II SA/Ol 1063/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Irena Szczepkowska Protokolant Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2010 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" Prezydent Miasta E. uchylił od dnia 1 marca 2007 r. własną decyzję z dnia "[...]" przyznającą M. L. prawo do zaliczki alimentacyjnej na okres od dnia 1 grudnia 2006r. do 31 sierpnia 2007r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 9 listopada 2007 r. wpłynęło zaświadczenie z Liceum Profilowanego dla Dorosłych w E. informujące, że M. L. była słuchaczką tej szkoły do dnia 2 lutego 2007 r. W związku z powyższym organ uznał, że od dnia 1 marca 2007 r. nie przysługiwała stronie zaliczka alimentacyjna. Po rozpoznaniu odwołania S. L., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia "[...]" uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Kolegium zarzuciło organowi pierwszej instancji brak dogłębnej analizy sytuacji wnioskodawczyni i jej córki oraz rozstrzygnięcie jedynie w oparciu o informację nadesłaną przez Liceum i uznało za niezbędne uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie. Decyzją z dnia "[...]" Prezydent Miasta E. uchylił punkt I decyzji własnej z dnia "[...]" i przyznał M. L. prawo do zaliczki alimentacyjnej w kwocie 380 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2006r. do dnia 28 lutego 2007r. W uzasadnieniu wskazał, że ze statutu Liceum Profilowanego dla Dorosłych w E. wynika, że dyrektor szkoły może, na podstawie uchwały rady pedagogicznej, skreślić słuchacza z listy w przypadkach określonych w statucie. Decyzja o skreśleniu jest przedkładana słuchaczowi na piśmie. Uchwałą Rady Pedagogicznej tego liceum z dnia "[...]" M. L. nie otrzymała promocji na semestr drugi. Z informacji Dyrektora szkoły wynika, że była ona słuchaczką Liceum w okresie od 9 września 2006 r. do 2 lutego 2007 r. i nie wywiązywała się ze swoich obowiązków oraz że nie była objęta indywidualnym tokiem nauczania. O skreśleniu z listy słuchaczy poinformowano jej matkę w bezpośredniej rozmowie. Wobec powyższego, zdaniem organu pierwszej instancji, M. L. utraciła status osoby uczącej się, a co za tym idzie prawo do zaliczki alimentacyjnej od dnia 1 marca 2007r. jej nie przysługuje.. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po rozpoznaniu odwołania S. L., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w całości. Wskazano w uzasadnieniu, że M. L. jest osobą posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Od września 2006 r. podjęła naukę w Liceum Profilowanym dla Dorosłych w E., jednak uchwałą Rady Pedagogicznej z dnia "[...]" nie otrzymała promocji na semestr drugi. Zaznaczono, że matka M. została niezwłocznie poinformowana o skreśleniu córki z listy słuchaczy Liceum. Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej przesłanką ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej po osiągnięciu pełnoletniości jest fakt kontynuowania nauki w szkole lub szkole wyższej. Prawo do zaliczki ustaje z momentem ukończenia nauki w szkole lub też przerwania nauki. M. L. od dnia 2 lutego 2007 r. nie była słuchaczką Liceum Profilowanego dla Dorosłych, a statusu tego została pozbawiona zgodnie z obowiązującym w szkole statutem, na mocy uchwały Rady Pedagogicznej. Odpadła zatem przesłanka pozwalająca przyznać jej prawo do zaliczki alimentacyjnej. Wyjaśniono też, iż decyzja wydana na podstawie art. 10a powołanej wyżej ustawy ma charakter konstytutywny. Stwierdzenie przez organ ziszczenia się przesłanek określonych w tym artykule wiąże się zatem z wydaniem decyzji uchylającej lub zmieniającej decyzję pierwotną. Zaznaczono, że skutek taki może nastąpić dopiero z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaistniała podstawa do uchylenia lub zmiany decyzji. W związku z powyższym, Kolegium uznało, iż organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że M. L. była uprawniona do zaliczki alimentacyjnej do dnia 28 lutego 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w O., wyrokiem z dnia "[...]", sygn. akt "[...]", po rozpoznaniu skargi S.L. reprezentującej córkę M. L. na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że kontynuowanie nauki w szkole lub w szkole wyższej do ukończenia 24 roku życia jest jedną z okoliczności warunkujących przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej. Stwierdził jednocześnie, że zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne ustalenie, od kiedy córka skarżącej przestała być słuchaczką Liceum, a tym samym niemożliwe było prawidłowe ustalenie okresu, na jaki przysługiwałoby jej prawo do zaliczki. Zalecił w konsekwencji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, aby organ administracji zwrócił się do dyrekcji szkoły w celu ustalenia czy była wydana pisemna decyzja dyrektora szkoły o skreśleniu M. L. z listy słuchaczy, a jeśli nie wydano takiej decyzji - to o wyjaśnienie, na jakiej podstawie wskazano datę jej skreślenia. Decyzją z dnia "[...]" Prezydent Miasta E. zmienił punkt pierwszy decyzji własnej z dnia "[...]" i przyznał M. L. zaliczkę alimentacyjną w kwocie 380 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2006r. do 28 lutego 2007r. