II SA/Ol 106/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2017 r. sprawy ze skargi M. M. na niewykonanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia "[...]" w sprawie o sygnaturze akt II SAB/Ol 48/15 I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi R. T. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wyrokiem z dnia 10 marca 2016 r. sygn. akt II SAB/Ol 48/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi "[...]" (dalej powoływanej także jako: "skarżąca") na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" (dalej jako: "organ administracji" lub "PINB"), w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania obiektu, zobowiązał organ administracji do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 15 maja 2015 roku w terminie 14 dni; stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokata "[...]" kwotę 240 zł powiększoną o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu. Sąd stwierdził m.in., że przedmiotowy wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego winien być zweryfikowany w oparciu o przesłanki określone w art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wyjaśnił, że w przypadku ustalenia, że podmiot występujący z żądaniem nie ma legitymacji w tym zakresie, czy też istnieją inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, organ winien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ocena zasadności żądania jednostki, a zwłaszcza zasadność jej zarzutów, winna być bowiem dokonana wyłącznie w formach procesowych. Żądanie wszczęcia postępowania w sprawie wymaga zatem załatwienia w formach postępowania administracyjnego przez nadanie sprawie biegu, lub przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Brak wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania przesądza o bezczynności organu administracji publicznej. Sąd podniósł ponadto, że z pism skarżącej oraz z treści skargi wynikało, że sprawa dotyczy zmiany sposobu użytkowania obiektu. O ile zaś zmiana taka spełnia przesłanki określone w art. 71 ust. 1 Prawa budowlanego, to wymaga ona dokonania zgłoszenia. Tym samym, ewentualny brak takiego zgłoszenia może skutkować konsekwencjami określonymi w art. 49b Prawa budowlanego. Sąd ocenił, że nie znajduje uzasadnienia stanowisko organu, że komis samochodowy nie jest obiektem budowlanym, a w związku z tym, brak jest podstaw do podjęcia czynności określonych w Prawie budowlanym. Sąd zaznaczył, że okolicznością, która także wymaga ustalenia przez organ, jest kwestia legitymacji skarżącej jako strony postępowania. Z pism znajdujących się w aktach tej sprawy wynika bowiem, że skarżąca nie jest właścicielką nieruchomości sąsiedniej, lecz nie wiadomo było, czy nie posiada ona innych uprawnień do nieruchomości, dających jej legitymację do wystąpienia z przedmiotowym żądaniem. Sąd podkreślił, że nawet w przypadku ustalenia przez organ, że skarżącej nie przysługują prawa strony, nie zwalnia to organu z obowiązku podjęcia w tym zakresie stosowanego rozstrzygnięcia poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W dniu 2 lutego 2017 r., "[...]" wniosła do tut. Sądu skargę na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., zarzucając Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego "[...]" bezczynność w sprawie samowoli urbanistycznej na posesji "[...]", polegającej, zdaniem skarżącej, na prowadzeniu komisu samochodowego i warsztatu samochodowego. Skarżąca wniosła o ukaranie organu grzywną w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę, organ poinformował, że w dniu 30 stycznia 2017 r. skarżąca złożyła pismo w sprawie samowoli urbanistycznej na posesji przy "[...]", związanej z prowadzeniem komisu samochodowego i warsztatu samochodowego i doprowadzenia użytkowania posesji do stanu zgodnego z prawem. W dniu 7 lutego 2017 r. przeprowadzono kontrolę w celu sprawdzenia legalności postawionych zarzutów. PINB zaznaczył, że wielokrotne kontrole przeprowadzone na tej posesji nie wykazały samowoli budowlanej. W wyniku kontroli z dnia 30 września 2013 r., ustalono, że inwestor nie wybudował nowego obiektu i nie wykonał robót budowlanych przy istniejącym obiekcie. Organ wyjaśnił, że organy nadzoru budowlanego, mogą podejmować działania w granicach prawa, w ramach konkretnych procedur administracyjnych, np. dokonując oceny zgodności planowanej inwestycji w ramach pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zamiaru robót, w sytuacjach gdy określone roboty budowlane nie są objęte żadnym z tych postępowań, organy nadzoru budowlanego nie maja podstaw prawnych do ingerencji, w szczególności do nakazania inwestorowi doprowadzenia do zgodności wykonanych robót z planem miejscowym. W związku z powyższym, PINB nie miał podstaw do podjęcia czynności regulowanych przez Prawo budowlane, gdyż komis samochodowy (samochody ustawione na gruncie) nie jest obiektem budowlanym. W piśmie procesowym z