II SA/Ol 1011/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. M. i R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na skutek sprzeciwu Stowarzyszenia A od postanowienia Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 5 października 2011 r., Sygn. akt II SA/Ol 1011/07 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy postanawia odmówić przyznania Stowarzyszeniu A prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie postanowieniem z dnia 5 października 2011 r. odmówił przyznania Stowarzyszeniu A prawa pomocy. Kwestionując rozstrzygnięcia referendarza Stowarzyszenie podniosło m.in., że nie ma żadnych możliwości na pozyskanie środków finansowych, nie posiada żadnego majątku, nie może więc uzyskać żadnych dochodów, nie otrzymało również żadnych darowizn, spadków lub zapisów. Podniosło, że prawo pomocy w przypadku stowarzyszenia jest przepisem "martwym", gdyż w praktyce nie stosowanym. Organizacja społeczna jaką jest stowarzyszenie winna być zwolniona z kosztów sądowych, jak prokurator. Dodało, że zwolnienie stowarzyszenia z kosztów sądowych w żadnym przypadku nie jest przerzucaniem ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Skarb Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu przez skarżącego, w myśl cytowanego przepisu, powoduje utratę mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 października 2011 r. i konieczność rozpoznania sprawy, będącej przedmiotem sprzeciwu, przez Sąd. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania przez podmiot dążący do wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym, natomiast odstępstwem od tej zasady jest zwolnienie z kosztów postępowania (prawo pomocy). Prawo pomocy, jako forma dofinansowania strony skarżącej z budżetu Państwa, powinno mieć zatem miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Na mocy art. 243 § 1 w związku z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Cytowany przepis art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. ciężar dowodu istnienia określonej w nim przesłanki nakłada na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy ponadto, że nawet w przypadku udowodnienia przez podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie jest zobligowany do uwzględnienia wniosku. Zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych ustawodawca pozostawił zatem swobodnemu uznaniu sądu. Głównym argumentem stowarzyszenia jest to, iż nie posiada ono żadnego majątku i nie otrzymuje zapisów, spadków, darowizn. Nie można jednak uznać tego za równoznaczne z wykazaniem, że strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, co jest przesłanką umożliwiającą przyznanie stowarzyszeniu prawa pomocy w zakresie częściowym. Pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom które dobrowolnie zaniechały pozyskiwania tych środków. Stowarzyszenie prowadząc statutową działalność winno liczyć się z możliwością ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniach, w których uzna swój udział za celowy i mieć przygotowane za ten cel odpowiednie środki finansowe. Stowarzyszenie ubiegając się o przyznanie prawa pomocy nie przedstawiło, jakie działania podjęło w celu pozyskania majątku niezbędnego do realizacji swych zadań statutowych i jakie były wymierne efekty tych działań. Co więcej, z prezentowanego dotychczas stanowiska podmiotu wynika, że stowarzyszenie nie podjęło w ogóle inicjatywy dla pozyskania środków finansowych. Skoro zatem stowarzyszenie nie korzysta z możliwości pozyskania środków na pokrycie kosztów sądowych, to nie może skutecznie żądać pokrycia kosztów postępowania przez Skarb Państwa. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie jego działalność staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Odnosząc się do wniosku stowarzyszenia o ustanowienie doradcy podatkowego wskazać należy, że doradca podatkowy jest uprawniony do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu w zakresie sądowej kontroli decyzji, postanowień i innych aktów administracyjnych w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami art. 41 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym. Wobec powyższego, wniosek stowarzyszenia w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego nie mógł być uwzględniony. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.