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wywiódł, że z zebranego w sprawie materiału wynika, że dzień 2 lutego 2007 r. jest datą skutecznego skreślenia M. L. z listy słuchaczy Liceum Profilowanego dla Dorosłych, pomimo niedopełnienia przez dyrektora tej szkoły wymogów formalnych, ponieważ od grudnia 2006r. nie uczęszczała ona do szkoły i nie przystąpiła do sesji egzaminacyjnej. W złożonym odwołaniu S. L. zarzuciła, że organ pierwszej instancji zaakceptował nieprawidłowe działania dyrektora szkoły i obciążył ją i jej córkę odpowiedzialnością za te działania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że z mocy art. 41 ustawy z dnia 7 września 2007r.o pomocy osobom uprawnionym do alimentów postępowanie administracyjne w sprawie prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Z mocy art. 7 ust.1 tej ustawy zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. W dacie wydania decyzji ustalającej prawo do zaliczki M. L. miała ukończony 18 rok życia, zatem z prawa do świadczeń rodzinnych mogła korzystać tylko pod warunkiem pobierania nauki w szkole lub szkole wyższej. Była uczennicą Liceum Profilowanego dla Dorosłych w E., a z przyznanego prawa do zaliczki mogła korzystać tylko w czasie, w którym była uczennicą tej szkoły. Kolegium stwierdziło, że chociaż nie wydano decyzji administracyjnej o skreśleniu M. L. z listy uczniów Liceum, to uwzględniając brak promocji na kolejny semestr, M. L. nie była uczennicą szkoły i nie pobierała w niej nauki do końca okresu na który pierwotnie przyznano zaliczkę alimentacyjną, tj. do dnia 31 sierpnia 2007r. W świetle uchwały nr "[...]" Rady Pedagogicznej Liceum z dnia "[...]" w sprawie klasyfikacji w roku szkolnym 2006/2007, przyjęcie takiego założenia byłoby nieuprawnione. Na mocy tej uchwały promocji na semestr drugi nie otrzymała m.in. M. L.. Zawarto w niej też zapis, że słuchacze zostają skreśleni z dniem podjęcia uchwały. Wobec powyższego, w ocenie Kolegium, w przypadku wydania decyzji administracyjnej, data 2 lutego 2007 r. zostałaby wskazana jako data zaprzestania nauki w szkole przez M. L.. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w piśmie dyrektora szkoły z dnia "[...]", w którym podano, że nie otrzymała ona promocji na semestr drugi, lecz miała możliwość powtarzania semestru, z czego jednak nie skorzystała i na podstawie powyższej uchwały została skreślona z listy słuchaczy. W ocenie organu odwoławczego, zasadne jest stanowisko, że chwilą skutecznego skreślenia M. L. z listy słuchaczy liceum i zaprzestania przez nią nauki jest data wydania uchwały Rady Pedagogicznej, tj. 2 lutego 2007r, po której to dacie M. L. nie uczyła się, jak wymaga tego art. 7 ust 1 ustawy. Kolegium wyjaśniło ponadto, że sprawa niewydania decyzji administracyjnej o skreśleniu z listy słuchaczy przez dyrektora tej placówki nie znajduje się w kompetencji organu administracji i nie mogła być przez Kolegium oceniana. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję M. L. zarzuciła, że organ odwoławczy zmienił swoje stanowisko w sprawie, chociaż stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie. Podkreśliła, że nie wydano decyzji o skreśleniu jej córki z listy słuchaczy liceum, ponadto nie poinformowano jej o skreśleniu córki. Podniosła, że Kolegium uwzględniło tylko stanowisko dyrektora liceum, pomijając całkowicie wyjaśnienia skarżącej. Stwierdziła, że ani ona, ani jej córka nie składały "rezygnacji ze szkoły" i nie odebrały dokumentów. Ponadto, podniosła zarzuty dotyczące nieprawidłowości w działaniach dyrektora szkoły oraz polityki państwa w sprawach pomocy społecznej, a także wskazała na swoją trudną sytuację rodzinną i materialną i wniosła o umorzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Na wstępie rozważań wskazać należy, że zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Zatem ocenie w postępowaniu przed sądem administracyjnym podlega prawidłowość stosowania i wykładni przepisów prawa przez organy orzekające w toku postępowania administracyjnego. Kryterium legalności ( zgodności z prawem) powoduje, że sąd administracyjny może wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm./ - dalej jako p.p.s.a.). Tym samym sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Natomiast w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd może wadliwość kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie to odpowiada prawu, wobec czego skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić. Rozpoznawana sprawa była już przedmiotem kontroli sądu. