II SA/Ol 103/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Irena Szczepkowska Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi I.i T.D na decyzję Wojewody z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie projektu budowlanego i pozwolenia na budowę budynku usługowo-mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia 22 października 2009 r. Starosta S. zatwierdził E.J. projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę budynku usługowo – mieszkalnego, stanowiącego rozbudowę istniejącego budynku wraz ze zmianą sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego na lokal usługowy, na działkach o numerach: "[...]". W uzasadnieniu Starosta podał, że teren ten objęty jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Śródmieścia Miasta S. - Jednostka C, zatwierdzonego uchwałą Nr XLlV/433/02 Rady Miejskiej w S. z dnia 12 czerwca 2002 r., w którym oznaczono go symbolem 6MU i przeznaczono pod zabudowę mieszkalno-usługową. Teren ten położony jest w strefie pełnej ochrony konserwatorskiej i ochrony archeologicznej. Starosta wskazał, że Wojewódzki Konserwator Zabytków postanowieniem z dnia 25 września 2009 r. uzgodnił pozytywnie przedmiotowy projekt budowlany w trybie art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez wspólnotę mieszkaniową budynku przy ul. B.5 stwierdził, że organ architektoniczno - budowlany nie posiada kompetencji do sprawdzania projektu budowlanego pod względem prawidłowości zastosowanych rozwiązań konstrukcyjnych. Możliwość zaistnienia katastrofy budowlanej nie stanowi przesłanki do odmowy wydania pozwolenia na budowę. Zauważył, że już w okresie opracowywania planu miejscowego były w ścianie szczytowej istniejącego budynku otwory okienne. Okna te znajdują się w pomieszczeniach, które nie są przeznaczone na pobyt stały ludzi. Stwierdził ponadto, że przedstawione przez wspólnotę mieszkaniową warunki nie wiążą organu wydającego pozwolenie na budowę. W złożonym odwołaniu wspólnota mieszkaniowa budynku przy ul. B.5 w S. podniosła, że objęcie terenu, na którym planowana jest sporna inwestycja, szczególnym nadzorem archeologicznym może powodować przerwy w robotach budowlanych z uwagi na konieczność przeprowadzenia badań archeologicznych. Zauważyła ponadto, że prace wykopkowe prowadzone tuż przy fundamentach tego budynku mogą doprowadzić do zawalenia się ich ponad stuletniego budynku. Nikt bowiem przed wydaniem zaskarżanej decyzji nie zbadał stanu technicznego budynku, jego konstrukcji i fundamentów. Zarzuciła również, że sporny budynek ma stykać się z północną ścianą ich budynku, w której znajdują się okna. Wyklucza to możliwość dobudowy do tej ściany, gdyż zdaniem odwołującej się, nie ma znaczenia, jakie pomieszczenia te okna oświetlają i wentylują. Wspólnota stwierdziła, że planowana inwestycja stwarza zagrożenie życia, zdrowia i utraty mienia, wobec czego ewentualne wyrażenia zgody na planowaną budowę uzależniają od spełnienia przez inwestora ich warunków przedstawionych w piśmie z dnia 14 września 2009 r. Wojewoda W. decyzją z dnia 15 grudnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że projekt budowlany spełnia wymagania przewidziane w art. 35 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane. Wyjaśnił, że decyzja o warunkach zabudowy nie jest wymagana, jeżeli dla terenu, na którym planowana jest inwestycja, objęta wnioskiem o pozwolenie na budowę, obowiązują ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego tak, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego uchwałą Rady Miejskiej w S. z dnia 12 czerwca 2002 r. budynki przy ul. B. mają stanowić pierzeję. Pierzeję stanowi ciąg frontowych elewacji budynków, ustawionych w szeregu, po jednej stronie ulicy lub placu. Wobec tego, budynek między budynkami nr 5 i nr 7 musi stanowić zabudowę plombową. Wojewoda wywiódł, że skoro dwa otwory okienne w ścianie szczytowej budynku przy ul. B. 5 są różnej wielkości, a ich lokalizacja nie jest uporządkowana, to mogły zostać wykonane w różnym czasie, już po wybudowaniu tego budynku. Organ ustalił, że w czasie uchwalania obowiązującego planu miejscowego, otwory okienne już istniały. Zatem, zdaniem Wojewody, plan przewiduje, że te okna nie mogą być zachowane. Wojewoda zauważył, że podobne jest stanowisko Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w O., który uzgodnił projekt budowlany. Zauważył ponadto, że okna nie doświetlają pomieszczeń, które zgodnie z przepisami wymagają naturalnego oświetlenia. Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego ewentualnego zagrożenia bezpieczeństwa budynku przy ul. B.5 w związku z planowaną budową przedmiotowego budynku, Wojewoda zauważył, że sporny budynek ma być niepodpiwniczony, zaś wszelkie prace ziemne muszą być prowadzone pod stałym nadzorem archeologa, a roboty fundamentowe - przy nadzorze geologicznym. Zaznaczył również, że zgodnie z obowiązującymi przepisami odpowiedzialność za projekt architektoniczno-budowlany i przyjęte w nim rozwiązania ponosi projektant i sprawdzający projekt. Organy administracji architektoniczno-budowlanej nie mają natomiast możliwości ingerencji w projekt, poza zakresem określonym w art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego. Zatwierdzony projekt budowlany został wykonany i sprawdzony przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane, które przedstawiły wymagane, aktualne w terminie opracowania projektu, zaświadczenia o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego. Wojewoda podkreślił też, że art. 35 ust. 5 Prawa budowlanego obliguje właściwy organ do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 tego artykułu oraz w art. 32 ust. 4. W złożonej skardze I. i T.D. zarzucili, że wbrew treści § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690, ze zm.), nie zachowano odległości spornego budynku od ściany z otworami okiennymi w budynku, w którym mieszkają. Zdaniem skarżących, okna te wykonano legalnie. Zarzucili, że organy administracji nie podjęły wszelkich działań w celu ustalenia czy i jaką dokumentacją dotyczącą tego obiektu dysponują inne organy administracji. Podnieśli, że przed zakupem mieszkań od Urzędu Miasta sporządzono inwentaryzację budynku, w której uwzględniono okna na korytarzu. Mieszkania sprzedano jako wolne od wad prawnych, co oznacza, że potwierdzono legalność istnienia spornych okien. Skarżący podnieśli, że konieczność zamurowania tych okien skutkować będzie wzrostem kosztów utrzymania mieszkań, spowodowanym ciągłym ich doświetlaniem oraz spowoduje spadek wartości ich nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ podniósł ponadto, że posadowienie projektowanego budynku na granicy działki dopuszcza § 12 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia. Natomiast otwory okienne w ścianie istniejącego budynku zostały wykonane bez żadnego uporządkowania co do wielkości i rozmieszczenia oraz niezgodnie z warunkami technicznymi, które nie zezwalały na wykonanie okien w znajdującej się na granicy ścianie budynku. Skarżący swoje zastrzeżenia mogli zgłaszać w toku prac nad planem miejscowym, gdyż ustalenia uchwalonego już planu są wiążące dla organów administracji architektoniczno – budowlanej. Zdaniem Wojewody, treść planu miejscowego nie pozwala na zachowanie okien w istniejącym budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą zatwierdzono E.J. projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę budynku usługowo – mieszkalnego, stanowiącego rozbudowę istniejącego budynku wraz ze zmianą sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego na lokal usługowy, przy ul. B.9 w S. Przedmiotowy budynek zaprojektowano pomiędzy posadowionym w ostrej granicy nieruchomości budynkiem mieszkalnym, w którym znajduje się m.in. mieszkanie skarżących, a budynkiem mieszkalno – usługowym inwestorki. W skutek tego przesłonięte zostaną dwa otwory okienne znajdujące się w ścianie budynku mieszkalnego. Jedno z tych okien doświetla przedpokój w mieszkaniu skarżących, drugie zaś - klatkę schodową. Organy obu instancji uznały, że istnienie otworów okiennych nie stanowi przeszkody do zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę. Stwierdzono bowiem, że okna te doświetlają pomieszczenia, które nie są przeznaczone na stały pobyt ludzi, co więcej istniały w dacie uchwalania planu miejscowego, dopuszczającego sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy nieruchomości. Wojewoda, na podstawie rozmieszczenia w ścianie budynku i rozmiarów okien, wywiódł ponadto, że nie wykonano ich w trakcie budowy budynku, lecz prawdopodobnie w różnym czasie, w terminie późniejszym. Stosownie do § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jeżeli z przepisów §§13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy (pkt 1), lub 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy (pkt 2). Wyjątek od powyższej zasady przewidziano w ust. 2, który dopuszcza sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Z treści cytowanych przepisów można wywieść, że nie tylko nie jest dopuszczalne usytuowanie budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę granicy nieruchomości w odległości mniejszej niż 4 m, ale również wykluczone jest posadowienie nowego budynku na granicy z sąsiednią działką budowlaną, na której wybudowany jest już budynek zwrócony w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi, z zastrzeżeniem jednak, że istniejący budynek został wzniesiony legalnie lub zalegalizowano jego budowę. W przeciwnym bowiem wypadku niezbędne jest uprzednie rozstrzygnięcie przez właściwy organ nadzoru budowlanego sprawy ewentualnej