II SA/Ol 1011/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków E.M. i R.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.M. i R.M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego postanawia odmówić przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Po oddaleniu skargi małżonkowie E. i R. M. złożyli wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 858-861, 864-867 akt). Skarżący podniósł, iż: "(jego) dochody miesięczne wynikają z tytułu renty inwalidzkiej i wynoszą obecnie 619 netto, na miesiąc, jest to kwota jaką faktycznie dysponuj(e) do realizacji (swoich) potrzeb życiowych. Z żoną nie prowadz(i) wspólnego gospodarstwa domowego, (są) w stanie separacji faktycznej, powodem który nie doprowadza do separacji orzeczonej czy rozwodu jest to, że (ich) na to zwyczajnie nie stać, oraz to, że żona (...) jest członkiem PZD i tylko ona posiada formalne prawo użytkowania działki na której znajduje się domek, w którym mieszka(-). W przypadku rozwodu czy separacji władze korporacyjne PZD wystąpiłyby od razu z pozwem do sądu o (jego) eksmisję z zajmowanego budynku, wobec którego toczy się postępowanie PINB "[...]". Stałby(-) się w tym przypadku osobą bezdomną. Obecnie z powodu istnienia przymusu adwokackiego musiał(-) opłacić sam koszt napisania skargi kasacyjnej (...). Znając obecną praktykę WSA w Olsztynie w sprawie przyznawania (mu) prawa pomocy, nie m(ógł) zbytnio liczyć na wyznaczenie (mu) adwokata z urzędu na napisanie skargi kasacyjnej do NSA. Wystąpienie z wnioskiem o prawo pomocy (przyznanie adwokata) nie wstrzymuje biegu czasu na napisanie skargi kasacyjnej, był(-) więc zmuszony zdecydować się na opłacenie sam adwokata. Musiał(-) za wszelką cenę zachować termin i tym samym (jego) konstytucyjne prawo do dwuinstancyjności postępowania sądowego (...). Ponadto ma(-) obecnie duże problemy stomatologiczne, które niestety mu(si) sam na swój koszt rozwiązać - mimo, że jest(-) ubezpieczony. NFZ nie finansuje takiego leczenia zębów jaki jest (mu) konieczny, leczenie te pozwoli (mu) uratować pozostałe zęby, żeby móc w miarę normalnie się odżywiać. Ponadto z powodu zimy pono(si) obecnie duże koszty związane z ogrzewaniem domku w którym mieszka(-) - gaz ziemny. W grudniu mimo jak najoszczędniejszej gospodarki wodą, musiał(-) akurat opróżnić szambo - wysoki koszt tej usługi. Pozostałe składniki opłat związane z wyżywieniem i pozostałymi opłatami eksploatacyjnymi także składają się na (jego) trudną sytuację materialną. Z uwagi na to, że poni(ósł) koszt napisania skargi kasacyjnej jak i pozostałe wymienione uwarunkowania upoważniają (go) w pełni do złożenia Wniosku o prawo pomocy w postaci zwolnienia (go) z kosztów sądowych za wniesienie skargi kasacyjnej". Skarżąca podniosła, iż: "(jej) obecne dochody miesięczne wynoszą z tytułu umowy o pracę 1449 zł netto oraz z wynajęcia mieszkania 550 zł brutto. Z tej ostatniej kwoty opłaca(-) samodzielnie czynsz mieszkaniowy oraz fundusz remontowy (razem jest to 172 zł 66 groszy) Łącznie na utrzymanie miesięczne ma(-) 1621,66 netto. Z mężem (...) nie prowadz(i) wspólnego gospodarstwa domowego. Niestety jest(-) zadłużona w bankach raty pożyczek wynoszą ok. 1018 zł (raty jednej pozyczek są malejące dlatego podaj(e) przybliżoną kwotę. Do tego płac(i) za dwie karty kredytowe jest to ok. 350 zł (kwoty minimalne spłat kredytu) - ogólne zadłużenie na kartach ok. 4500 zł. Zostaje (...) ok. 250 zł na życie. Zadłużenie w bankach nie wynika z życia ponad stan, żyj(e) dość skromnie ale z tego że kilka lat temu inwestowała(-) w dach, instalację gazową ogrodzenie domku który jest przedmiotem postępowania. Wszystko było robione w dobrej wierze zaś długi niestety potęgują się i nie łatwo jest (jej) spłacić długi z odsetkami bankowymi. 