II SA/Ol 106/25
WyrokWSA w Olsztynie2025-05-15
Skład orzekający: Marzenna Glabas, Beata Jezielska, Bogusław Jażdżyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę budynku, wydana na podstawie art. 51 ust. 5 P.b. w związku z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego i niezgodnością lokalizacji z przepisami, jest prawidłowa, jeśli organ nie wskazał precyzyjnie nieprawidłowości w postanowieniu wzywającym do ich usunięcia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że naruszono prawo materialne oraz przepisy postępowania. Kluczowym błędem organu było wydanie postanowienia wzywającego do usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym zamiennym, które nie precyzowało w sposób jasny i zrozumiały, na czym polega niezgodność lokalizacji obiektu z przepisami § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Brak precyzji w postanowieniu uniemożliwił inwestorowi skuteczne usunięcie wad projektu i naruszył zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę prawdy obiektywnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę rozpoczętej budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, realizowanej w sposób istotnie odstępujący od zatwierdzonego projektu budowlanego. Inwestorowi zarzucono m.in. istotną zmianę wysokości budynku oraz lokalizację niezgodną z przepisami § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Po wydaniu postanowienia o wstrzymaniu budowy i nałożeniu obowiązku przedłożenia projektu zamiennego, organ uznał, że przedłożony projekt nadal nie spełnia wymogów prawnych, co skutkowało wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę. Inwestor w skardze podnosił, że jego działka ma ograniczoną szerokość, a sąsiedzi wyrazili zgodę na zbliżenie zabudowy do granicy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) asesor WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Chodorowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozbiórki budynku mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.
Decyzją z 5 czerwca 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. (dalej jako: PINB lub organ pierwszej instancji), na podstawie art. 51 ust. 5 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 3 i art. 83 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm., dalej jako: P.b.), nakazał M. M. (dalej jako: inwestor, strona lub skarżący) rozbiórkę rozpoczętej budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr (...) przy ul. R. w L., realizowanej w sposób istotnie odstępujący od zatwierdzonego projektu budowlanego.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w trakcie kontroli budowy na działce inwestora ustalono m.in, że prowadzona jest budowa budynku gospodarczego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z 19 stycznia 2018 r. wydanej przez Starostę O. Wskazano, że budynek ma nieregularny kształt o wymiarach zewnętrznych 9,61 m x 9,90 m i wysokości 6,20 m (w części z klatką schodową) oraz 6,80 m (w części projektowanego garażu) do drewnianej podbitki dachu i zlokalizowany został w południowo-zachodniej części działki, w odległości od 1,40 m do 1,45 m od ogrodzenia pomiędzy działką nr (...) a drogą gminną zlokalizowaną na działce nr (...) oraz w odległości od 1,30 m do 1,50 m od ogrodzenia pomiędzy działkami nr (...) i (...). Podano, że postanowieniem z 3 sierpnia 2022 r. nakazano inwestorowi wykonanie dokumentacji geodezyjnej przedmiotowego budynku gospodarczego, zawierającej rzędne wysokości budynku, jak i dokładną jego lokalizację z określeniem odległości od granic działek sąsiednich. Na podstawie analizy przedłożonej przez inwestora ustalono, że odległość od granicy z działką nr (...) i nr (...) wynosi po 1,60 m, a wysokość górnej krawędzi kalenicy od strony północnej wynosi 104,98 m n.p.m; wysokość terenu przy budynku wynosi 98,0 m n.p.m., natomiast wyliczona wysokość budynku to 6,98 m. Zatem wysokość rzeczywista budynku od zaprojektowanej różni się zatem o 0,73 m, co stanowi różnicę wysokości 11,68%. Wskazano, że zgodnie z art. 36a ust. 5 pkt 2 P.b. stanowi to istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu architektoniczno-budowlanego. Organ pierwszej instancji stwierdził również, że zatwierdzona przez organ architektoniczno-budowlany lokalizacja przedmiotowego obiektu jest niezgodna z przepisami, gdyż zlokalizowany jest on w odległości 1,50 m od granicy z działką nr (...) i w odległości 1,50 m od granicy z działką nr (...), a tym samym naruszony został § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019r. poz. 1065 ze zm., dalej jako: rozporządzenie w sprawie warunków technicznych). W związku z tym, decyzją z 10 listopada 2022 r. PINB, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b., nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia, w terminie 90 dni od daty otrzymania decyzji, projektu budowlanego zamiennego, realizowanego w sposób istotnie odstępujący od zatwierdzonego projektu budowlanego budynku gospodarczego. Podano, że inwestor złożył projekt zamienny w dniu 18 września 2023 r., ale w ocenie organu pierwszej instancji nie spełniał on wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. z 2018 r., poz. 1935, dalej jako: rozporządzenie w sprawie projektu budowlanego). W związku z tym, postanowieniem z 13 listopada 2023 r., organ nałożył na inwestora obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości podnosząc m.in., że w przedłożonym projekcie budowlanym lokalizacja obiektu budowlanego jest niezgodna z przepisami § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Podano, że inwestor dostarczył uzupełniony projekt budowlany 30 stycznia 2024 r. Po analizie przedłożonej dokumentacji projektowej PINB stwierdził, że budynek mieszkalny jednorodzinny został zaprojektowany niezgodnie z § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, gdyż - jak wynika z przedłożonego projektu budowlanego - budynek zlokalizowany został w odległości mniejszej niż 3 m od granicy z działką nr (...). Wskazano, że na parterze budynku zaprojektowano pięć słupów podpierających strop żelbetowy pomiędzy kondygnacją parteru a kondygnacją poddasza użytkowego. Ściana parteru - według dokumentacji projektowej - zlokalizowana została w odległości 3,05 m od granicy z działką nr (...), natomiast ścianka kolankowa poddasza użytkowego zlokalizowana została w odległości 1,66 m od powyższej granicy. Organ wskazał, że przepisy P.b. nie posługują się legalną definicją "ściany", ale organ powołał się na definicje zawarte w Słowniku Języka Polskiego PWN oraz w normie PN-ISO 6707-1:2008 Budynki i budowle. Podano, że w przedmiotowym budynku ściana w poziomie poddasza użytkowego oparta na wieńcu i stropie stanowi podporę konstrukcji drewnianej dachu i przenosi obciążenia na wieniec, strop oraz słupy znajdujące się w poziomie parteru. Wskazano, że stosownie do regulacji zawartych w przepisach rozporządzenia w sprawie warunków technicznych istnieje możliwość sytuowania budynków w odległości mniejszej niż 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, ale żaden z warunków określonych w tych przepisach nie został spełniony. Podano, że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wsi L., zatwierdzonym uchwałą nr (...) Rady Gminy w L. z dnia 30 marca 2001 r. nie zawarto zapisu umożliwiającego lokalizację budynków w zbliżeniu do granic z działkami sąsiednimi. Zaprojektowany budynek nie przylega także swoją ścianą do budynku znajdującego się na działce sąsiedniej, a szerokość działki jest większa niż 16 m. Podniesiono, że już w postanowieniu o wstrzymaniu budowy wskazywano, że lokalizacja przedmiotowego budynku jest niezgodna z warunkami technicznymi, jednakże umożliwiono inwestorowi przedłożenie dokumentacji zamiennej. Powołując się na orzecznictwo sądowo-administracyjne wyjaśniono, że obecne rozwiązania technologiczne i rozwiązania architektoniczne, zaproponowane w projekcie budowlanym, mogą umożliwić doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami bez konieczności nakazania rozbiórki całej budowy. Natomiast przedłożenie dokumentacji projektowej niezgodnej z obowiązującymi przepisami stanowi niewykonanie obowiązku określonego w art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b., co zgodnie z art. 51 ust. 5 P.b. daje podstawę do wydania decyzji nakazującą rozbiórkę obiektu, a decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany. Podano, że na skutek wniesionego odwołania Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: WINB lub organ odwoławczy), decyzją z 10 maja 2024 r., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że organ pierwszej instancji nie zbadał, czy pierwotna decyzja o pozwoleniu na budowę pozostaje w obrocie prawnym. Ponadto organ odwoławczy nakazał PINB zwrócenie się do Wójta Gminy L. o stanowisko, czy zbliżenie do granicy nie narusza przepisów planu miejscowego. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego PINB ustalił, że decyzją z 16 grudnia 2022 r. Starosta O. uchylił, w trybie art. 36a ust. 2 P.b., decyzję z 19 stycznia 2018 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą inwestorowi pozwolenia na budowę budynku gospodarczego. Natomiast Wójt Gminy L. poinformował, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wsi L. nie zawiera zapisów dotyczących możliwości usytuowania budynku w odległości 1,50 m od granicy działki sąsiedniej. W tej sytuacji organ pierwszej instancji uznał, że zastosowanie znajduje przepis art. 51 ust. 5 P.b. i nakazał rozbiórkę rozpoczętej budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