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana po uchyleniu wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 3 lutego 2009 r. (sygn. akt II SA/Ol 966/08) wcześniejszych decyzji organów. W wyroku tym Sąd nakazał organom ustalenie, czy była wydana pisemna decyzja dyrektora szkoły o skreśleniu M. L. z listy słuchaczy, bądź też – w przypadku gdyby nie wydano takiej decyzji - wyjaśnienie, na jakiej podstawie dyrektor szkoły podał datę jej skreślenia. Zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Cytowany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że organ administracji publicznej i sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie, muszą uwzględnić ocenę prawną i wskazania wyrażone wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Wykonując wskazania sądu organ pierwszej instancji wystąpił do Dyrektora Liceum Profilowanego dla Dorosłych ZDZ w B. z siedzibą w E. o udzielenie informacji, czy była wydana decyzja dyrektora o skreśleniu M.L. z listy słuchaczy w 2007 r., a w przypadku gdyby nie wydano takiej decyzji o wyjaśnienie, na jakiej podstawie wskazano w zaświadczeniu z dnia 5 listopada 2007 r. datę skreślenia jej z listy słuchaczy. W piśmie z dnia "[...]" dyrektor szkoły wyjaśnił, że M. L. została skreślona z listy słuchaczy na podstawie uchwały Rady Pedagogicznej Liceum Profilowanego dla Dorosłych nr "[...]" z dnia "[...]"r. Dodatkowo w piśmie z dnia 7 maja 2009 r. podał, że nie wydano decyzji o skreśleniu słuchaczki. Wyjaśnił, że M. L. miała możliwość powtarzania semestru, lecz nie skorzystała z tego prawa. Wobec tego na podstawie powyższej uchwały została skreślona z listy słuchaczy. Rację ma skarżąca, że powyższe działania nie są zgodne z trybem relegowania słuchacza przewidzianym w § 28 statutu szkoły. Bezspornie bowiem dyrektor liceum nie wydał decyzji o skreśleniu córki skarżącej, ani tym bardziej nie doręczył jej na piśmie. Jednakże należy zauważyć, że w sprawie nie jest również sporne, iż, bez względu na przyczyny, M. L. nie uczęszczała na zajęcia lekcyjne od dnia 9 grudnia 2006 r., co jednoznacznie wynika z pisma dyrektora szkoły z dnia 10 marca 2008r. Uchwałą nr "[...]" Rady Pedagogicznej Liceum Profilowanego dla Dorosłych z dnia 2 lutego 2007 r. w sprawie klasyfikacji w roku szkolnym 2006/2007 nie otrzymała promocji na semestr drugi. Podjęcie uchwały o skreśleniu słuchacza z listy słuchaczy Liceum jest jednym z etapów relegowania z tej szkoły. Wskazać należy, że w myśl art. 41 ustawy z dnia 7 września 2007r. o Pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( tekst. jedn. Dz. U. z 2009r Nr 1 poz.7 ze zm.) sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Unormowanie to oznacza, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). W myśl art. 7 ust. 1 tej ustawy zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Jak wskazano w powołanym wyżej wyroku z dnia "[...]", okolicznością, od której uzależnione jest przyznanie skarżącej prawa do zaliczki, jest pobieranie nauki w szkole lub w szkole wyższej do ukończenia 24 roku życia. Warunek ten ma charakter obligatoryjny i jego niespełnienie, tj. zakończenie lub przerwanie nauki, powoduje utratę prawa do zaliczki. W ocenie Sądu należy przyjąć, że z dniem podjęcia uchwały przez radę pedagogiczną, skarżąca nie kontynuowała już nauki w Liceum. W postępowaniu administracyjnym wyjaśniono, że przyjęto dzień 2 lutego 2007 r. za datę zakończenia nauki przez M. L., gdyż jest to data podjęcia uchwały o skreśleniu jej z listy słuchaczy z uwagi na nieotrzymanie promocji na semestr drugi. Przy czym podkreślić należy, że skarżąca nie uczęszczała do szkoły już od grudnia 2006r. Ponadto zaznaczyć trzeba, że organy administracji nie mają kompetencji, żeby skutecznie domagać się od władz szkoły wydania decyzji o skreśleniu z listy słuchaczy. Zatem skoro skarżąca przestała być słuchaczką Liceum dla Dorosłych w E. z dniem 2 lutego 2007 r., to tym samym odpadła przesłanka warunkująca prawo do zaliczki alimentacyjnej – uczenie się w szkole lub w szkole wyższej. W tej sytuacji na podstawie art. 10a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej, organ właściwy wierzyciela mógł bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do zaliczki, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do zaliczki. Podniesione w skardze zarzuty nie podważają prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy. Skarżąca nie kwestionowała ustalenia, że przerwała naukę w szkole, a fakt, że nie dopełniono wymogów formalnych związanych z relegowaniem jej ze szkoły, pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.