29 listopada zmarła (jej) siostra, koszty stypy poniosła(-) w całości było to 800 zł. PZU - ubezpieczenie grupowe w zakładzie pracy nie zwraca kosztów związanych ze śmiercią siostry, (jej) rodziców, żyjących z jednej niskiej emerytury, nie stać na wydatki więc musiała(-) zapłacić sama. Długi spłaca(-) sumiennie i w terminie, nie wydaj(e) pieniędzy na alkohol ani papierosy ni inne używki jednak pieniędzy brakuje (jej) na normalne życie. Na (jej) koncie jest obecnie spora kwota ale ta kwota to ostatnia pożyczka z mbanku oraz tzw kredyt odnawialny. Zima wymaga (...) zwiększonych nakładów na życie zwłaszcza na ogrzewanie dlatego musiała(-) wziąć kredyt aby mieć pewność że nie będ(zie) marznąć i nie zabraknie (jej) na zapłacenie za ogrzewanie. Do tego dochodzą wizyty lekarskie (do specjalisty na NFZ czeka się ok. roku) więc czasami trzeba skorzystać z wizyty prywatnej endokrynologa, stomatologa. Ogólnie mimo starań i skromnego życia nadal (jej) sytuacja finansowa jest słaba i każdy wydatek nawet 100 zł to jest dla (niej) dużym wydatkiem. Dlatego wnos(i) o zwolnienie (...) z kosztów sądowych wynikających ze skargi kasacyjnej." Według oświadczenia o dochodach, wynagrodzenie za pracę skarżącej wynosi miesięcznie 2965 zł brutto. Każdy z małżonków oświadczył, iż na jego majątek składa się współwłasność mieszkania o pow. 17,8 m2 oraz "prawo do połowy nakładów za budynek stanowiący samowolę budowlaną, powierzchnia ok. 71 m2 (w tym około połowa z tego metrażu stanowi użytkowe poddasze), do tego dochodzi 48 m2 powierzchni w postaci garażu pod budynkiem." Należy wstępnie wyjaśnić, iż pozostawanie w związku małżeńskim osób, które występują w sprawie jako współuczestnicy materialni czyni zasadnym łączne rozpoznanie ich wniosków o przyznanie prawa pomocy. Znaczenie w tym względzie ma fakt, iż w toku niniejszego procesu wnioski takie były już rozpatrywane. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia skarżących na postanowienie odmawiające zwolnienia ich od kosztów sądowych i ustanowienia na ich rzecz adwokata, stwierdzając, że nie wykazali oni, iż nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Wskazany bowiem w formularzach PPF stan majątkowy skarżących nie uzasadnia przyznania prawa pomocy (postanowienia z dnia 15 października 2008 r., k. 144-147, 149-152 akt). Dane, które zostały przez nich aktualnie przedstawione, nie świadczą o zaistnieniu w tymże zakresie istotnych zmian. Do odmiennej oceny ich zdolności płatniczej na obecnym etapie postępowania sądowego nie może prowadzić fakt, iż nie prowadzą już wspólnego gospodarstwa domowego. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając zażalenie skarżącej na postanowienie o odmowie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, do czasu ustania związku małżeńskiego między skarżącymi, są oni obowiązani do wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra założonej rodziny (postanowienie z dnia 1 grudnia 2009 r., k. 449-452 akt). Przypomnieć należy również, iż wcześniej były już także brane pod uwagę obciążenia kredytowe. W uzasadnieniu ostatniego ze wskazanych postanowień drugoinstancyjnych wskazano mianowicie, iż zobowiązania cywilnoprawne nie powinny mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Zdaniem orzekającego, nie doszło zatem do wykazania przez skarżących, iż nie są wstanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Wobec tego postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami).