II SA/Ol 1048/09

Dnia 14 stycznia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2010 roku sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne - oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" wydaną przez zastępcę Komendanta Powiatowego Policji w O. skierowano P.A. na badania psychologiczne z powodu kierowania pojazdem silnikowym w stanie nietrzeźwości. Odwołanie od powyższej decyzji złożył Prokurator, zarzucając wydanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów art. 124 ust. 1 pkt 2a ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy poprzez wydanie decyzji o skierowaniu P. A. na badania psychologiczne po upływie 30 dni od dnia, w którym kierował on pojazdem w stanie nietrzeźwości. Odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie prowadzonego postępowania jako bezprzedmiotowego. Podniesiono, że zgodnie z treścią art. 124 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy komendant Policji jest zobowiązany do wydania decyzji o skierowaniu osoby na badania psychologiczne w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym osoba ta kierowała pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości. Wskazano, iż P.A. z kierował samochodem znajdując się w stanie nietrzeźwości w dniu 10 czerwca 2009r.. Zatem mając na uwadze treść przytoczonych przepisów Komendant Powiatowy Policji w O. był zobowiązany do wydania przedmiotowej decyzji najpóźniej w terminie do dnia 10 lipca 2009r. W związku z tym wniesiono o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Decyzją z dnia "[...]" wydaną przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, iż zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy Komendant Powiatowy Policji w O. był zobowiązany do wydania decyzji o skierowaniu na przedmiotowe badanie, wobec osoby, która kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości. Wskazano przy tym - powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych - iż termin do wydania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne w związku z kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości ma charakter terminu procesowego i zarazem instrukcyjnego ustanowionego dla organu, zaś jego przekroczenie nie może stanowić podstawy zarzutu wadliwości samej decyzji, ani też praw lub obowiązków, o których w niej rozstrzygnięto. Skargę na powyższą decyzję złożył Prokurator, wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w sprawie skierowania P. A. na badanie psychologiczne z uwagi na upływ 30 – dniowego terminu do wydania decyzji w tym zakresie, a tym samym stwierdzenie jego bezprzedmiotowości. Strona skarżąca podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 124 ust.1 pkt 2a ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy poprzez wydanie decyzji w przedmiocie skierowania P. A. na badania psychologiczne po upływie 30 dni od dnia, w którym wymieniony kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami organ był zobowiązany do wydania przedmiotowej decyzji w ciągu 30 dni od dnia zaistnienia zdarzenia, tj. do dnia 10 lipca 2009r., a zatem decyzja organu pierwszej instancji z dnia 13 lipca 2009r. została wydana po upływie terminu i z tego powodu należy traktować ją za bezpodstawną. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż termin do skierowania osoby, która kierowała pojazdem znajdując się w stanie nietrzeźwości, na badania psychologiczne ma charakter instrukcyjny, a co za tym idzie, aby uprawniał organ do wydania wobec nietrzeźwego kierowcy decyzji administracyjnej w każdym czasie. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 maja 2008r. wskazano, iż upływ tego terminu powoduje wygaśnięcie uprawnienia organów Policji do wystawienia skierowania na badania psychologiczne w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, a zatem jest to termin prawa materialnego. W ocenie strony skarżącej treść przepisów rozporządzenia traktuje 30–dniowy termin do skierowania na powyższe badania jako termin materialny, którego upływ powoduje utratę lub ograniczenie praw lub obowiązków podmiotów w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego. Przyjęte w rozporządzeniu sformułowanie "w terminie nie dłuższym niż 30 dni" wyraźnie wskazuje, iż chodzi o termin nieprzekraczalny, a tym samym dający gwarancję stabilności sytuacji prawnej osoby w zakresie posiadania uprawnień do kierowania pojazdami i braku zastrzeżeń co do jej predyspozycji zdrowotnych w tym zakresie. Przyjęcie, iż termin ten ma charakter instrukcyjny prowadziłoby do wniosku, iż osoba, która kierowała pojazd w stanie nietrzeźwości musiałaby pozostawać w niepewności co do swoich uprawnień i zobowiązana byłaby liczyć się z tym, iż w bliżej nieokreślonym czasie w przyszłości może zostać skierowana na badania psychologiczne w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w O., reprezentowany przez radcę prawnego A.K., wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu charakter materialny przedmiotowego terminu nie jest tak oczywisty, jak wskazuje to strona skarżąca w uzasadnieniu złożonej skargi, gdyż sądy administracyjne zajmowały odmienne stanowisko w tej kwestii. Podkreślono, iż przekroczenie terminu nie może stanowić podstawy zarzutu wadliwości samej decyzji, ani też praw lub obowiązków, o których w niej rozstrzygnięto. Powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podano, iż jest to termin instrukcyjny, a zatem jego naruszeniu nie można przypisać sankcji nieważności. Nawet jeśli kierowca otrzymał skierowanie na badanie po znacznym upływie czasu, ma obowiązek poddać się badaniu z wszystkimi wynikającymi konsekwencjami. W związku z powyższym, należy uznać, iż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującym stanem prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.nr153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Przy czym ustawodawca – w art. 125 Prawa o ruchu drogowym - upoważnił ministra właściwego do spraw zdrowia do określenia szczegółowych warunków i trybu kierowania osób na badania psychologiczne, co zostało określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. z 2005r. Nr 69, poz. 622 ze zm.). W § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia ustalono, iż osobie, o której mowa w art. 124 ust. 1 pkt 2a ustawy - Prawo o ruchu drogowym decyzję o skierowaniu na badanie psychologiczne wydaje komendant powiatowy (miejski, rejonowy) Policji w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym kierowała w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie jak alkohol. Z akt sprawy wynika, że P.A. kierował samochodem osobowym znajdując się w stanie nietrzeźwości w dniu 10 czerwca 2009r. W związku z tym zdarzeniem Komenda Miejska Policji w S. w dniu 12 czerwca 2009r. wszczęła postępowanie karne w przedmiotowej sprawie, nadzorowane przez Prokuraturę Rejonową w S. W dniu 24 czerwca 2009r. do Komendanta Powiatowego Policji w O. wpłynął wniosek prokuratora o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania P.A. na badania psychologiczne w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem w myśl art. 124 ust. 1 pkt 2a ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Decyzja w tym zakresie została wydana przez organ w dniu 13 lipca 2009r., czyli po upływie terminu wskazanego w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy. W związku z tym skarżący twierdzi, iż decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa. W ocenie prokuratora bowiem 30-dniowy termin określony w powołanym przepisie rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy ma charakter terminu prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienie organu do wydania decyzji o skierowaniu kierowcy na badania psychologiczne. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska zaprezentowanego przez skarżącego. Przede wszystkim należy wskazać, iż decyzja administracyjna może być wydana wyłącznie w oparciu o przepis ustawowy. W odniesieniu do decyzji o skierowaniu kierującego pojazdem silnikowym w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu na badania psychologiczne podstawę taką stanowi art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Przepis ten nie zakreśla żadnego terminu do wydania decyzji w tym przedmiocie. Wprawdzie minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do wydania rozporządzenia wykonawczego dotyczącego kierowania na badania psychologiczne (art. 125 ustawy – Prawo o ruchu drogowym), lecz zakres tego upoważnienia nie obejmuje kwestii ustalenia terminu w jakim taka decyzja o skierowaniu na badania psychologiczne może być wydana. W związku z tym nie sposób przyjąć, iż termin 30-dniowy do wydania decyzji określony w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy ma charakter terminu prawa materialnego i jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia organu do wydania decyzji. Prowadziłoby to bowiem do sytuacji, w której pomimo zaistnienia przesłanek ustawowych, organ byłby pozbawiony możliwości wydania decyzji z uwagi na upływ terminu określonego w akcie prawnym niższego rzędu. Takie rozumienie powołanego przepisu rozporządzenia, jakie proponuje skarżący, musiałoby zatem prowadzić do wniosku, iż przepis ten został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej. W takim zaś wypadku Sąd - będąc związany jedynie Konstytucją i ustawami (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP) - nie miałby obowiązku jego stosowania. Za prawnomaterialnym charakterem przedmiotowego terminu nie może także przemawiać fakt, iż kierujący pojazdem nie może pozostawać w niepewności co do swojej sytuacji prawnej w bliżej nieokreślonym terminie. Tego rodzaju okoliczność może mieć jedynie wpływ na racjonalność działań ustawodawcy w trakcie procesu legislacyjnego, lecz nie może stanowić uzasadnienia dla przyjęcia określonej interpretacji przepisu prawa co do charakteru terminu. Należy przy tym podkreślić, iż osoba, która dopuściła się kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości powinna liczyć się z wynikającymi z tego zdarzenia wszelkimi konsekwencjami, i to zarówno w ramach odpowiedzialności karnej, cywilnej, jak i administracyjnej – w postaci skierowania na badania psychologiczne. W związku z tym Sąd nie podziela stanowiska zaprezentowanego w wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych przywołanych w skardze. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie 30-dniowy termin do wydania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne ma charakter instrukcyjny i jego naruszenie nie może powodować sankcji nieważności wydanej decyzji. Należy przy tym wskazać, iż podobny pogląd został wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2008r. (Sygn. akt I OSK 197/07, LEX nr 505375) oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2009r. (Sygn. akt I OSK 1016/08). W ostatnim z powołanych wyroków stwierdzono, iż trzydziestodniowy termin do wydania decyzji w sprawie skierowania na badania psychologiczne nie ma charakteru materialnoprawnego, zatem jego uchybienie nie powoduje, że wygasa prawo właściwego organu do wydania decyzji. Oznacza to, że dla prawidłowości rozstrzygnięcia bez znaczenia pozostaje fakt wydania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne po upływie 30 dni od dnia, w którym kierowca prowadził samochód znajdując się w stanie nietrzeźwości. Wobec powyższego Sąd uznał, iż decyzja o skierowaniu P. A. na badania psychologiczne w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem nie narusza prawa, bowiem zostały spełnione przesłanki określone w art. 124 ust. 1 pkt 2a ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W związku z tym skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).