samowoli budowlanej, co pozwoli na prawidłowe rozpoznanie i załatwienie sprawy z wniosku o pozwolenie na budowę. W niniejszej sprawie organy administracji architektoniczno – budowlanej nie poczyniły jednak ustaleń w powyższym zakresie, czym naruszyły art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Przepisy te przewidują, że w toku postępowania organ administracji ma obowiązek podjąć z urzędu wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym celu organ administracji publicznej musi przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy, dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 K.p.a.). Zgodnie bowiem z art. 80 K.p.a., dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ administracji publicznej może ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji podjął działania w celu ustalenia czy okna w budynku mieszkalnym wykonane zostały w warunkach samowoli budowlanej, czy też legalnie. Żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie przesądza jednak tej kwestii. W toku postępowania administracyjnego organ pierwszej instancji wystąpił do Urzędu Miejskiego w S. i Towarzystwa Budownictwa Społecznego Spółki z o.o. "J." w S. z pytaniem czy na wykonanie przedmiotowych okien było wydane pozwolenie na budowę. Z pisma Urzędu Miejskiego w S. z dnia 15 października 2009 r. wynika jedynie, że w dokumentacji archiwalnej do 1990 r. nie ma danych dotyczących takiego pozwolenia, zaś TBS "J." stwierdziło w piśmie z dnia 19 października 2009 r., że nie posiada żadnej dokumentacji, w tym technicznej, dotyczącej tych okien. Nie stanowią natomiast dowodu w sprawie sporządzone przez pracownika organu odwoławczego notatki służbowe, gdyż zgodnie z art. 72 w zw. z art. 67 § 1 K.p.a. adnotacje sporządza się z czynności organu administracji, która ma wprawdzie znaczenie dla sprawy lub toku postępowania, ale nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Wobec powyższego należy stwierdzić, że wbrew obowiązkom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w rozpoznawanej sprawie nie zebrano wyczerpująco materiału dowodowego, na podstawie którego możliwe byłoby wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, tj. nie ustalono kiedy okna w budynku przy ul. B.5 zostały wykonane (według oświadczenia stron postępowania okno w budynku było od 1945 r.) , i czy wykonano je legalnie. Natomiast, jak wyżej wskazano, bez przesądzenia tej okoliczności nie jest możliwe prawidłowe rozpoznanie wniosku inwestora o wydanie pozwolenia na budowę. Nie zwalnia organu administracji architektoniczno – budowlanej od dokonania ustaleń we wskazanym wyżej zakresie okoliczność, że treść miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Śródmieścia Miasta S. - Jednostka C, zatwierdzonego uchwałą Nr XLlV/433/02 Rady Miejskiej w S. z dnia 12 czerwca 2002 r. pozwala na wniosek, że dla terenu oznaczonego symbolem 6MU, na którym położona jest nieruchomość inwestora, dopuszczalna jest budowa bezpośrednio przy granicy. Podkreślenia wymaga, że ustalenia planu miejscowego stwarzają jedynie prawną możliwość określonego sposobu zagospodarowania nieruchomości (co nie zwalnia z obowiązku zastosowania obowiązujących przepisów) i nie obligują właścicieli nieruchomości do podejmowania jakichkolwiek działań w celu realizacji ustaleń planu miejscowego. Tak więc, dowolny jest wniosek organu odwoławczego, że treść planu miejscowego nakazuje usunięcie okien w istniejącym budynku, gdyż inaczej nie byłaby możliwa przewidziana w planie miejscowym zabudowa plombowa ulicy B. Nie można więc zatwierdzić projektu budowlanego przewidującego taki sposób zabudowy, który jest sprzeczny z przepisami prawa budowlanego, w tym z przepisami technicznymi, tylko z tego względu, że nie narusza postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto, w § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie wskazano, że podana tam odległość minimalna sytuowania przy granicy dotyczy budynku, który jest zwrócony ścianą z otworami okiennymi znajdującymi się w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi. Zatem fakt, że okna w istniejącym budynku nie doświetlają pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi w rozumieniu § 4 pkt 1 rozporządzenia, nie ma znaczenia w sprawie. Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji weźmie pod uwagę powyższe rozważania. Z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego ustali stan faktyczny sprawy, w szczególności ustali czy okna w budynku przy ul. B.5 zostały wybudowane legalnie. W zależności od dokonanych ustaleń, podejmie dalsze działania i rozstrzygnie sprawę co do istoty, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), należało orzec jak w sentencji. Na podstawie art. 152 tej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.