dnia 1 czerwca 2017 r. skarżąca podała, że PINB nie wszczął postępowania i nie podjął innych działań w sprawie obiektów budowlanych na przedmiotowej działce. Przy piśmie z dnia 13 czerwca 2017 r., skarżąca złożyła pismo PINB z dnia 31 maja 2017 r., w którym m.in. poinformowano skarżącą, że nie może być uznana za stronę postępowania w sprawie spornych obiektów. W piśmie procesowym z dnia 18 września 2017 r., skarżąca ponownie poinformowała, że PINB nie wszczął postępowania w sprawie. Na rozprawie w dniu 10 października 2017 r., pełnomocnik skarżącej sprecyzował, że skarga dotyczy niewykonania wyroku tut. Sądu z dnia 10 marca 2016 r., sygn. akt II SAB/Ol 48/15. Wniósł o uznanie, że bezczynność organu ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę wydanym na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie przesłanka bezczynności organu nie została spełniona i skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istotą skargi w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania po wyroku sądu zobowiązującym do rozpoznania wniosku, jest żądanie zastosowania przez sąd określonych środków, których celem jest ukaranie organu oraz jego zdyscyplinowanie. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć zaniechanie podjęcia lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. O niewykonaniu wyroku można mówić dopiero po bezskutecznym upływie pewnego terminu, w którym organ miał faktyczną możliwość podjęcia nakazanych w wyroku czynności (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00). Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wyrokiem z dnia 10 marca 2016 r., sygn. akt II SAB/Ol 48/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uwzględnił skargę strony skarżącej na bezczynność organu i zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego "[...]" do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 15 maja 2015 r. w terminie 14 dni. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym - termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika zaś z załączonych akt administracyjnych, odpis nieprawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 10 marca 2016 r. wraz z uzasadnieniem doręczony został PINB w dniu 23 marca 2016 r., natomiast akta sprawy zwrócone zostały temu organowi w dniu 12 maja 2016 r. Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie upłynął zatem z dniem 26 maja 2016 r., stosownie do art. 83 § 2 p.p.s.a. Organ zaś już w dniu 30 marca 2016 r., wydał postanowienie, doręczone skarżącej w dniu 27 marca 2016 r., tj. przed upływem terminu, wyznaczonego wyrokiem Sądu. Postanowieniem tym, na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca] 960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 290), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w "[...]", odmówił wszczęcia postępowania w sprawie obiektów usytuowanych na działce "[...]", wybudowanych na podstawie pozwolenia na budowę i skutecznego zgłoszenia robót niewymagających pozwolenia na budowę, w związku z wnioskiem strony z dnia 15 maja 2015 r. Tym samym, należy uznać, że organ wykonał w zakreślonym przez Sąd terminie wyrok z dnia 10 marca 2016 r. Zaznaczyć należy, że w przedmiotowym wyroku Sąd zobowiązał organ wyłącznie do załatwienia wniosku Skarżącej, a nie do likwidacji zarzucanej przez skarżącą samowoli budowlanej na opisanej wyżej działce. Podkreślić należy, że Sąd wskazał organowi, że przedmiotowy wniosek Skarżącej o wszczęcie postępowania administracyjnego należy zweryfikować w oparciu o przesłanki określone w art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w przypadku ustalenia, że podmiot występujący z żądaniem nie ma legitymacji w tym zakresie, czy też istnieją inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, organ winien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powyższe wytyczne PINB zrealizował wydając postanowienie z dnia 30 marca 2016 r. Organ stwierdził bowiem, że skarżąca nie wskazała podstawy prawnej żądania i tym samym nie przysługuje jej status strony postępowania. Podał też, że przeprowadzone w związku z przedmiotowym wnioskiem kontrole na ww. działce, nie wykazały użytkowania obiektu niezgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta "[...]". Inwestor uzyskał stosowne pozwolenie na budowę, zmianę sposobu użytkowania jak również zaświadczenie dotyczące zmiany sposobu użytkowania pomieszczenia garażowo - gospodarczego na lokal usługowy kompleksową pielęgnacje samochodów osobowych w budynku mieszkalnym z częścią gospodarczą usytuowanym na tej działce. W konsekwencji powyższego, skoro zarzucane przez stronę skarżącą niewykonanie wyroku nie wystąpiło, to w świetle art. 154 § 1 p.p.s.a., brak było podstaw do wymierzenia PINB w Iławie grzywny, o której mowa w tym przepisie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił. O kosztach zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714).