II SA/Ol 1062/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. L. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. L. i H. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Skarżąca A. L. we wniosku, złożonym wspólnie ze skarżącym H. L. (jej mężem), wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu małżonkowie podnieśli, iż nie posiadają środków finansowych koniecznych do pokrycia wpisu od skargi, a wobec tego brak zwolnienia od kosztów sądowych pozbawi ich prawa do sądu. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z dwójką dzieci. W skład ich majątku wchodzą dom o powierzchni ok. "[...]", nieruchomość rolna o powierzchni "[...]" ("ziemia użytkowana, maszyn brak, inwentarza brak, stodoła, obora, garaż") oraz samochód osobowy marki "[...]" o wartości ok. "[...]". W rubryce nr 10 skarżący wykazali dochód skarżącej z tytułu umowy zlecenia w wysokości "[...]" oraz dochód skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości "[...]" (łącznie: "[...]"), natomiast w rubrykach nr 5 i nr 11 – wydatki (łącznie: ok. "[...]"): ok. "[...]" (koszty związane z utrzymaniem domu, ogrzewaniem i konserwacją), ok. "[...]" (wyżywienie), "[...]" (utrzymanie dwóch samochodów i paliwo na dojazdy do pracy), ok. "[...]" (leczenie dziecka), ok. "[...]" (odzież i obuwie), ok. "[...]" (środki czystości), ok. "[...]" (wydatki szkolne) i dodali, że zmuszeni są często korzystać z pomocy materialnej rodziny. Proszą o drobne pożyczki pieniężne, aby zaspokoić podstawowe potrzeby. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącej i jej rodziny oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia, wezwana ona została do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do wykazanej we wniosku nieruchomości rolnej; "[...]" działek, których skarżący jak podnieśli w skardze są właścicielami, a także ewentualnych innych nieruchomości, wchodzących w skład ich majątku) oraz finansowej (w zakresie odnoszącym się do wysokości przychodu z działalności rolniczej za lata 2014-2015 i tytułów z jakich pochodzi, wysokości i rodzaju kosztów związanych z jej prowadzeniem oraz wysokości uzyskanego dochodu/straty za wskazane okresy; wysokości i rodzaju oraz terminów wypłat, przyznanych i/lub wypłaconych w latach 2014-2015 dotacji i/lub płatności w związku z prowadzoną działalnością rolniczą; ewentualnego korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, osoby trzecie lub członków rodziny; wysokości wykazanych we wniosku dochodów skarżących; wysokości i przeznaczenia ponoszonych wydatków; a ponadto wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków rodziny rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy). W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżąca nie przedłożyła ani żadnych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych ani żadnego pisma wyjaśniającego brak ich złożenia. Wobec powyższego nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy rzeczywiście skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, a jeśli tak – to w jakim zakresie. To, że skarżąca, mimo wezwania, nie przedkłada żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej 4-osobowej rodziny oraz źródeł jej utrzymania i ponoszonych przez nią wydatków, a także wyciągów z rachunków bankowych, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn braku ich złożenia, uniemożliwia zweryfikowanie oświadczenia skarżącej w zakresie sytuacji materialnej i tym samym ocenę jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Rodzi również wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach i nie pozwala przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżąca nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Wskazać należy, że oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. Na marginesie zauważyć należy, iż wezwanie o treści analogicznej do treści wezwania skarżącej adresowane zostało również do jej męża, będącego skarżącym. Udzielenie przez niego odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie umożliwiłoby zatem pozyskanie pożądanych informacji o sytuacji materialnej 4-osobowej rodziny z tego źródła, lecz on również nie przedłożył ani żadnych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych ani żadnego pisma wyjaśniającego brak ich złożenia. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.