II SA/Ol 1068/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 15 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. i H. P. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. W związku z doręczeniem M. P. odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia solidarnie przez skarżących – M. i H. P. wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody z dnia "[...]", Nr "[...]", skarżący, na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, podpisanym również przez skarżącą – jego żonę, złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata ("w X."). Z jego uzasadnienia wynika, że małżonkowie prowadzą wspólnie gospodarstwo rolne, "[...]". Dochodowość gospodarstwa jest bardzo niska, a stałe wydatki – prąd, gaz, opał i lekarstwa wynoszą minimum "[...]". Ze względu na stan zdrowia małżonkowie nie mogą podjąć dodatkowych prac zarobkowych. Wnioskodawca jest "[...]" na zwolnieniu lekarskim i jest niezdolny do pracy. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, do ich majątku należy dom o powierzchni "[...]" oraz nieruchomość rolna o powierzchni "[...]" ("[...]" przeliczeniowych). W rubryce nr 10 wykazano dochód z tytułu "dopłaty rolne gosp. rolne" w kwocie "[...]". W rubryce nr 9 wpisano "kredyt w banku "[...]" ok. "[...]"" oraz "komornik sądowy X. ok. "[...]"". Do przedmiotowego wniosku załączona została kopia zaświadczenia o stanie zdrowia wnioskodawcy. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego żony oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia, wnioskodawca wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń w zakresie dotyczącym prowadzonej działalności rolniczej, ponoszonych miesięcznie wydatków oraz zobowiązań wykazanych w rubryce nr 9, a ponadto dokumentów źródłowych w postaci wyciągów z posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy. Wnioskodawca pouczony został jednocześnie, że nieprzedłożenie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w wyznaczonym w wezwaniu terminie może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie wnioskodawca przedłożył pismo procesowe, podpisane również przez skarżącą, w którym wyjaśniono, że nieruchomość rolna wykorzystywana jest pod uprawę "[...]". "[...]". W 2011 r. z powodu suszy i bardzo niskich plonów do uprawy trzeba było dołożyć. W 2012 r. prace w polu jeszcze się nie zakończyły i przychody będą znane dopiero po sprzedaży "[...]", ale będą "niezbyt wysokie". Poza uprawą prowadzona jest hodowla kur ("[...]" sztuk), dochód ze sprzedaży jajek wynosi ok. "[...]" miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, iż obecnie nie dysponuje dokumentami, z których wynikają terminy wypłat i dokładna wysokość dopłat otrzymywanych w związku z prowadzoną działalnością rolniczą, ale wynoszą one ok. "[...]". Dokładne dane w tym przedmiocie poda w odrębnym piśmie. Odnosząc się do kwestii ponoszonych wydatków, wskazano, iż ich wysokość wynosi ok. "[...]" (gaz, prąd, węgiel, leki i wyżywienie), natomiast w kwestii wykazanych zobowiązań podniesiono, iż dwa kredyty (na "[...]" i na "[...]") zaciągnięte zostały na cele konsumpcyjne i remontowe (raty miesięczne w związku z ich spłatą wynoszą "[...]"), a "sprawa u komornika jest w tej chwili zawieszona" w związku z prowadzonym postępowaniem ugodowym. Wskazano, iż wnioskodawca jest nadal na zwolnieniu lekarskim i kontynuuje leczenie. Dodano również, iż małżonkowie korzystają z pomocy finansowej rodziny. Do przedmiotowego pisma procesowego załączone zostały kopie: wypisu z treści orzeczenia lekarskiego oraz zaświadczenia o stanie zdrowia wnioskodawcy (załączonego już do wniosku), a także historie, wyciągi i wydruk wraz z zaświadczeniem z rachunków bankowych wnioskodawcy, jego żony i wspólnych oraz zawiadomienia dotyczące zaciągniętych kredytów i polecenie przelewu środków pieniężnych na rachunek bankowy komornika sądowego. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do strony, która w sposób nie budzący wątpliwości wykazała, że ujawniona przez nią sytuacja materialna odzwierciedla w pełni jej sytuację rzeczywistą, a ta uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Oświadczenia strony co do sytuacji materialnej niepełne, nieścisłe, czy też sprzeczne, nie mogą stanowić tym samym podstawy do podjęcia korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że oświadczenia i dokumenty źródłowe, złożone w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie, nie pozwalają na stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że wnioskodawca spełnia przesłankę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Nie pozwalają one na ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych jego 2-osobowej rodziny, gdyż zawierają nieścisłe i niepełne informacje. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż w oświadczeniu zawartym we wniosku, wykazano dochód z tytułu "dopłaty rolne gosp. rolne" w kwocie "[...]". W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie, w odniesieniu do żądania wskazania rzeczywistych przychodów i dochodów uzyskanych z tytułu działalności rolniczej w 2011 r. i 2012 r., wskazano, iż z tytułu uprawy gruntów w 2011 r. poniesiono stratę, a w 2012 r. brak jest jeszcze przychodu, dochód z tytułu sprzedaży jajek to "[...]" miesięcznie, a wysokość dopłat wynosi ok. "[...]" (co stanowi "[...]" miesięcznie). Przekazane informacje na temat wysokości dochodu z tytułu działalności rolniczej nie są zatem zbieżne. Wysokość wykazanych dochodów nie odpowiada również wysokości wykazanych wydatków. Zgodnie bowiem z dodatkowym oświadczeniem wydatki miesięczne tylko na gaz, prąd, węgiel, leki i wyżywienie oraz spłatę rat kredytów wynoszą łącznie ok. "[...]", a zatem przewyższają wysokość dochodu wykazanego zarówno w dodatkowym oświadczeniu, jak i w oświadczeniu zawartym we wniosku. W dodatkowym oświadczeniu wskazano wprawdzie, czego nie wskazano we wniosku, że małżonkowie korzystają z pomocy finansowej rodziny, a z historii rachunków bankowych żony wnioskodawcy wynika, iż na jeden z nich (złożony jedynie za okres niepełnych dwóch miesięcy) wpłynęły w "[...]" dwukrotnie kwoty po "[...]", a na drugi – w "[...]" kwota "[...]", a ponadto w okresie od "[...]" do "[...]" kwoty zasiłku chorobowego w różnej wysokości za różne okresy ("[...]"), to jednak nie wyjaśniono, czy wpływy wskazane jako pierwsze pochodzą właśnie od rodziny, czy też pochodzą z innego źródła, czy mają charakter stały, czy też tylko okazjonalny. Nie dysponując pełną wiedzą na temat wszystkich źródeł, z jakich pochodzą środki pieniężne, którymi dysponuje wnioskodawca i jego żona oraz ich wysokości nie można stwierdzić, jak w rzeczywistości kształtuje się sytuacja materialna jego rodziny oraz, czy rzeczywiście nie posiada on żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niego obiektywnie niemożliwe. Podkreślić należy, iż w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy to na stronie spoczywa ciężar wykazania tych okoliczności, rozpoznający wniosek o jego przyznanie nie może ich domniemywać. Reasumując, stwierdzić należy, że wobec nieścisłych i niepełnych oświadczeń na temat sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego żony nie jest możliwa ocena rzeczywistych zdolności płatniczych jego 2-osobowej rodziny, a tym samym nie jest możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że wnioskodawca spełnia przesłankę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy zarówno we wnioskowanym przez niego zakresie, jak i w zakresie węższym. Na zakończenie, zauważyć należy również, iż z historii rachunku bankowego żony wnioskodawcy wynika, iż po złożeniu przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy na rachunek ten w dniu "[...]" wpłynęła kwota "[...]", w tym też dniu wypłacono z tego rachunku kwotę "[...]". W dodatkowym oświadczeniu wnioskodawca nie wskazał natomiast na zwiększone w tym okresie wydatki rodziny, nie wyjaśnił również, dlaczego z tej kwoty nie było, czy też nadal nie jest możliwe opłacenie kosztów postępowania w niniejszej sprawie w całości lub w części. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.