II SA/Ol 1031/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł.Ł. na decyzję Wojewody W. z dnia 16 września 2010 r., nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów postępowania. Ł.Ł. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Wojewody W. z dnia 16 września 2010 r. w przedmiocie wymeldowania, wnosząc jednocześnie o zwolnienie z kosztów sądowych w wysokości 100 zł, podając, że przebywa w zakładzie karnym, nie pracuje i nie posiada majątku ruchomego i nieruchomości. Na podstawie zarządzenia z dnia 8 grudnia 2010 r. przesłano skarżącemu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Zarządzeniem z dnia 25 stycznia 2011 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie pozostawił wniosek skarżącego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych bez rozpoznania, gdyż skarżący nie wykonał zobowiązania nałożonego zarządzeniem z dnia 8 grudnia 2010 r. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw, w uzasadnieniu którego wyjaśnił, że nie nadesłał urzędowego formularza PPF, gdyż w wykonaniu zarządzenia z dnia 3 stycznia 2011 r. zobowiązany był do nadesłania 1 egzemplarza odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem, pod rygorem odrzucenia skargi. Ponieważ sporządził skargę tylko w jednym egzemplarzu, który przesłał do Sądu, nie miał możliwości wykonania zarządzenia. W tej sytuacji sądził, że skarga zostanie odrzucona, a sprawa nie zostanie rozpoznania, wobec czego nie będzie musiał uiszczać żadnych kosztów. Powyższe spowodowało, że nie nadesłał formularza PPF. Wobec tego, wniósł o "cofnięcie" zarządzenia referendarza sądowego z dnia 25 stycznia 2011 r. i zwolnienie go od wszelkich kosztów i opłat sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Podał, że nie posiada żadnych środków finansowych i majątku, a w zakładzie karnym pracuje nieodpłatnie. Skarżący do sprzeciwu załączył formularz PPF, z którego wynika, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku i nie osiąga dochodów. Zarządzeniem z dnia 1 marca 2011 r. skarżący został wezwany do przedłożenia, w terminie 10 dni od doręczenia zarządzenia, oświadczenia określającego źródła jego utrzymania przed osadzeniem w zakładzie karnym, wyciągów z rachunków bankowych należących do skarżącego z okresu ostatnich 3 miesięcy (lub oświadczenia o nieposiadaniu rachunku bankowego) oraz zaświadczenia Dyrektora Zakładu Karnego w K. o zatrudnieniu skarżącego i ewentualnie otrzymywanym wynagrodzeniu za pracę. W zakreślonym terminie skarżący nadesłał oświadczenie, w którym podał, że przed osadzeniem w zakładzie karnym utrzymywał się z zasiłków okresowych wypłacanych przez MOPS w E., Posiada jedne rachunek bankowy w PKO BP, na który od lat nie wpływały żadne środki, a jego saldo jest ujemne. Skarżący oczekuje na przesłanie przez ten bank wyciągów z rachunku, gdyż mieszkańcy domu przy L. nie odpowiadają na jego listy. Z zaświadczenia Dyrektora Zakładu Karnego w K. z dnia 15 marca 2011 r. wynika, że skarżący z uwagi na brak wolnych etatów jest zatrudniony nieodpłatnie od dnia 18 stycznia 2011 r. na rzecz tego zakładu karnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpatrzeniu. Co do zasady w postępowaniu sądowym strona zobowiązana jest do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego powodu, nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Przyznanie prawa pomocy winno być zatem stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W myśl bowiem z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy, Sąd uznał, że zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz zaświadczenia Dyrektora Zakładu Karnego w K. z dnia 15 marca 2011 r. wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, nie posiada nieruchomości ani przedmiotów wartościowych, obecnie zaś przebywa w zakładzie karnym, gdzie jest zatrudniony nieodpłatnie. W ocenie Sądu skarżący wykazał, iż nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. W konsekwencji Sąd uznał, że zachodzą przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.