II SA/Ol 103/06

Dnia 4 maja 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Glabas Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Asesor WSA Katarzyna Matczak Protokolant Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2006 roku sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku l/ uchyla zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2/ stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. We wniosku z dnia 9 września 2005 r. Z. D. zwróciła się do Wójta Gminy o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na córkę J. Decyzją z dnia "[...]"września 2005 r. Inspektor w Urzędzie Gminy, działając na podstawie upoważnienia Wójta Gminy, odmówił przyznania Z. D. świadczeń rodzinnych w formie zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku na córkę J. z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz podjęcia nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. W uzasadnieniu wskazał, iż uzyskany w 2004 r. dochód rodziny Z. D. przekracza, określoną w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, kwotę kryterium dochodowego uprawniającą do przyznania tych świadczeń. Organ I instancji wyjaśnił również, iż dochodu męża Z. D. z 2004 r. nie można uznać za dochód utracony, ponieważ od dnia 1 stycznia 2005 r. podjął on ponownie zatrudnienie. Powyższe oznacza natomiast, że w jego sytuacji nie doszło do utraty dochodu, lecz do zmiany jego źródła. Zmiana źródła dochodu nie jest natomiast wymieniona w art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych jako przyczyna powodująca utratę dochodu. W odwołaniu z dnia 21 września 2005 r. Z. D. podniosła, iż decyzja organu I instancji jest dla niej krzywdząca. Wskazała, iż konsultowała się z pracownikami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektoratu, którzy posiłkując się załączonym do odwołania komentarzem ZUS, stwierdzili, iż przysługuje jej prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, gdyż zgodnie z przykładami 2 i 4 pkt-u 66 tego komentarza dochód jej męża uzyskany w 2004 r. uznać należy za dochód utracony. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia "[...]"grudnia 2005 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w całości. W uzasadnieniu wskazało, iż z akt administracyjnych wynika, iż Z. D. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem A. oraz córką J. Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych za 2004 r. wynika, że dochód A. D. stanowi kwotę 16.598,72 zł, natomiast dochód Z. D. - 9.338,40 zł. Z oświadczenia J. D. wynika ponadto, iż w 2004 r. uzyskała ona dochód niepodlegający opodatkowaniu (stypendium) w kwocie 800 zł. Organ odwoławczy zauważył, iż zgodnie z wyliczeniami zamieszczonymi w części VI wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku, które wypełnia podmiot realizujący świadczenia, ogółem w 2004 r. rodzina uzyskała dochód w kwocie 20.946,28 zł, miesięczny dochód rodziny stanowił kwotę 1.745,52 zł, natomiast miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę - 581,84 zł. Mając zaś na uwadze te wyliczenia stwierdził, iż dochód rodziny Z. D. w przeliczeniu na osobę jest wyższy od kryterium dochodowego z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustalonego na kwotę 504,00 zł, a kwota przekroczenia jest wyższa od kwoty 43 zł, odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu. W świetle powyższego, organ odwoławczy uznał, iż organ I instancji zasadnie ustalił, że Z. D. nie przysługują świadczenia rodzinne, których się domagała. Organ odwoławczy zauważył jednocześnie, iż dochód rodziny ustalony został zgodnie z zasadami określonymi w § 15 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), czyli dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych został pomniejszony o podatek należny, składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Odnosząc się do zarzutów odwołania i załączonego do niego fragmentu "komentarza ZUS", organ odwoławczy wskazał, iż nie stanowi on wykładni obowiązującej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dodał, iż wskazane przez odwołującą się przykłady są jedynie fragmentem określonego stanu faktycznego, a zatem nie można ocenić, czy zastosowane w nich rozwiązania odpowiadają sytuacji, której dotyczy niniejsza sprawa. Nawiązując do treści przedmiotowego komentarza, organ zauważył jednak, iż rozstrzygnięcie organu I instancji jest w istocie zgodne ze stanowiskiem wyrażonym w punkcie 64 tego komentarza, w świetle którego nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony w 2004 r. jeżeli jeszcze w tym samym roku osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w 2004 r. Organ wskazał, iż wprawdzie w niniejszej sprawie, w okresie od dnia 1 listopada 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. istniała przerwa w uzyskiwaniu przez A. D. dochodu, jednak od dnia 1 stycznia 2005 r. zaczął on ponownie uzyskiwać dochód i nie utracił go przed zgłoszeniem przez Z. D. wniosku o zasiłek rodzinny wraz z dodatkami do tego zasiłku. W skardze z dnia 19 stycznia 2006 r. Z. D., uznając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego za krzywdzącą, wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniosła, iż jej mąż uzyskiwał dochód od dnia 1 stycznia 2004 r. do dnia 31 października 2004 r. Pracę na umowę zlecenie podjął dopiero od dnia 1 stycznia 2005 r., a dochód, który uzyskuje z tego tytułu jest niższy od poprzedniego. Powyższe oznacza, że w 2004 r. mąż nie uzyskał innego dochodu niż wykazany i dlatego też jej sytuacja nie jest tożsama z sytuacją przedstawioną w punkcie 64, załączonego do odwołania, komentarza. W konsekwencji, dochód męża z 2004 r. powinien być uznany za utracony, a dochód z 2005 r. za uzyskany. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi, dodało natomiast, iż nie każde pomniejszenie dochodu może być uznane za dochód utracony. Za dochód taki można uznać bowiem wyłącznie takie pomniejszenie dochodu, które spowodowane zostało zdarzeniami wymienionymi w art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych aktów wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. W niniejszej sprawie, skarga wniesiona przez Z. D. zasługiwała na uwzględnienie. W toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził bowiem, iż decyzje te wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Na wstępie zauważyć należy, iż zgodnie z ustaleniami organów administracji publicznej dochód rodziny skarżącej uzyskany w 2004 r. wyniósł 20.946,28 zł. Na dochód ten składał się dochód Z. D., dochód jej męża A. oraz dochód córki J. Uwzględniając wysokość dochodu rocznego ustalono, iż przeciętny miesięczny dochód 3-osobowej rodziny skarżącej wyniósł 1.745,52 zł, co stanowi w przeliczeniu na osobę 581,84 zł. Nie budzi wątpliwości fakt, iż dochód ten w przeliczeniu na osobę przekracza kryterium dochodowe, określone w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Dochód rodziny przekracza również kwotę uprawniającą tą rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę wyższą od najniższego zasiłku rodzinnego, co z kolei uniemożliwia przyznanie skarżącej wnioskowanych świadczeń na podstawie art. 5 ust. 3 powołanej ustawy. W rozpoznawanej sprawie, rozważenia wymaga zatem, sporna pomiędzy stronami kwestia, czy dochód rodziny skarżącej uzyskany w 2004 r. powinien być pomniejszony o dochód jej męża. Zauważyć należy, iż zgodnie z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie A. D. w okresie od dnia 1 stycznia 2004 r. do dnia 31 października 2004 r. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie "A" Spółka z o.o.. Po utracie zatrudnienia pozostawał bez pracy do dnia 31 grudnia 2004 r. Z dniem 1 stycznia 2005 r. został natomiast zatrudniony w Urzędzie Gminy na podstawie umowy zlecenia. Mieć na uwadze należy, że zasadniczą przesłanką przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku jest spełnienie przez osoby, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, warunku, określonego w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, a odnoszącego się do sytuacji materialnej tych osób. Zgodnie z tym przepisem, zasiłek rodzinny przysługuje wskazanym osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł. Dochód rodziny to, w świetle art. 3 pkt 2 powołanej ustawy, przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, zaś okres zasiłkowy to, zgodnie z art. 3 pkt 10 powołanej ustawy, okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Zauważyć należy, iż dochód ten ustala się m.in. na podstawie, załączonych do wniosku o zasiłek rodzinny, zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy oraz oświadczeń członków rodziny o wysokości uzyskanego dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, których wzory określone zostały w rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). W świetle powyższego stwierdzić należy, iż dla ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku ustawodawca uznał za decydujący dochód rodziny strony uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i wyłącznie od jego wysokości uzależnił prawo strony do wnioskowanego świadczenia. Powyższe oznacza, iż przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku w okresie zasiłkowym od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. decydujące znaczenie dla przyznania tych świadczeń będzie miała wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie uzyskanego w roku kalendarzowym 2004. Zauważyć jednak należy, że na jego ostateczną wysokość mogą mieć wpływ również określone w art. 3 pkt 23 lit. a)-g) ustawy o świadczeniach rodzinnych zdarzenia, które miały miejsce w roku kalendarzowym, z którego dochód stanowi podstawę przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Stosownie bowiem do art. 5 ust. 4 powołanej ustawy, w przypadku utraty dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 tej ustawy prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o utracony dochód. W niniejszej sprawie, faktem niezaprzeczalnym jest, że A. D. utracił zatrudnienie z dniem 31 października 2004 r. i nie podjął pracy do dnia 31 grudnia 2004 r. Powyższe oznacza, że w roku kalendarzowym 2004 doszło do utraty przez niego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. c) powołanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, utratą dochodu jest bowiem utrata dochodu spowodowana utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. Podjęcie przez męża skarżącej nowej pracy zarobkowej z dniem 1 stycznia 2005 r., a zatem już w kolejnym roku kalendarzowym, nie powinno mieć zatem wpływu na ocenę charakteru zdarzenia, które miało miejsce w roku poprzednim, z którego dochód stanowi podstawę przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Czy w warunkach niniejszej sprawy można było zatem uznać, iż przyczyną utraty dochodu była zmiana źródła dochodu, jak to przyjął organ pierwszej instancji nie oceniając kwestii że zatrudnienie w niniejszym stanie faktycznym nie nastąpiło w zakreślonych przez ustawodawcę granicach czasowych - roku kalendarzowego, poprzedzającego okres zasiłkowy. Akta sprawy nie wskazują aby w takim kontekście organ I, jak i II instancji analizował sytuację rodziny ubiegającej się o przedmiotowe świadczenie. Zatem w świetle przywołanych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, organy winny były rozważyć stanowisko, zgodnie z którym na prawo strony do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku decydujące znaczenie ma wyłącznie sytuacja materialna strony w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W konsekwencji, w toku ponownego rozpoznawania niniejszej sprawy organ I instancji, ustalając prawo skarżącej do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, powinien uwzględnić przedstawione wyżej stanowisko Sądu. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Stosownie do art. 152 powołanej ustawy orzekł ponadto, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.