II SA/Ol 1064/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy na skutek sprzeciwu A.H. od zarządzenia Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 7 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Ol 1064/14 w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 24 listopada 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A.H. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych postanawia: odmówić przyznania A.H. prawa pomocy. A.H. wniósł do tutejszego Sądu skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia [...] w przedmiocie orzeczenia o braku przesłanek do wydania decyzji nakazującej A.H. wykonania robot budowlanych w celu doprowadzenia wykonanej inwestycji do stanu zgodnego z prawem. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi skarżący w dniu 24 listopada 2014 r. wystąpił m.in. z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przedkładając formularz wniosku PPF. Wobec pozostawienia bez wypełnienia licznych rubryk złożonego wniosku referendarz sądowy wezwaniem z dnia 26 listopada 2014 r. zobowiązał skarżącego, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, do usunięcia braków formalnych poprzez uzupełnienie wskazanych rubryk wniosku. Zarządzeniem z dnia 7 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Ol 1064/14, Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego z dnia 24 listopada 2014 r. o przyznanie prawa pomocy wyjaśniając, że ponieważ skarżący w terminie 7 dni od doręczenia mu wezwania wraz z oryginałem wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzupełnił wniosku, konieczne było rozstrzygnięcie jak wyżej. Z zachowaniem ustawowego terminu A.H. wniósł sprzeciw na to zarządzenie wskazując, że sprzeciw jest uzasadniony i zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) zwanej dalej; ustawą ppsa., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpoznaniu. Co do zasady w postępowaniu sądowym strona zobowiązana jest do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie - art. 199 ustawy ppsa.. Prawo pomocy stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego powodu, nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na wyjątkowy charakter przyznanie prawa pomocy winno być stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. FZ 478/04 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Należy jednakże mieć na uwadze także tę okoliczność, że Sąd odnosząc się do przesłanek przesądzających uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy musi dokonywać wyważenia pomiędzy interesem państwa w pobraniu opłat sądowych z jednej strony a interesem skarżącej w dochodzeniu roszczeń przed sądem z drugiej strony, bowiem o przyznaniu prawa pomocy decyduje sytuacja materialna osoby fizycznej składającej wniosek, oceniana w kontekście możliwości poniesienia przez nią pełnych kosztów postępowania. Tak pojmowana instytucja prawa pomocy oznacza, że sąd administracyjny jest zobowiązany do takiego rozstrzygania o kosztach, które zapewni realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu tj. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (por. postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2012 r. sygn. I FZ 570-581/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to w interesie strony leży dołożenie należytej staranności przy składaniu wyjaśnień co do własnej sytuacji materialnej, tak aby składane oświadczenia nie budziły wątpliwości. To strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy ppsa. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postepowania lub w toku postępowania. Natomiast z art.252 § 1 i 2 ww. ustawy wynika, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wniosku. Z akt sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący w dniu 24 listopada 2014 r. złożył druk wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy, który jednak w licznych rubrykach nie zawierał żadnych informacji, co skutkowało koniecznością jego uzupełnienie w trybie art. 258 § 2 pkt 5 ustawy ppsa., z pouczeniem skarżącego o skutku pozostawienia wniosku bez rozpoznania w sytuacji braku jego uzupełnienia w terminie dni 7, stosownie do treści art. 257 ustawy ppsa. Zarządzenie wzywające do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z pouczeniem o skutku jego nieuzupełnienia oraz przekazanym oryginałem wniosku, zostało doręczone skarżącemu w dniu 12 grudnia 2014 r. do rak adresata (karta 32 akt). Wobec tego wniosek winien zostać uzupełniony i odesłany do Sądu w terminie do dnia 19 grudnia 2014 r. W wyznaczonym terminie skarżący nie usunął braków formalnych złożonego wniosku PPF, co prawidłowo należało uznać za przesłankę uzasadniającą pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Stosownie bowiem do treści art. 257 ustawy ppsa. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Sąd ponownie rozpoznając sprawę nie miał możliwości przyznać skarżącemu prawa pomocy, skoro z przedłożonego formularza nie wynika zarówno zakres wniosku, jak również nie wynika jaka jest faktyczna sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego, skoro w rubrykach wniosku PPF oznaczonych numerami; 4,6,7.1 (pozycje: "mieszkanie"’ "nieruchomość rolna"’ "inne nieruchomości"), 7.2.1, 8 i 10 nie zostały wypełnione ani skreślone, a w rubryce 7.2.2. nie zostały wymienione , określone przez wnioskodawcę jako "nieliczne", przedmioty o wartości powyżej 3000 euro. W złożonym sprzeciwie skarżący także nie składa żadnych wyjaśnień dotyczących braków złożonego wniosku, tak zatem Sąd nie ma pełnych informacji o stanie majątkowym skarżącego, co uniemożliwia mu przyznanie prawa pomocy, które przysługuje jedynie osobom, które nie są w stanie ponieść odpowiednio jakichkolwiek kosztów postępowania lub pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Regulacja art. 246 § 1 ustawy ppsa. obliguje Sąd do przyznania prawa pomocy w określonym zakresie, w przypadku stwierdzenia spełnienia przez wnioskodawczynię przesłanek określonych w tym przepisie, natomiast złożony wniosek nie umożliwia oceny, czy stronie przysługuje prawo pomocy z uwagi na jej sytuację materialną i dochodową. Ciężar dowodu okoliczności wskazujących na brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Skoro strona skarżąca nie udzieliła informacji na temat swojej sytuacji brak jest możliwości przyznania jej prawa pomocy. W niniejszej sprawie na tle przedstawionego wniosku (niepełnego) nie można uznać, aby skarżący wykazał w sposób przekonujący, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, w związku z czym Sąd odmówił przyznania prawa pomocy. Dlatego też biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 257 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.