Od decyzji tej odwołał się inwestor, wnosząc o jej uchylenie. Podniósł, że jedynym istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego była różnica wysokości budynku, tj. stwierdzono parę centymetrów przewyższenia. Wyjaśnił, że budynek był budowany na podstawie pozwolenia na budowę, a przed jego otrzymaniem uzyskał pisemną zgodę od swoich sąsiadów, właścicieli działki nr (...), na zbliżenie się z zabudową do granicy ich działki i do dzisiaj zgoda ta nie została wycofana. Inwestor podał także, że jego działka od strony ulicy ma szerokość 15 m i dlatego skorzystał z zapisu zawartego w § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Wskazał, że budynek został zrealizowany w stanie surowym otwartym, a wstrzymanie budowy trwa już ponad dwa lata. Podniósł, że projekt zamienny, przedłożony zgodnie z decyzją PINB, eliminował istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, a nie został on zaakceptowany z powodu ścianki kolankowej. Zdaniem inwestora, dzięki projektowi zamiennemu, nie występuje istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego. Natomiast decyzja o rozbiórce jest wyjątkowo restrykcyjna, gdyż powoduje nieodwracalne lub trudne do odwrócenia skutki, a organ winien rozważyć wszelkie inne możliwości przewidziane przez prawo.
Decyzją z 18 grudnia 2024 r. WINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie istotne odstępstwa stanowią: zmiana wysokości budynku o około 70 cm oraz zmiana zamierzonego sposobu użytkowania z budynku gospodarczego na budynek mieszkalny jednorodzinny. Ponadto, zatwierdzona przez starostę lokalizacja przedmiotowego obiektu budowlanego, jest niezgodna z przepisami, a mianowicie narusza § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Podniesiono, że wprawdzie rozporządzenie w sprawie warunków technicznych dopuszcza możliwość sytuowania budynków w odległości mniejszej niż 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość, jeżeli będzie on przylegał swoją ścianą do ściany budynku znajdującego się na sąsiedniej działce, bądź jeżeli szerokość działki budowlanej wynosić będzie 16 m lub mniej. Jednakże, jak ustalono, w planie zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowej działki nie ma zapisu umożliwiającego odstąpienie od przepisów techniczno-budowlanych, tj. zezwalającego na lokalizację budynków w zbliżeniu do granic z działkami sąsiednimi; zaprojektowany budynek nie przylega swoją ścianą do budynku znajdującego się na działce sąsiedniej, a szerokość działki jest większa niż 16 m. W związku z tym odległość zaprojektowanego budynku powinna wynosić co najmniej 3 m. Wskazano również, że budynek powstał na podstawie decyzji z 19 stycznia 2018 r. o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego, natomiast inwestor przedłożył projekt zamienny budynku mieszkalnego jednorodzinnego, tj. obiektu o innym przeznaczeniu, podlegającym reglamentacji innych przepisów wskazanych w warunkach technicznych w zakresie odległości jego usytuowania od granicy działek sąsiednich. W ocenie organu odwoławczego nie ma możliwości wydania innego orzeczenia niż nakazanie rozbiórki przedmiotowego budynku. Podano, że decyzją z 22 listopada 2024 r. Wojewoda stwierdził, że decyzja Starosty O. z 19 stycznia 2018 r. została wydana z naruszeniem prawa i odmówił stwierdzenia jej nieważności z uwagi na upływ 5 lat od dnia jej doręczenia, przy czym w ocenie w decyzji tej zostały naruszone wprost warunki lokalizowania budynku. WINB wskazał, że organ pierwszej instancji był zobligowany do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 51 ust. 5 P.b., bowiem przepis ten nakazuje wdrożenie przewidzianych w tym przepisie konsekwencji bez względu na to, z jakich powodów nie wykonany został obowiązek nałożony decyzją wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. Decyzja ta ma charakter związany, a organowi nie pozostawiono możliwości uwzględnienia również ewentualnego braku zawinienia strony.
