II SA/Ol 1022/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Irena Szczepkowska Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2010 r. sprawy ze skargi M. i K.T. na decyzję Wojewody z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Starosta decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]" udzielił D. C. pozwolenia na wykonanie robót budowlanych związanych z oddzieleniem lokalu mieszkalnego od klatki schodowej i części strychu stanowiącej jej własność od reszty strychu w budynku mieszkalnym na działce nr "[...]" w "[...]". Od powyższej decyzji dowołali się M. i K. T., L. R. i R. S., którzy zarzucili błędne wytyczenie granic budynków, przez co został utrudniony dostęp do ich mieszkań oraz uniemożliwione wejście na strych i dotarcie do przewodów kominowych. Wojewoda w wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż zgłaszane przez odwołujących się zarzuty, nie znalazły potwierdzenia, bowiem zgodnie z projektem budowlanym, istniejące wejścia do lokali mieszkalnych nie zostały oddzielone. Natomiast odnośnie zagrodzenia klatki schodowej stanowiącej dostęp do strychu, stanowiącego część wspólną nieruchomości organ uznał, że zgodnie z prawem inwestor ma prawo do jej zabudowy, gdyż klatka schodowa prowadząca na drugi poziom strychu znajduje się w granicach nieruchomości stanowiącej jej własność. Ponadto stwierdzono spełnienie przez D. C. wszystkich określonych prawem wymagań do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2009r. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia "[...]" Sąd wskazał, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy uwzględnić zapis art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, a zatem czy inwestycja ta nie narusza występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, które mogą przejawiać się w znacznie ograniczonym dostępie do własnych lokali mieszkalnych czy też części wspólnych tj. strychu oraz komina. Jednocześnie Sąd wskazał, iż organ winien ustalić, czy zarzucany przez odwołujących się inny, niż zaznaczony przez projektanta na rysunkach załączonych do planu, przebieg granicy pomiędzy działkami jest faktem, bowiem inny jej przebieg ewidentnie skutkowałby na prawo inwestorskie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jeżeli zaś klatka schodowa, w części budynku, którą nabyli skarżący znajduje się w granicy działki inwestorskiej, to rozstrzygając sprawę należy uwzględnić zapis art. 5 ust. 2 pkt 9 prawa budowlanego. W prowadzonym wówczas postępowaniu sądowym za uczestników postępowania zostali uznani T. i M. T. będący właścicielami jednego z mieszkań. Orzekając w sprawie Wojewoda decyzją znak: "[...]" z dnia "[...]" ponownie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewoda stwierdził, iż zgodnie ze wskazaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w Olsztynie przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające. Organ II instancji przeanalizował zgromadzoną w Starostwie Powiatowym dokumentację geodezyjną dotyczącą przebiegu granic w przedmiotowym budynku i ustalił, że ścianki działowe zostały zaprojektowane w granicach nieruchomości stanowiącej własność inwestora, co potwierdzają dokumenty przesłane przez Starostwo (pismo z dnia "[...]" wraz z protokołem przyjęcia przebiegu granic nieruchomości). Przebieg granic nieruchomości w budynku wielorodzinnym przy ul. A w "[...]" jest prawnie obowiązujący, czym p. T. zostali poinformowani przez Starostę pismem z dnia 26 listopada 2007r. Z oświadczenia złożonego w dniu 5 października 2009 r. przez skarżących wynika, że nie toczy się żadne postępowanie przed sądem powszechnym w sprawie zmiany tych granic. W czasie oględzin Wojewoda ustalił również, iż przedmiotowy budynek wielorodzinny nie posiada wyłazu kominiarskiego. Natomiast kominiarz do wylotu przewodów kominowych posiadał dostęp przez ławę kominiarską, która została przez skarżących zdemontowana dnia 13 września 2009 r. Organ II instancji przyjął, że przedsięwzięcie budowlane, w zakresie wynikającym z zaskarżonej decyzji o pozwoleniu na budowę, nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich t.j. pozostałych mieszkańców budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Organ uznał za bezsporny obowiązek właściciela obiektu budowlanego – wynikający z art. 62 ustawy Prawo budowlane – polegający na kontrolowaniu przewodów kominowych. Jednocześnie przyznał, iż obecnie jedyną możliwością dostania się przez skarżących na strych są schody usytuowane w części budynku nie stanowiącej ich własności, jednakże zwrócił uwagę na fakt, że istnieją potencjalne możliwości dostania się na strych (wykonanie włazu). Z oświadczenia inwestora, złożonego do protokołu wynika, iż wyraża zgodę na wykonanie włazu i zainstalowanie schodów z korytarza stanowiącego jej własność, które umożliwią dostanie się na strych pozostałym mieszkańcom. Ponadto organ zaznaczył, iż obowiązek uwzględnienia interesów osób trzecich poprzez zapewnienie w tym przypadku dostępu do strychu i kominów