II SA/Ol 1011/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.M. i R.M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Równocześnie z zażaleniem na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie Stowarzyszenia "[...]", skarżący - R.M. złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu stwierdził, iż kwota wpisu od zażalenia jest dla niego dużym obciążeniem finansowym, które spowoduje uszczerbek w jego utrzymaniu. Wskazał, iż miesięcznie dysponuje kwotą 636 zł, stanowiącą rentę inwalidzką. Spłaca "kredyt (...) w kwocie 58 złotych 78 groszy". Miesięczne opłaty wynoszą: 100-150 zł za prąd, 100-200 zł za gaz, 33 zł za wodę, 40 zł za wywóz szamba, 30-40 zł za telefon, 60 zł za Internet, 20 zł za użytkowanie działki, 20 zł za wywóz śmieci. Do tego dochodzą wydatki na wyżywienie, ubrania, leki, samochód (niezbędny z powodu niepełnosprawności). Suma comiesięcznych obciążeń pochłania praktycznie jego dochody. Żona, mimo obiektywnie większych dochodów, jest obciążona spłatą wielu rat pożyczek w kwocie około 1500 zł miesięcznie. Do tego dochodzą wydatki na jej mieszkanie, jedzenie, ubranie, komunikację miejską itd. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną; majątek stanowi "prawo do połowy nakładów za budynek" (71 m2 + 48 m2 garażu) oraz mieszkanie o powierzchni 17,8 m2; dochody rodziny wynoszą łącznie około 4000 zł brutto (Mając na uwadze pierwsze zdanie uzasadnienia wniosku, należy domniemywać, iż jest to jednak kwota znajdująca się w dyspozycji małżonków, czyli suma wartości netto). Zobrazowana podanymi wyżej informacjami sytuacja materialna R.M. właściwie nie odbiega od stanu faktycznego przyjętego za podstawę oddalenia jego zażalenia na postanowienie, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie negatywnie rozpatrzył wnioski skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w przedmiotowym procesie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż skarżący nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść kosztów postępowania i kosztów profesjonalnej pomocy prawnej bez uszczerbku utrzymania. Wskazany bowiem w formularzu PPF stan majątkowy skarżącego, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy (postanowienie z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt II OZ 1055/08). Stwierdzenie, iż skarżący utracił zdolność poniesienia kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a więc wykazał zasadność zwolnienia go od tych kosztów w oparciu o normę zawartą w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), nie znajdowałoby uzasadnienia. Odnosząc się do argumentacji wniosku należy wskazać, iż zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu nie można utożsamiać pogorszenia sytuacji materialnej wskutek konieczności poniesienia wydatków związanych z postępowaniem sądowym. W przepisie 246 § 1 pkt 2 chodzi bowiem o sytuację, w której posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie tych wydatków spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie będzie ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Utrzymywanie przez skarżących dwóch lokali mieszkalnych nie pozwala na zakwalifikowanie ich do grona osób, które znajdują się w tego rodzaju położeniu. Również kwestia, iż ich zdolność płatniczą ograniczają dodatkowo zobowiązania kredytowe nie może być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez nich postępowania. W takim bowiem przypadku przerzucenie ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli nie znajduje usprawiedliwienia. W tym stanie rzeczy wniosek przedłożony do rozpoznania referendarzowi został - stosownie do art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - rozstrzygnięty postanowieniem o odmowie przyznania prawa pomocy.