W skardze na powyższą decyzję inwestor ponowił argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Podkreślił, że budowę kwestionowanego budynku rozpoczął legalnie, na podstawie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku gospodarczego. Podał, że decyzja ta została wydana w oparciu o § 12 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, który to przepis przewiduje przypadki odnoszące się do sytuowania w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej budynku w granicach względem granicy działki budowlanej sąsiedniej, a właściciele sąsiedniej działki otrzymali do wiadomości decyzję o pozwoleniu na budowę i nie zgłaszali sprzeciwu. Dodał, że lokalizacja budynku została wymuszona szerokością i wielkością działki. Skarżący przyznał, że podczas kontroli oświadczył, że realizuje budynek mieszkalny jednorodzinny, ale wyjaśnił, że budynek w części parteru posiadać będzie część gospodarczą, natomiast w części poddasza znajdować się będzie część mieszkalna, zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. Podał, że zgodnie z decyzją z 10 listopada 2022 r. opracował projekt zamienny wraz ze wszystkimi branżami, jednak trudno przesunąć istniejący budynek o 1,5 m. Wyjaśnił, że w projekcie zamiennym zaplanowano przebudowę budynku poprzez przesunięcie zbliżeniowej ściany do granicy działki, żeby uzyskać wymaganą odległość 3 m od granicy z działką nr (...), ale projekt zamienny nie uzyskał akceptacji. Wskazał, że przekroczoną podczas budowy wysokość budynku, co zostało wskazane jako istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego, można obniżyć do wysokości projektowanej i zatwierdzonej pozwoleniem. Zdaniem skarżącego błędne jest stanowisko, że § 12 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych będzie miał zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy przepis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego będzie dopuszczał taką możliwość, gdyż możliwość zlokalizowania budynku w odległości określonej w § 12 ust. 4 rozporządzenia nie jest uzależniona od przewidywania takiej możliwości przez plan miejscowy, gdyż jest to przepis odrębny. Podniósł, że nakaz rozbiórki jest sankcją prawną sięgającą najdalej w ramach przepisów P.b., powodujące nieodwracalne lub trudne do odwrócenia skutki. Ze względu na to musi on być stosowany w sposób odpowiedni do stwierdzonego naruszenia prawa. Zobowiązuje to organ do rozważenia wszelkich możliwych przepisów przewidzianych przez prawo, aby nakaz rozbiórki był ostatecznością i wydawany był wyłącznie w takim zakresie, jaki jest niezbędny w celu przywrócenia stanu zgodnego z prawem.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 35 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w niej zawarte są zasadne.
Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest decyzja w przedmiocie nakazu rozbiórki, wydana na podstawie art. 51 ust. 5 P.b., wobec stwierdzenia, że przedłożony projekt zamienny nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa.
Należy zatem podnieść, że w przypadku gdy organ nadzoru budowlanego stwierdzi, że przy budowie dopuszczono się odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego o charakterze istotnym, bez stosownej decyzji zmieniającej, zobowiązany jest do wszczęcia tzw. postępowania naprawczego, określonego w art. 50-51 P.b. W ramach tego postępowania organ nadzoru budowlanego w pierwszej kolejności wydaje postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b.). Następnie, w myśl art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b., przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji, nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. W kolejnym etapie organ nadzoru budowlanego sprawdza, czy nałożony obowiązek został przez zobowiązanego wykonany i w zależności od dokonanych w tym zakresie ustaleń podejmuje odpowiednią decyzję. Jeśli adresat obowiązku w pełni zastosował się do jego treści, wówczas organ podejmuje decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego i o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych - jeżeli roboty budowlane nie zostały zakończone. W decyzji tej nakłada także obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (art. 51 ust. 4 P.b.). Jeżeli zaś obowiązek nie zostanie wykonany w terminie, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź też doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 5 P.b.).
Podkreślić także należy, że przedłożony przez inwestora projekt budowlanego zamienny podlega weryfikacji przez organ na zasadach przewidzianych w art. 35 P.b. Zatem projekt budowlany musi być zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, z wymaganiami ochrony środowiska oraz innymi przepisami, w tym techniczno-budowlanymi (art. 35 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 P.b.). Organ jest uprawniony również do sprawdzenia kompletności projektu budowlanego i posiadania wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 (art. 35 ust. 1 pkt 3 P.b.). Jednocześnie, w razie stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie przedłożonego projektu budowlanego, organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia (art. 35 ust. 3 P.b.).