nie może być rozumiany w ten sposób, że w postępowaniu administracyjnym mającym na celu wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę organ administracji publicznej może ustanowić na rzecz tych osób drogę konieczną bądź samodzielnie ustalać jak przebiegać będzie dostęp do strychu i kominów. To osoby zainteresowane dostępem winny zadbać o to, by uzyskać ograniczone prawo rzeczowe w postaci drogi koniecznej np. poprzez uzyskanie orzeczenia sądu cywilnego w tym przedmiocie. Natomiast organy administracji wydające decyzję o pozwoleniu na budowę muszą uwzględniać istniejący stan prawny. Na powyższą decyzję skargę wywiedli M. i K. T. i jak się wydaje wnieśli o jej uchylenie podkreślając, że zostali pozbawieni dostępu do strychu oraz do przewodów kominowych. Skarżący wskazali, że dostępu do strychu gdzie znajdują się ich rzeczy nie mają od listopada 2007 r. Od tego też czasu nie były czyszczone przewody kominowe, które wcześniej pracownicy spółdzielni kominiarskiej czyścili ze strychu, bo w budynku nigdy nie było włazu kominowego. T. opisali także to jak długo mieszkają w budynku przy ul. A, kwestionując nadal przebieg granic wewnątrz budynku. W odpowiedziach na skargę Wojewoda, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł ojej oddalenie. Przy wniosku z dnia 1 grudnia 2009r. dotyczącym udzielenia prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych M. i K. T. złożyli do tut. Sądu protokół z dnia 6 listopada 2009r. Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej odnośnie ustaleń z czynności kontrolno rozpoznawczych z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Na rozprawie w dniu 6 maja 2010r. D. C. podała, iż zawsze czyszczono komin wchodząc na dach. Jednakże ława kominiarska została usunięta. Natomiast na strychu znajdują się luki kominowe przez które nie można czyścić komina, bowiem są usytuowane w połowie jego wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują wykonywanie administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym nie są związane zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej: ustawą ppsa. Sąd administracyjny kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez skarżących żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy ppsa uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ odwoławczy naruszył art. 7 i 77 § 1 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako kpa), w świetle którego jest on zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego może nastąpić jedynie wtedy, gdy okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości, czego nie można jednak stwierdzić w niniejszej sprawie. Przedmiotem skargi w tej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia "[...]" utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]" zatwierdzającą projekt budowlany. Decyzja organu II instancji zapadła po wcześniejszym uchyleniu decyzji organu odwoławczego przez Sąd wyrokiem z dnia 30 czerwca 2009 r. Bez wątpienia Wojewodzie nie można zarzucić tego, że zignorował zalecenia Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku wydanego w czerwcu 2009 r., ale też jednocześnie stwierdzić należy, że czynności mające uzupełnić materiał dowodowy w postępowaniu odwoławczym wykonane zostały w sposób pobieżny, dlatego też i wnioski z nich wyprowadzone nie mogły być jednoznaczne i precyzyjne. Powyższe stwierdzenie odnieść należy przede wszystkim do ustaleń dotyczących możliwości wejścia na strych budynku i tym samym czyszczenia przewodów kominowych. Organ przyjął, iż wykonywanie tych czynności jest możliwe, natomiast obecnie nie można stwierdzić czy wnioski te są prawidłowe. Faktem jest, że w czasie wizji lokalnej D. C. oświadczyła, iż wyraża zgodę na wykonanie włazu strychowego, tym samym po dokonaniu stosownych prac remontowych skarżący mogliby mieć dostęp do swojej części strychu, którego obecnie zostali pozbawieni. W ocenie sądu organ postąpił jednak błędnie poprzestając na stanowisku zaprezentowanym przez inwestora, bo cóż z tego, że zgadza się ona na wykonanie nowego włazu prowadzącego na strych skoro w ogóle nie wiadomo czy wykonanie takiego włazu jest możliwe z uwagi na warunki konstrukcyjne budynku i choćby fakt, że w pobliżu znajdują się schody i inny właz na strych należący do D. C., z którego po wzniesieniu ściany skarżący nie mogą korzystać. Raz jeszcze podkreślić należy, że aby przyjąć, iż wykonanie takiego włazu jest możliwe nie można poprzestać na złożonym oświadczeniu. W celu urealnienia stwierdzenia o możliwości wykonania włazu niezbędne jest potwierdzenie tego faktu przez osobę posiadającą odpowiednią wiedzę z zakresu budownictwa. Kolejny problem, który nie został właściwie wyjaśniony dotyczy możliwości czyszczenia przewodów kominowych. Wojewoda przyjął za pewnik, iż dostęp do przewodów kominowych kominiarz posiadał przez ławę kominiarską, która została przez skarżących zdemontowana w dniu 13 września 2009 r.. Domyślać się jedynie można, że ustalenie to zostało dokonane w oparciu o