II SA/Ol 1017/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego -oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt administracyjnych sprawy wraz ze skargą T.K. wynika, że skarżąca wnioskiem z dnia "[...]" zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup żywności dla córki w miesiącu wrześniu 2007r. Podała, że wspólne z córką K. prowadzi gospodarstwo domowe, a zatem składa się ono z dwóch osób, których łączny dochód netto w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił 485,74 zł. W trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że T.K. prowadzi 2-osobowe gospodarstwo domowe, na którego dochód składa się renta inwalidzka w wysokości 483,41 zł (po potrąceniach), co stanowi kwotę 241,71 zł. na osobę. Wskazano również, że w miesiącach lipiec i sierpień 2007r. gospodarstwo domowe T.K. korzystało ze świadczeń z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego oraz zasiłków celowych na żywność. Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta, udzielił T.K. i jej córce pomocy w formie pieniężnego zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w wysokości 258,00 zł. Wyjaśniono, że świadczenie w takiej kwocie przyznano z uwzględnieniem, iż w ramach realizacji programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w B. koszt posiłku przeciętnie na osobę wynosi 3 zł. dziennie. Zatem taką samą stawkę z uwzględnieniem dni roboczych przyjęto przyznając rodzinie T.K. zasiłek celowy na żywność na okres od 1 września 2007r. do 31 października 2007r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że wysokość dochodu na osobę w gospodarstwie domowym wnioskodawczyni uprawnia ją do przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności. W odwołaniu od powyższej decyzji, T.K. wniosła o wypłacenie wyższej kwoty na zakup żywności, podnosząc, że 3 zł. na całodobowe wyżywienie córki, przyznane z pominięciem dni wolnych od pracy jest nieadekwatne do cen żywności w sklepie. Podała, że nie posiada środków pieniężnych na zakup żywności, gdyż poniosła wydatki na zakup odzieży szkolnej oraz zeszytów i przyborów. Przekazując powyższe odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wyjaśnił, że zgodnie z programem dożywiania w mieście B., średni koszt posiłku wynosi 3 zł., dlatego też taką kwotę przyjęto za bazową przyznając stronie zasiłek celowy na zakup żywności. Wskazał ponadto wysokość środków pieniężnych, jakimi dysponuje organ pomocy na świadczenia w ramach pomocy społecznej, a w tym na realizację zasiłków celowych oraz programu dożywiania. Wyjaśnił także, że organ w miarę możliwości finansowych - zgodnie ze złożonymi wnioskami - udziela pomocy T.K., która w okresie od 1 lipca do 30 września 2007r. wyniosła łącznie 987,95 zł. Odwołująca się odmawia jednak przyjęcia pomocy w formie posiłków dla siebie i córki, w ramach realizowanego programu dożywiania. Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy - wskazując przepisy regulujące zasady i tryb przyznawania zasiłku celowego oraz przedstawiając na podstawie wywiadu środowiskowego sytuację życiową i finansową rodziny wnioskodawczyni - podniósł, że zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze nieobowiązkowym, przyznawanym przez organy administracji publicznej w zakresie tzw. "uznania administracyjnego". Oznacza to, że organ pomocy społecznej ma prawo decydować o przyznaniu, bądź odmowie przyznania wymienionego świadczenia, jak również o jego wysokości, również wtedy gdy ubiegający się o pomoc określi kwotę której oczekuje. Ponadto, organ może odmówić przyznania wskazanego zasiłku, także w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się spełnia wszystkie ustawowe wymagania uprawniające do otrzymania tego rodzaju świadczenia. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że wprawdzie ogólna kwota świadczeń uzyskiwanych z ośrodka przez daną rodzinę nie powinna zasadniczo wpływać na kwotę świadczenia przyznanego w określonym postępowaniu, niemniej jednak organ pomocy może udzielać wsparcia jedynie w miarę możliwości finansowych i w zależności od ilości złożonych wniosków. Podniesiono przy tym, że strona odmówiła skorzystania z organizowanych przez organ pomocy posiłków dla siebie i córki, a organ I instancji, pomijając co prawda przy naliczaniu świadczenia pieniężnego dni wolne od pracy, objął pomocą, obok córki, także wnioskodawczynię, która otrzymuje świadczenie rentowe. Mając zatem na uwadze opisaną sytuację materialną wnioskodawczyni oraz objęcie świadczeniami rodziny w różnych formach pomocy, jak również wykazane ograniczone możliwości finansowe organu pomocy i ilość wniosków o pomoc, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. W skardze na powyższą decyzję, T.K. wyraziła niezadowolenie z wysokości przyznanego świadczenia pieniężnego na zakup żywności, wnosząc o zasądzenie wyższej kwoty. W uzasadnieniu skargi zażądała "zasądzenia wypłacenia normalnego ekwiwalentu na wyżywienie córki za miesiące lipiec i sierpień 2007r." Przy czym na wstępie skargi jednoznacznie wskazała, że skarży decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr "[...]" z dnia "[...]", która to dotyczyła rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na okres września i października 2007r. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy - podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji – wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga powyższa nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje tylko w takim przypadku, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie przyznania zasiłku celowego. Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, obejmującej między innymi pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności. Zatem przy uwzględnieniu powyższego unormowania prawnego oraz ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy decyzja o przyznaniu zasiłku celowego na pokrycie części wydatków gospodarstwa domowego skarżącej na zakup żywności nie może być uznana za niezgodną z prawem. Ponadto organy pouczyły skarżącą o możliwości objęcia pomocą w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259), i wyjaśniły, że pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Rozpoznając przedmiotową skargę należy też wskazać, że przepisy powołanej ustawy o pomocy społecznej, w części dotyczącej przyznawania zasiłków celowych mają charakter uznaniowy, co oznacza, że zasiłek celowy między innymi na zakup żywności jest świadczeniem nieobowiązkowym. Tym samym spełnienie kryteriów przez wnioskodawcę nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości, którą sam określa. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, kwalifikujących się do objęcia świadczeniami z pomocy społecznej. Stosownie bowiem do art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Z przepisu tego wynika zatem domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można jednak odstąpić wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (por. wyrok NSA z 19.01.2006r., I OSK 777/05, LEX nr 194414). Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez sąd administracyjny polega na zbadaniu jej zgodności z prawem, bez wnikania w celowość rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji zawierającej określone w niej rozstrzygnięcie, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania dozwolonego prawem oraz czy właściwie ocenił stan faktyczny sprawy i czy należycie uzasadnił rozstrzygnięcie z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa. W ocenie Sądu, organy administracji publicznej w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego dokonano bowiem analizy sytuacji materialnej i życiowej rodziny skarżącej, która jak wykazano, wielokrotnie była obejmowana świadczeniami z pomocy społecznej na miarę możliwości organu pomocy, przy uwzględnieniu puli środków przeznaczonych na świadczenia związane z pomocą doraźną i dożywianiem. Bezsporne w sprawie jest, że dochody rodziny skarżącej (241,71 zł. na osobę, przy kryterium dochodowym ustalonym dla rodziny zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej wynoszącym 702 zł, na osobę 351 zł.) oraz występowanie w rodzinie niepełnosprawności uprawniają ją do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej, w tym także w zakresie dożywiania, co nie oznacza jednak zapewnienia realizacji wszelkich wniosków w tym przedmiocie, zgodnie z żądaniami w nich zawartymi. Stosownie do art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Stąd też, przy rozpatrywaniu wniosku strony o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności organy wzięły pod uwagę nie tylko potrzeby skarżącej i jej rodziny, ale również możliwości pomocy społecznej w kontekście posiadanych środków i potrzeb innych osób wymagających objęcia świadczeniami z pomocy społecznej. Jak już wcześniej podano, organy pomocy społecznej realizując ustawowe obowiązki w zakresie dożywiania uprawnione są nie tylko do przyznawania środków pieniężnych, ale także do organizowania innych form celowego wsparcia. Jedną z takich form jest przygotowywanie posiłków w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Jak wnika z akt sprawy, wnioskodawczyni odmówiła jednak skorzystania z posiłków przygotowywanych w ramach tego programu, żądając przyznania świadczenia pieniężnego na zakup żywności. W tych okolicznościach, za poprawne należy uznać przyjęcie przez organy stawki dziennej wyżywienia w kwocie 3 zł., która odpowiada średniemu kosztowi posiłku, przygotowywanemu w mieście B. w ramach programu dożywiania. Uwzględniając zaś, wielkość środków pozostających w dyspozycji organu pomocy oraz fakt objęcia pomocą przeznaczoną na dożywianie skarżącej i jej córki, przyjąć należy, że przyznana kwota świadczenia – mimo że obliczona tylko za dni robocze - jest prawidłowa. Nie bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostaje także okoliczność, że rodzina skarżącej objęta jest różnymi formami wsparcia w ramach świadczeń z pomocy społecznej, a miedzy innymi w formie zasiłku okresowego oraz zasiłków celowych, które w założeniu mają zabezpieczać podstawowe potrzeby bytowe. Mając na uwadze powyższe argumenty, przyznanie T.K. zasiłku celowego w kwocie 258,00 zł na zakup posiłku lub żywności należało uznać za zgodne z prawem, co w świetle art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skutkuje oddaleniem skargi.