II SA/Ol 1031/09

Dnia 14 stycznia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2010 roku sprawy ze skargi A. T. na postanowienie Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie statusu bezrobotnego 1/ uchyla zaskarżone postanowienie; 2/ orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Prezydent Miasta decyzją z dnia 5 sierpnia 2009r., znak "[...]", nr "[...]", wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. "a", art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako k.p.a.), orzekł o utracie przez A. T. statusu osoby bezrobotnej z dniem 23 lipca 2009r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż A. T. nie stawił się w Powiatowym Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie i nie zawiadomił w ciągu 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Decyzja ta, zawierająca pouczenie o przysługującym stronie prawie wniesienia odwołania do Wojewody w terminie 14 dni od daty jej doręczenia, została doręczona A. T. w dniu 7 sierpnia 2009r. A. T. odebrał powyższą decyzję osobiście. W dniu 3 września 2009r. K. T., działająca na podstawie udzielonego jej przez syna – A. T. pełnomocnictwa, złożyła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 5 sierpnia 2009r. W odwołaniu zwróciła się o przywrócenie A. T. statusu osoby bezrobotnej informując, iż powodem jego niestawiennictwa w urzędzie pracy w wyznaczonym na dzień 23 lipca 2009r. terminie był zły stan zdrowia. Podniosła, że syn jest pod opieką lekarza "[...]" i wymaga leczenia szpitalnego. Pismem z dnia 3 września 2009r. K. T. zwróciła się do Wojewody, za pośrednictwem PUP, o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 5 sierpnia 2009r., nr "[...]". Wskazała, że jej syn leczy się "[...]", na dowód czego przedstawiła zaświadczenia lekarskie. Dyrektor Wydziału Polityki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego zwrócił się do K. T. (pismo z dnia 14 września 2009r.) o udzielenie informacji kiedy otrzymała decyzję Prezydenta Miasta z dnia 5 sierpnia 2009r., a także o wskazanie przyczyn nieterminowego złożenia odwołania. W odpowiedzi na powyższe pismo K. T. opisała przebieg choroby syna. Postanowieniem z dnia 8 października 2009r., nr "[...]", działający z upoważnienia Wojewody– Dyrektor Wydziału Polityki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jako podstawę prawną orzeczenia wskazał art. 59 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu podniósł, iż w myśl art. 58 § 1 k.p.a. - w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Natomiast stosownie do dyspozycji art. 58 § 2 k.p.a. - prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Oznacza to, że przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest możliwe, o ile łącznie wystąpią cztery przesłanki: zainteresowana strona musi wnieść prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania; prośba ta musi być złożona w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która była powodem nie wniesienia odwołania w wymaganym terminie; należy wnieść samo odwołanie od decyzji, a więc dopełnić czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin oraz osoba zainteresowana musi uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Argumentował, iż w sprawie zaistniały tylko dwie przesłanki, od których zależy przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, bowiem K. T. pismo o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wniosła dnia 3 września 2009r., a jednocześnie w tym samym dniu wniosła odwołanie od tej decyzji. Odnosząc się do kwestii uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu podkreślił, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że stało się ono niemożliwe z powodu wystąpienia przeszkody, której nie można przezwyciężyć. Dlatego też okoliczności podniesione przez K. T., że syn ma kłopoty zdrowotne i wymaga natychmiastowego leczenia szpitalnego, nie mogą świadczyć o braku winy. Podniósł, iż z akt postępowania administracyjnego wynika, że A. T. nie przebywał w szpitalu, nie jest też osobą ubezwłasnowolnioną, jest więc w stanie kierować swym postępowaniem. Z kolei zaświadczenie lekarskie o stanie jego zdrowia oraz skierowanie do szpitala zostało wystawione dopiero we wrześniu i nie obejmuje daty odbioru przez niego decyzji Prezydenta Miasta z dnia 5 sierpnia 2009r. Skoro decyzję o utracie statusu bezrobotnego A. T. odebrał osobiście, o czym świadczy złożony przez niego podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma, a decyzja zawierała pouczenie o przysługującym od niej odwołaniu, które należy wnieść w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia, to termin do wniesienia odwołania nie został zachowany, gdyż przedmiotowa decyzja została doręczona w dniu 7 sierpnia 2009r., natomiast odwołanie od niej złożono w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 3 września 2009r., a więc 14 dni po ustawowym terminie. W skardze na powyższe postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w imieniu A. T., K. T. podniosła, że o utracie statusu bezrobotnego przez syna dowiedziała się w dniu 3 września 2009r., gdy udała się do urzędu pracy po zaświadczenie niezbędne do leczenia syna w szpitalu. W tym samym dniu wniosła prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wskazała, że w marcu 2009r. syn udzielił jej pełnomocnictwa, a w maju tegoż roku rozpoczął leczenie. Dodała, iż nie widziała wcześniej pisma o utracie statusu bezrobotnego przez jej syna i nie wiedziała i nie wie, jak syn mógł odebrać to pismo. Poinformowała również, że we wrześniu 2009r. wystąpiła do sądu o przymusowe leczenie syna w szpitalu, a postanowienie w tym przedmiocie zapadło w miesiącu listopadzie. Do skargi K. T. załączyła opinię biegłego lekarza "[...]" z dnia 12 października 2009r. dotyczącą stanu "[...]" A. T. W odpowiedzi na skargę Wojewoda, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanym postanowieniu, wniósł o jej oddalenie. Dodał, że załączona do skargi opinia "[...]", jak również znajdujące się w aktach sprawy skierowanie do szpitala wystawione zostały dopiero po dacie odbioru przez A. T. decyzji orzekającej o utracie przez niego statusu bezrobotnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 powyższej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście Sąd uznał, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego nie może ono pozostać w obrocie prawnym. Merytoryczną ocenę zaskarżonego aktu poprzedzić należy wskazaniem, iż zgodnie z treścią art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - bezrobotni mają obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonych terminach w celu potwierdzenia swojej gotowości do podjęcia pracy i uzyskania informacji o możliwościach zatrudnienia lub szkolenia. W myśl art. 33 ust. 4 pkt 4 omawianej ustawy - starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje na okres 3 miesięcy od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy. Z powyższego wynika zatem, że bezrobotny nie zostaje pozbawiony statusu osoby bezrobotnej, jeżeli zostały jednocześnie spełnione następujące dwa warunki, a mianowicie bezrobotny powiadomił o przyczynie niestawiennictwa w ciągu 7 dni od wyznaczonego terminu stawiennictwa, a przyczyna niestawiennictwa jest uzasadniona. Za uzasadnioną może być uznana wyłącznie taka przyczyna, która stanowi nieprzewidzianą, niespowodowaną przez bezrobotnego, obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą mu zgłoszenie się do powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym terminie. Przechodząc do rozstrzygnięcia Wojewody o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania należy zwrócić uwagę na treść art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., według którego w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przepis art. 58 § 1 k.p.a. wymaga jedynie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, stanowiąc jednocześnie środek zastępczy dowodu, nie zwalnia on jednak organu administracji z obowiązku poszukiwania przesłanek przywrócenia terminu wynikających z przepisu prawa. Zatem, aby przywrócić termin strona powinna uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Chodzi zatem o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli skarżącego i uniemożliwiało mu dopełnienie czynności procesowej w sprawie. Należy podkreślić, że nie ma i być nie może ustawowego katalogu okoliczności usprawiedliwiających uchybienie terminu określonego art. 58 k.p.a. Dlatego też w kontekście analizowanej sprawy warto przytoczyć stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 2 października 2002r. (sygn. akt V SA 793/02), zgodnie z którym przywrócenie terminu może wchodzić w grę tylko wtedy, gdy opóźnienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet czyniąc największy w danych warunkach wysiłek. K. T. wskazywała na chorobę "[...]" swojego syna. W ocenie Sądu w składzie orzekającym była to okoliczność niewątpliwie utrudniająca możliwość terminowego zakwestionowania decyzji organu pierwszej instancji, a jednocześnie mogąca uprawdopodabniać brak winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania W uzasadnieniu skarżonego postanowienia organ odwoławczy uwagę poświęcił przesłance braku winy w uchybieniu terminu jako jednej z przesłanek jego przywrócenia, podnosząc m.in., że "o braku winy można mówić tylko wówczas, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć". Zdaniem Sądu, przeszkoda taka wystąpiła na gruncie rozpoznawanej sprawy, bowiem choroba, na którą cierpi skarżący jest sytuacją od niego niezależną, na którą nie ma wpływu zarówno co do przebiegu, nasilenia, jak i skutków. Podany przez matkę skarżącego okres rozpoczęcia jego leczenia wskazuje ponadto, że choroba skarżącego ma charakter przewlekły. Ze znajdującego się w aktach sprawy (k. 9 akt administracyjnych) skierowania skarżącego do szpitala "[...]" wynika, iż jest on niezdolny do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych z powodu choroby "[...]". Ponadto w opinii "[...]" z dnia 12 października 2009r. podano, że: "A. T. choruje "[...]" od ponad roku, jego tok myślenia jest zwolniony, jest rozkojarzony, ma zniesiony krytycyzm, nie orientuje się w czasie, ma rozproszoną osobowość". W ocenie Sądu przedstawione w opinii "[...]" objawy choroby niezbicie dowodzą, że stan skarżącego uniemożliwiał mu podejmowanie decyzji, wyjawienie woli, czy też obiektywną ocenę konkretnej sytuacji. Należy również mieć na względzie, iż immanentną cechą chorób "[...]", oprócz ich przewlekłości, jest ich czasowe nasilenie lub remisja. U skarżącego mogło dojść do zaostrzenia objawów choroby, zaniku kontaktu z otoczeniem w okresie, w którym nastąpiło zdarzenie (odbiór decyzji w dniu 7 sierpnia 2009r.) mające znaczenie dla niniejszej sprawy. Jednocześnie organ administracji nie posiadający wiedzy specjalistycznej (medycznej) nie był w stanie określić, iż w okresie trwania choroby istniały remisje, w czasie których sposób myślenia skarżącego nie był zaburzony. Wskazać ponadto należy, iż skarżący chcąc poprzeć swoją prośbę o przywrócenie terminu przedstawił skierowanie do szpitala "[...]", a organ nie podjął działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i odstąpił od wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego (w skierowaniu zdiagnozowana jest "[...]"), naruszając tym samym normę art. 7 i 77 k.p.a. Reasumując, sam fakt występowania w art. 58 § 1 k.p.a. instytucji uprawdopodobnienia, nie zwalnia organu, wydającego na jego podstawie stosownego postanowienia, z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Przepis ten nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych dających podstawę do uznania braku winy w niedopełnieniu obowiązku terminowego złożenia odwołania. Należy zwrócić uwagę, iż brak winy, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a., zainteresowany powinien tylko uprawdopodobnić, a nie udowodnić. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie prawdopodobieństwo twierdzenia o danym fakcie. Uprawdopodobnienie bowiem prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce, a zakres uprawdopodobnienia obejmuje zdarzenie, które spowodowało brak winy po stronie zainteresowanego. Z tych względów organ administracji powinien przy ponownym rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu przeanalizować wszystkie istotne okoliczności niezbędne do jego rozstrzygnięcia na podstawie art. 58 k.p.a. oraz rozważyć indywidualny rodzaj schorzenia skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. "c" p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O wykonalności uchylonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.