oświadczenie D. C. złożone w czasie wizji lokalnej. Z protokołu wizji lokalnej znajdującego się na k - 77 akt administracyjnych w sposób oczywisty wynika, że w wizji lokalnej oprócz przedstawicieli Wojewody i D. C. uczestniczyły jeszcze cztery inne osoby . Przedstawiciele organu pomimo posiadania wcześniejszych informacji od skarżących o niemożliwości czyszczenia komina po uniemożliwieniu im wejścia na strych, w ogóle informacji uzyskanej od inwestorki nie zweryfikowali, a przecież nie można sobie wyobrazić rzeczy prostszej niż zapytanie innych osób uczestniczących w wizji lokalnej czy potwierdzają oni to w jaki sposób komin był czyszczony oraz ewentualny fakt i cel demontażu ławy kominiarskiej. Nie można za rzecz pewną przyjmować sposobu czyszczenia komina i dostępności do niego jedynie w oparciu o twierdzenia jednej ze stron sporu, nie pytając o tę kwestię innych uczestników postępowania, a w decyzji jedynie przytoczyć to twierdzenie, bez żadnego uzasadnienia dlaczego i na podstawie jakich dowodów twierdzenie pozostało potwierdzone oraz dlaczego twierdzeniom odmiennym organ nie dał wiary. Na rozprawie w sądzie D. C. stwierdziła, że czyszczenie przewodów kominowych przy pomocy luków kominowych znajdujących się na strychu nie jest możliwe, co jest w zasadzie potwierdzeniem stanowiska zajętego przez Wojewodę, iż kominiarz posiadał dostęp do wylotu przewodów kominowych przez ławę kominiarską. Na podstawie akt administracyjnych nie sposób czegokolwiek powiedzieć o ławie kominiarskiej, poza tym, że jej nie ma na budynku przy ul. A w "[...]". Doświadczenie życiowe jednak uczy, że ława kominiarka po to, aby doprowadziła kominiarza do komina musi praktycznie znajdować się na szczycie budynku. Na gruncie przedmiotowej sprawy przeciwne sobie strony zgodnie stwierdzają, że w dachu budynku nie ma włazu kominowego. Jednocześnie trudno jest wyobrazić sobie sytuację, aby kominiarz dostawał się na ławę koniarską nie przez właz dachowy - w przypadku budynku liczącego więcej niż jedną kondygnacje. W tej sytuacji rozważyć należy czy decyzja Starosty udzielająca pozwolenia na wykonanie robót budowlanych związanych z oddzieleniem lokalu mieszkalnego w rzeczywistości nie pozbawiła skarżących możliwości czyszczenia komina. W przypadku zaistnienia takiej konieczności można przecież przesłuchać kominiarza, który powinien wskazać nie tylko to jak przewody kominowe były czyszczone, ale także jak powinny być czyszczone. Zalecenia Sądu dotyczące wyjaśnienia możliwości czyszczenia komina powinny być przez organ zrealizowane tylko w przypadku gdyby się okazało, że nie ma możliwości wykonania nowego wejścia na strych, gdyż w przypadku kiedy taka możliwość będzie realna nie ma potrzeby dociekania tego w jaki sposób przewody kominowe były czyszczone i dopiero wówczas ewentualnie można będzie można powołać się na art. 62 Prawa budowlanego wskazujący na obowiązek właściciela obiektu polegający na kontrolowaniu przewodów kominowych. W zaskarżonej decyzji wskazywanie na możliwość wykonania tego obowiązku było przedwczesne, gdyż nie wiadomo, czy skarżący mają możliwość jego wykonania po wzniesieniu ścianki działowej. Rzeczą oczywistą i bezdyskusyjną jest to, że ochrona interesów osób trzecich w procesie inwestycyjnym nie może doprowadzić do sytuacji, w której to osoby trzecie będą decydować o dopuszczeniu realizacji inwestycji. W niniejszej sprawie w przypadku gdyby nie istniała techniczna możliwość wykonania innego wejścia na strych, organ powinien rozważyć i szczegółowo uzasadnić to, czy pozbawienie pozostałych mieszkańców dostępu do strychu nie narusza ich uzasadnionych interesów, na co wskazywał Sąd poprzednio uchylając decyzję Wojewody nakazując uwzględnienie art. 5 ust. 2 pkt 9 Prawa budowlanego. Stwierdzenie to przy uwzględnieniu uwag wyżej zawartych może dotyczyć także czyszczenia przewodów kominowych. Rozpatrując poprzednio sprawę, to jest w postępowaniu II SA/Ol 941/08 zakończonym wyrokiem z dnia 30 czerwca 2009 r. Sąd przyjął, że uczestnikami tego postępowania są również T. i M. T.. Organ II instancji zarówno przeprowadzając poszczególne czynności jak i doręczając decyzję rozstrzygającą tę sprawę pominął zupełnie wymienionych uczestników będących właścicielami jednego z mieszkań znajdującym się w budynku, którego dotyczy spór. Chociaż będąca na rozprawie T. T. wnosiła o oddalenie skargi, to należy uznać, że zaistniała podstawa wznowienia postępowania, gdyż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 kpa), dlatego też w postępowaniu prowadzonym po uchyleniu zaskarżonej decyzji powinni brać udział także wspomniani uczestnicy. Mając na względzie wskazane wyżej okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz lit. c ustawy ppsa. W pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję z powodu wydania jej z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a także z uwagi na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 152 ppsa. w pkt 2 orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.