Jak wynika z akt sprawy budowa przedmiotowego budynku została rozpoczęta na podstawie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku gospodarczego, zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, stanowiącym załącznik do decyzji. W wyniku przeprowadzonej kontroli, a także na podstawie analizy przedłożonej przez inwestora dokumentacji, w tym mapy z pomiaru kontrolnego posadowienia budynku, organ pierwszej instancji uznał, że obiekt ten został wykonany w sposób istotnie odstępujący od zatwierdzonego projektu budowlanego, a mianowicie jego wysokość rzeczywista od zaprojektowanego różni się o 0,73 m, co stanowi różnicę wysokości 11,68% podczas, gdy w myśl art. 36a ust. 5 pkt 2 P.b. dopuszczalne odstąpienie w zakresie wysokości wynosi 2%. Ponadto stwierdzono, że lokalizacja przedmiotowego obiektu budowlanego jest niezgodna z § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, a także że doszło do zmiany zamierzonego sposobu użytkowania budynku gospodarczego na mieszkalny jednorodzinny bez zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę. W związku z tym postanowieniem 14 października 2022 r. PINB wstrzymał prowadzenie dalszych robót budowlanych związanych z realizacją budynku, a następnie decyzją z 10 listopada 2022 r. nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia zamiennego projektu budowlanego (wraz ze wszystkimi branżami), uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych. Z kolei, po przedłożeniu przez inwestora w dniu 18 września 2023 r. projektu zamiennego, postanowieniem z 13 listopada 2023 r. PINB nałożył na skarżącego obowiązek usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym zamiennym w zakresie: braku układu konstrukcyjnego obiektu budowlanego, zastosowanych schematów konstrukcyjnych (statycznych), założeń przyjętych do obliczeń konstrukcji, w tym dotyczących obciążeń, oraz podstawowych wyników tych obliczeń (§ 11 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie projektu budowlanego), braku charakterystyki energetycznej budynku (§ 11 ust. 2 pkt 10 ww. rozporządzenia w sprawie projektu budowlanego) oraz braku danych technicznych obiektu budowlanego charakteryzujących wpływ obiektu budowlanego na środowisko i jego wykorzystywanie oraz na zdrowie ludzi i obiekty sąsiednie (§ 11 ust. 2 pkt 11 rozporządzenia w sprawie projektu budowlanego). Ponadto organ wskazał, że w przedłożonym projekcie budowlanym lokalizacja przedmiotowego obiektu budowlanego jest niezgodna z przepisami § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Pomimo przedłożenia przez skarżącego uzupełnionego projektu zamiennego organ uznał, że zaprojektowany został budynek mieszkalny jednorodzinny niezgodnie z § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, bowiem budynek został zlokalizowany w odległości mniejszej niż 3 m od granicy z działką.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że niewątpliwe doszło do istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego w zakresie wysokości budynku i jego zamierzonego sposobu użytkowania, a tym samym zasadne było wszczęcie postępowania naprawczego w trybie art. 50 i 51 P.b. Nie stanowiła natomiast odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego lokalizacja przedmiotowego budynku, gdyż zbliżenie do granicy działki poniżej 3 m wynikało z zatwierdzonego projektu budowlanego i udzielonego pozwolenia na budowę 19 stycznia 2018 r. Przy czym nie ulega wątpliwości, że pozwolenie to dotyczyło budowy budynku gospodarczego, a ponadto decyzja ta ostatecznie została wyeliminowana z obiegu prawnego, a zatem nie może ona stanowić punktu odniesienia do procedury naprawczej w przedmiotowym postępowaniu. Nie ulega natomiast wątpliwości, że projekt zamienny podlega weryfikacji pod kątem zgodności z przepisami prawa, a ewentualne jego zatwierdzenie zastępuje pierwotną decyzję o pozwoleniu na budowę. W związku z tym w postępowaniu naprawczym organ jest uprawniony do badania, czy lokalizacja budynku, z uwzględnieniem okoliczności, że nastąpiła zmiana zamierzonego sposobu użytkowania budynku z gospodarczego na mieszkalny, spełnia wymogi określone przepisami prawa, w tym rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Przy czym Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że przedmiotowy budynek w zakresie lokalizacji spełnia wymóg określony w § 12 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, gdyż przepis ten dotyczy budynku gospodarczego lub garażu, a przedmiotowy budynek został zmieniony z gospodarczego na budynek mieszkalny.
