która - w obowiązujących w tym okresie dwóch uchwałach Rady Powiatu w O., tj.: z dnia 24 listopada 2009 r. Nr [...] oraz z dnia 20 grudnia 2013 r. Nr [...] - została ustalona w wysokości 200,00 zł/rok. Zauważyć w tym miejscu należy, że taka stawka tej opłaty ustalona została także w kolejnej uchwale Rady Powiatu w O. z dnia 30 marca 2017 r. Nr [...]. Uchwała ta, wobec jej podjęcia i wejścia w życie po upływie okresu, za który wymierzona została w niniejszej sprawie kara, nie znajdowała jednak zastosowania w tej sprawie. Dlatego też formułowane przez skarżącego zastrzeżenia względem zgodności z prawem tej uchwały nie mają żadnego znaczenia w niniejszej sprawie. W kontrolowanej sprawie nie mogą odnieść zamierzonego skutku także formułowane przez skarżącego zastrzeżenia co do legalności uchwały Nr [...] Rady Powiatu w O. z dnia 24 listopada 2009 r. w sprawie ustalenia wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dla dróg, których zarządcą jest Powiat O. Wymaga bowiem podkreślenia, że niniejsze postępowanie nie dotyczy stwierdzenia nieważności tej uchwały, a wymierzenia kary za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej bez zezwolenia. Skoro zaś dotychczas nie stwierdzono w innym postępowaniu nieważności tej uchwały, to nie sposób zarzucić Kolegium, że uwzględniając przy wymiarze kary stawkę opłaty ustaloną w tej uchwale, naruszyło art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Zdaniem Sądu, nie mają usprawiedliwionych podstaw także pozostałe zarzuty sformułowane w skardze. Skarżący zarzuca bowiem, że w związku z art. 138 k.p.a. naruszony został również art. 144 k.p.a., nie wyjaśnia jednak z czego wyprowadza ten wniosek, a sąd takiego naruszenia nie dostrzega. Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 157 § 2 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skarżący, który w niniejszej sprawie jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie może bowiem oczekiwać, że w ramach prowadzonego postępowania dotyczącego wymierzenia kary za zajęcie pasa drogowego organ odwoławczy, będzie prowadził odrębne postępowanie, do którego nie jest uprawniony, a które miałoby być postępowaniem nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności uchwały. Nie można podzielić również argumentacji skarżącego sformułowanej w uzasadnieniu zarzutu naruszenia art. 189d k.p.a. Uszło bowiem uwadze skarżącego, że przepis ten znajduje się w Dziale IVa Kodeksu postępowania administracyjnego zatytułowanym "Administracyjne kary pieniężne", który rozpoczyna się od art. 189a, stanowiącego w § 2 pkt 1, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Skoro zasady wymierzania, w drodze decyzji administracyjnej, kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia ustalone są w przepisach ustawy o drogach publicznych, to przepis art. 189d k.p.a. (zawierający przesłanki wymiaru kary) nie miał w tym postępowaniu zastosowania, w związku z czym organy administracji obu instancji nie mogły go naruszyć. Przypomnieć w tym miejscu należy, że w świetle przepisów ustawy o drogach publicznych, przy wymierzaniu kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia organ bierze pod uwagę tylko i wyłącznie powierzchnię zajętego pasa drogowego, liczbę dni zajęcia pasa bez zezwolenia i stawkę opłaty, którą zwiększa się 10-krotnie. W tego typu sprawach nie mają znaczenia inne okoliczności, w tym te podnoszone przez skarżącego, jak choćby brak istotnej korzyści związanej z zajęciem pasa drogowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło