II SA/Ol 1011/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w dniu 28 października 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. M. o zwolnienie od kosztów sądowych na etapie postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi E. M. i R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego postanawia oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. E. M. i R. M. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego. W dniu "[...]" (data nadania) E. M. złożyła w formie urzędowego formularza wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych na etapie zażalenia na postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 8 czerwca 2009r. (sygn. akt II SA/Ol 1011/07) odrzucające jej zażalenie na postanowienie tego Sądu z 4 maja 2009r. (sygn. akt II SA/Ol 1011/07) w przedmiocie odmowy przyznania Stowarzyszeniu A prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swojego wniosku skarżąca sprecyzowała, że zwraca się o "zwolnienie jej z kosztów sądowych od zażalenia" (rubryka nr 5 formularza) oraz przedstawiła swoją sytuację majątkową. Postanowieniem z 23 lipca 2009r. (sygn. akt II SA/Ol 1011/07) Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od wydatków. W uzasadnieniu podał, iż w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie ma obowiązku uiszczać opłat sądowych związanych z wniesieniem zażalenia na postanowienie o odrzuceniu jej zażalenia na postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, a skoro zgodnie z art. 211 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków, to w zakresie rozstrzygnięcia wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych związanych z wniesieniem zażalenia, pozostaje wyłącznie kwestia zwolnienia od wydatków. Referendarz sądowy rozpatrując sprawę w tym zakresie stwierdził, że skarżąca nie wykazała, aby jej obecna sytuacja rodzinna i materialna uzasadniała przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od wydatków. Od powyższego postanowienia sprzeciwy złożyli E. M. i R. M. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia z powodu naruszenia przepisów postępowania oraz nieprawidłowej i niezgodnej ze stanem faktycznym oceny jej sytuacji materialnej. Podobnie R. M. wniósł o jego uchylenie w całości oraz o ponowną ocenę w sprawie zarzucając postanowieniu Referendarza naruszenie przepisów prawa procesowego, gdyż stan faktyczny przyjęty za podstawę wydania zaskarżonego postanowienia jest nieprawidłowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Wobec wniesienia sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej jako: ustawa ppsa.). W związku z tym Sąd na wstępie wyjaśnia, że zawarte w sprzeciwach wnioski o uchylenie postanowienia Referendarza sądowego z 23 lipca 2009r. (sygn. akt II SA/Ol 1011/07) należy uznać za chybione, gdyż w momencie wniesienia sprzeciwów orzeczenie to zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Oba sprzeciwy zostały wniesione tego samego dnia – 14 sierpnia 2009r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym Kętrzyn 5). Ponieważ środki zaskarżenia wniesiono z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. Stosownie do przepisów wskazanej powyżej ustawy zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego (art. 199 ustawy ppsa.), natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy ppsa., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie natomiast z art. 245 § 3 ustawy ppsa. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zaś zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). Należy w tym miejscu wskazać, że koszty sądowe obejmują opłaty sądowe (którymi są wpis i opłata kancelaryjna) i zwrot wydatków (art. 211 w związku z art. 212 § 1 ustawy ppsa.). Przede wszystkim podnieść należy, iż Sąd jest związany zakresem wniosku strony o przyznanie prawa pomocy. E. M. złożyła w dniu 30 czerwca 2009r. w formie urzędowego formularza wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Jak jednak wynika z rubryki nr 5 tego formularza zatytułowanej: "uzasadnienie" skarżąca sprecyzowała, że zwraca się o "zwolnienie jej z kosztów sądowych od zażalenia". Zgodnie z art. 261 ustawy ppsa. od sprzeciwu i zażaleń, o których mowa w art. 259 i art. 260, nie pobiera się opłat sądowych. Wynika stąd, że opłat sądowych nie pobiera się również od zażaleń na postanowienia o odrzuceniu zażaleń, o których mowa w art. 260 ustawy ppsa. W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca złożyła wraz z zażaleniem na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 czerwca 2009r. (sygn. akt II SA/Ol 1011/07) odrzucające jej zażalenie na postanowienie tego Sądu z 4 maja 2009r. (sygn. akt II SA/Ol 1011/07) w przedmiocie odmowy przyznania Stowarzyszeniu A prawa pomocy w zakresie częściowym. Środek odwoławczy (zażalenie z 30 czerwca 2009r.) należy zatem uznać za wniesiony w sprawie o przyznanie prawa pomocy w trybie art. 260 ustawy ppsa. Na tej podstawie Sąd stwierdza, że skarżąca nie ma obowiązku uiszczać opłat sądowych związanych z wniesieniem zażalenia na postanowienie o odrzuceniu jej zażalenia na postanowienie w przedmiocie prawa pomocy. Strona wnosi bowiem środek odwoławczy nadal w sprawie z zakresu prawa pomocy. Przy czym w ocenie Sądu zbędne jest rozstrzyganie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wydatków związanych z zażaleniem na postanowienie Sądu odrzucające zażalenie na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy, gdyż wydatki nie występują w tego rodzaju postępowaniu wpadkowym, wszczętym w toku głównej sprawy ze skargi w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego. Sprawa z zakresu prawa pomocy rozstrzygana jest na posiedzeniu niejawnym i trudno tu mówić o wydatkach z art. 213 ustawy ppsa., do których zalicza się w szczególności należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie, koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach. Chodzi tu o tego rodzaju wydatku, na które strona wnosząca o podjęcie czynności połączonej z wydatkami, obowiązana jest wpłacić zaliczkę na ich pokrycie art. 237 § 1 ustawy ppsa. W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 260 tej ustawy nie występują zatem takie wydatki. Podsumowując, skoro nie występują koszty sądowe, o których zwolnienie skarżąca się ubiega, to wniosek E. M. o przyznanie prawa pomocy należy oddalić. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.