II SA/Ol 1069/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części w sprawie ze skargi B. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie warunków zabudowy – uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z dnia "[...]", złożonym na urzędowym formularzu, B. G. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu podniosła, iż po pokryciu niezbędnych miesięcznych wydatków na gaz ("[...]" w sezonie grzewczym), media, telefon, energię, czynsz (ok. "[...]" łącznie), leki (ok. "[...]") i dokształcanie ("[...]") pozostaje jej ok. 800 zł na żywność, środki higieniczne i ewentualne naprawy domowe. W tej zaś sytuacji każdy dodatkowy wydatek jest dość poważnym uszczupleniem dla jej budżetu domowego. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. Do jej majątku należy mieszkanie o powierzchni "[...]". Źródłem jej utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w kwocie "[...]". Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Co do zasady, strona zobowiązana jest bowiem do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 powołanej ustawy). Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego też powodu, nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na wyjątkowy charakter tej instytucji przyznanie prawa pomocy powinno być stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności zaś posiada stały miesięczny dochód, który po zabezpieczeniu koniecznych kosztów jej utrzymania pozwala na poczynienie oszczędności, to powinna partycypować w kosztach postępowania. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż przedstawiona wyżej sytuacja materialna skarżącej nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych. W warunkach niniejszej sprawy, możliwość zgromadzenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania w tym zakresie daje bowiem skarżącej stosunkowo wysoki miesięczny dochód w wysokości "[...]". Zauważyć należy, iż po pokryciu wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, leczeniem i dokształcaniem, skarżącej pozostaje, w zależności od wysokości opłat za gaz, ok. 800-1.000 zł miesięcznie z przeznaczeniem "na żywność, środki higieniczne, ewentualne naprawy domowe". Mając zatem na uwadze wysokość tych środków, jak również okresowy charakter wydatków na naprawy domowe, stwierdzić należy, że dają one realną możliwość nie tylko zabezpieczenia środków na utrzymanie konieczne skarżącej, ale również poczynienia oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Potwierdzeniem tego jest uiszczenie przez skarżącą, przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, wpisu od skargi. Zauważyć jednocześnie należy, iż uiszczenie wpisu od skargi było na obecnym etapie postępowania sądowego jedynym wymogiem dla nadania sprawie dalszego biegu. Na dalszym jego etapie, w zależności od podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, mogą bowiem, ale nie muszą, pojawić się dalsze koszty sądowe. Mając zaś na uwadze wysokość dochodu skarżącej, stwierdzić należy, iż przy oszczędnościach w wydatkach możliwe będzie uiszczenie przez nią również ewentualnych dalszych kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla niej utrzymania. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.