II SA/Ol 1014/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, skarżący – P. W. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazał, iż przebywa w zakładzie karnym, gdzie nie posiada zatrudnienia ani też środków na koncie, wystarczających na pokrycie kosztów postępowania. W rubryce nr 7.1. skarżący wykazał "mieszkanie – część domu o powierzchni "[...]"" oraz "Zakład "[...]"", dopisując "zawieszona działalność". Skarżący nie wykazał żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych i dochodów. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącego oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia, skarżący wezwany został do przedłożenia dodatkowych oświadczeń dotyczących lokalu mieszkalnego, zlokalizowanego pod adresem wskazanym w rubryce nr 2.1; "mieszkania – części domu", wykazanego w rubryce nr 7.1.; majątku nieruchomego i ruchomego wykorzystywanego do prowadzenia zawieszonej działalności gospodarczej; posiadanych przez niego rachunków bankowych i zgromadzonych na nich środków; daty, od kiedy przebywa w zakładzie karnym oraz przewidywanej daty jego zwolnienia z zakładu karnego; wysokości dochodów uzyskanych w ciągu ostatnich 12 miesięcy przed zatrzymaniem i tytułów z jakich pochodziły oraz ewentualnej pomocy, na jaką może liczyć ze strony bliskich w sfinansowaniu kosztów postępowania, a także dokumentów źródłowych – zaświadczeń o wysokości środków pieniężnych pozostających do jego dyspozycji w zakładzie karnym oraz o jego zatrudnieniu. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący przedłożył pismo procesowe, w którym wyjaśnił, iż lokal, zlokalizowany pod adresem wskazanym w rubryce nr 2.1, o powierzchni "[...]" dzierżawi "w formie wieczystej", "obecnie lokal jest nieczynny". Lokal mieszkalny, wykazany w rubryce nr 7.1., "obecnie stoi bezużyteczny" z powodu pobytu w zakładzie karnym. Skarżący wykazał składniki majątku ruchomego wykorzystywanego do prowadzenia zawieszonej działalności gospodarczej w postaci maszyn "[...]", a ponadto samochód ciężarowo-dostawczy i ciągnik rolniczy. Stwierdził, iż pobyt w zakładzie karnym uniemożliwia jakiekolwiek zabiegi w celu ewentualnej dzierżawy lub najmu. Oświadczył również, iż poza działalnością, wykazaną w rubryce nr 7.1., nie prowadzi innej działalności. Wskazał, iż w zakładzie karnym przebywa od "[...]", a przewidywana data zwolnienia to "[...]". Odnosząc się do wezwania w zakresie wskazania wysokości dochodów uzyskanych w ciągu ostatnich 12 miesięcy przed zatrzymaniem i tytułów z jakich pochodziły, skarżący oświadczył: "Nie miałem żadnych dochodów. Nie posiadam zatrudnienia." Skarżący oświadczył ponadto, iż nie posiada "jakichkolwiek rachunków bankowych ani kont dewizowych i innych" oraz nie może liczyć "na nikogo w sfinansowaniu czegokolwiek". Na zakończenie dodał, iż zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego z prośbą o wydanie żądanych zaświadczeń. Wskazać należy, iż w świetle art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżący nie przedłożył żądanych oświadczeń w pełnym zakresie i dokumentów źródłowych. Złożone przez skarżącego oświadczenia uznać należy za niepełne i niewiarygodne. Wskazać należy, iż odpowiadając na wezwanie, skarżący, odnosząc się do kwestii posiadanych nieruchomości, nie wskazał wysokości kosztów, jakie wiążą się z ich posiadaniem oraz źródeł ich pokrycia, a ze złożonych oświadczeń wynika, że nieruchomości te nie przynoszą jakichkolwiek dochodów, które pozwoliłyby na ich utrzymanie. Odnosząc się do kwestii dochodów uzyskanych w ciągu ostatnich 12 miesięcy przed zatrzymaniem i tytułów z jakich pochodziły, skarżący oświadczył natomiast: "Nie miałem żadnych dochodów. Nie posiadam zatrudnienia." Oświadczył również, iż nie może liczyć "na nikogo w sfinansowaniu czegokolwiek". W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartym we wniosku, skarżący nie wykazał także żadnych zasobów pieniężnych i dochodów. Stwierdzić natomiast należy, iż nie jest możliwe zaspokajanie podstawowych potrzeb związanych chociażby tylko z niezbędnym wyżywieniem bez posiadania jakichkolwiek dochodów, oszczędności lub uzyskiwania pomocy ze strony bliskich lub osób trzecich. Ze złożonych przez skarżącego oświadczeń wynika natomiast, że przed zatrzymaniem nie uzyskiwał on jakichkolwiek dochodów. Skarżący nie wykazał też jakichkolwiek zasobów pieniężnych, które umożliwiały jego utrzymanie. Oświadczył również, że nie może liczyć "na nikogo w sfinansowaniu czegokolwiek", co wobec braku wskazania przyczyny tego stanu rzeczy, nakazuje przyjąć, że również wcześniej nie mógł liczyć na jakąkolwiek pomoc. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić zatem należy, iż w oparciu o powyższe oświadczenia nie jest możliwe ustalenie jak kształtowały się możliwości płatnicze skarżącego przed zatrzymaniem, skoro nie ujawnił źródeł zarówno utrzymania własnego, jak i utrzymania majątku, który co do zasady generuje określone koszty. Powyższe uniemożliwia tym samym ustalenie również jak kształtują się możliwości płatnicze skarżącego obecnie, bowiem jego sytuacja materialna sprzed zatrzymania ma istotne znaczenie także dla oceny jego sytuacji obecnej. Dodatkowo zauważyć należy, iż we wniosku skarżący oświadczył, iż nie posiada "środków na koncie, wystarczających na pokrycie kosztów" postępowania, podczas, gdy w dodatkowym oświadczeniu, że nie posiada "jakichkolwiek rachunków bankowych ani kont dewizowych i innych", nie wyjaśniając jednocześnie jakiego konta dotyczyło jego wcześniejsze oświadczenie i jakiej wysokości środki znajdują się na tym koncie. Pomimo wezwania, skarżący nie przedłożył również żądanych zaświadczeń o wysokości środków pieniężnych pozostających do jego dyspozycji w zakładzie karnym oraz o jego zatrudnieniu. Wskazał wprawdzie, iż zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego z prośbą o wydanie żądanych zaświadczeń, lecz nie przedłożył jednocześnie jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego ten fakt, nie wystąpił też o przedłużenie terminu, wyznaczonego w wezwaniu, określając termin, w jakim żądane zaświadczenia będą mogły być przedłożone. Wobec powyższego, w warunkach niniejszej sprawy - z przyczyn leżących po stronie skarżącego - nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy rzeczywiście nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, czy to w całości, czy też w części. Nieujawnienie przez niego sytuacji materialnej w pełnym zakresie uniemożliwia ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a w konsekwencji także stwierdzenie, że spełnia on przesłankę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Rodzi również wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach i nie pozwala przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić natomiast podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.