Jednakże podkreślić należy, że ocena prawidłowości przedłożonego projektu budowlanego zamiennego odbywa się w trybie określonym w art. 35 P.b., a zatem także z zastosowaniem art. 35 ust. 3 P.b. Przepis ten wyraźnie stanowi, że organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia "wskazanych nieprawidłowości". Oznacza to, że wezwanie ma konkretnie wskazywać nieprawidłowości wynikające z przedłożonego projektu budowlanego. Skoro jego wykonanie, bądź też niezastosowanie się do nałożonych obowiązków ma kluczowe znaczenie dla podjętego przez organ rozstrzygnięcia, to wydane postanowienie musi być jasne, precyzyjne i winno dokładnie określać stwierdzone przez organ nieprawidłowości, aby nie powstały jakiekolwiek wątpliwości co do potrzeby i sposobu wykonania obowiązku. Zatem postanowienie wzywające musi dokładnie określać stwierdzone przez organ nieprawidłowości oraz treść nałożonego obowiązku i sposób zastosowania się do niego, a zasadność nałożonych obowiązków winna zostać szczegółowo omówiona w uzasadnieniu postanowienia.
W ocenie Sądu postanowienie z 13 listopada 2023 r., skierowane do inwestora, wymogów powyższych nie spełnia. W postanowieniu tym wskazano jedynie, że lokalizacja przedmiotowego obiektu budowlanego jest niezgodna z przepisami § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, ale w żaden sposób nie określono na czym ta niezgodność polega. Dopiero w uzasadnieniu decyzji nakazującej rozbiórkę wyjaśniono szczegółowo, z jakich powodów uznano, że pomimo zlokalizowania ściany parteru w odległości 3,05 m od granicy z działką nr (...), nie został spełniony wymóg określony w § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Skoro jednak takie rozwiązanie zostało zaproponowane przez projektanta już w pierwszym projekcie zamiennym, przedłożonym przed wydaniem przedmiotowego postanowienia, a organ uznał, że rozwiązanie to nie odpowiada wymogom określonym w przepisach prawa, to obowiązkiem organu było nie tylko dokładne wskazanie zakwestionowanego rozwiązania projektowego, ale także szczegółowe uzasadnienie swojego stanowiska, tak aby inwestor mógł dostosować się do obowiązków nałożonych przez organ lub przedstawić argumentację, z jakich względów w jego ocenie przedstawione rozwiązanie nie narusza prawa. Inwestor nie może bowiem pozostawać w niepewności co do stanowiska organu w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości w projekcie budowlanym i dowiadywać się o nich dopiero z treści decyzji. Wydanie merytorycznej decyzji w przedmiotowej sprawie bez prawidłowego wezwania, o którym mowa w art. 35 ust. 3 P.b. stanowi nie tylko naruszenie tego przepisu prawa materialnego, ale jednocześnie narusza ogólne zasady postępowania administracyjnego, zwłaszcza wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadę prawdy obiektywnej i rozwijające tę zasadę przepisy art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
Natomiast nie do końca zrozumiałe jest stanowisko organu odwoławczego, kwestionujące przedłożenie przez inwestora projektu zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, a nie budynku gospodarczego. Podkreślić bowiem należy, że podstawą do wszczęcia postępowania naprawczego w przedmiotowej sprawie była między innymi zmiana zmierzonego sposobu użytkowania budynku z gospodarczego na mieszkalny, co w myśl art. 36a ust. 5 pkt 4 P.b. stanowi istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Skoro zaś inwestor został zobowiązany do przedłożenia zamiennego projektu budowlanego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, to dotyczyło to także sposobu użytkowania obiektu. Ponadto organ odwoławczy nie jest uprawniony do kwestionowania prawidłowości przedłożonego projektu budowlanego w takim zakresie, w jakim inwestor nie był wzywany do jego usunięcia w trybie art. 35 ust. 3 P.b.
W ponownym postępowaniu organ I instancji ponownie przeprowadzi postępowanie naprawcze w zakwestionowanym przez Sąd zakresie, mając na względzie zawarte powyżej wskazania, a następnie podejmie stosowne rozstrzygnięcie.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło