II SA/Ol 1069/10
WyrokWSA w Olsztynie2011-02-10
Skład orzekający: Adam Matuszak, Marzenna Glabas, Bogusław Jażdżyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nie była stroną postępowania zwykłego, może mieć interes prawny do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w tym postępowaniu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji była przedwczesna. Organ administracji miał obowiązek wszechstronnie zbadać, czy skarżąca posiada interes prawny, który może wynikać z aktualnego wpływu wadliwej decyzji na jej sytuację prawną, nawet jeśli nie była stroną postępowania pierwotnego. Sama okoliczność, że skarżąca nie była stroną postępowania zwykłego, nie wyklucza automatycznie jej legitymacji do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej wymianę gruntów, twierdząc, że została omyłkowo scalona i pozbawiona części swojej własności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego, ponieważ nie była właścicielką spornej działki w dacie wydania decyzji pierwotnej i nie była stroną tamtego postępowania. Skarżąca zaskarżyła tę decyzję, argumentując, że organ nie zbadał wyczerpująco materiału dowodowego i naruszył przepisy postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu, orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant st. sekretarz sądowy Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi B. L.- I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej B. L.- I. kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z dnia "[...]" B.L.I., zwróciła się do Wojewody z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w "[...]" z dnia "[...]", Nr "[...]", co do części działki "[...]". W uzasadnieniu wniosku podała, że na mocy zniesienia współwłasności nieruchomości (akt notarialny "[...]") była właścicielką działek nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha, nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha i nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha. W latach osiemdziesiątych wyżej wymienione działki scalono, w wyniku czego dwukrotnie powstała działka nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha. Scalenie zostało dokonane omyłkowo, bowiem przepisy prawa nie zezwalają na scalanie działek nie sąsiadujących ze sobą. Wskazała, że w operacie geodezyjnym brak jest przedmiotowej decyzji o scaleniu i sprzedając w "[...]" działkę nr "[...]", odpowiadającą mniej więcej powierzchni działki nr "[...]" Skarbowi Państwa - Okręgowi Kolei Państwowych, pozostawała w przekonaniu, że sprzedaje działkę nr "[...]". Rzekomo scalona działka nr "[...]" weszła zaś w skład między innymi działki nr "[...]", przekazanej Gminie Miejskiej "[...]" w drodze zamiany dokonanej zaskarżoną decyzją z dnia "[...]". W wyniku późniejszych podziałów działka nr "[...]" oznaczona została aktualnym numerem "[...]" i w jej skład prawdopodobnie wchodzi powierzchnia działki nr "[...]". Wnioskodawczyni wskazała, że nie zgłasza roszczeń do działki nr "[...]", gdyż była przekonana, o czym wcześniej wspomniała, że rozporządza działką nr "[...]". Uważa jednak, że została bezprawnie pozbawiona działek nr "[...]" i "[...]". Zaskarżoną zaś decyzją Kierownik Urzędu Rejonowego w "[...]" rozporządził mieniem (działką nr "[...]"), które nigdy nie było własnością Skarbu Państwa.
Wskazany wniosek Wojewoda, postanowieniem z dnia "[...]", przekazał w trybie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, do rozpatrzenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu.
Decyzją z dnia "[...]", znak: "[...]", na podstawie art. 157 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (DZ. U. nr 98, poz. 1071 z 2001 r. ze zmianami), dalej jako: K.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w "[...]" z dnia "[...]", Nr "[...]", orzekającej o zatwierdzeniu projektu wymiany gruntów niezabudowanych, należących do Zarządu Miasta "[...]" o powierzchni "[...]" w działkach nr "[...]" i "[...]" położonych w obrębie m. "[...]" przy ul. "[...]" i ul. "[...]" i oszacowanych na ogólną kwotę "[...]" zł na grunty niezabudowane o powierzchni "[...]" ha w działkach nr "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", ‘[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]" i "[...]", położone w obrębie miasta "[...]", należące do Skarbu Państwa, oszacowane na ogólną sumę "[...]" zł - w zakresie dotyczącym działki nr "[...]". Jako powód odmowy wszczęcia postępowania Kolegium wskazało, że pełnomocnik wnioskodawczyni pomimo wezwania do wykazania jej interesu prawnego w żądaniu wszczęcia tego postępowania nie przedstawił dowodu pozwalającego uznać, iż legitymuje się ona tytułem prawnorzeczowym, choćby do części działki nr "[...]". Natomiast z materiału dowodowego wynika, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego, w księdze wieczystej Nr "[...]", prowadzonej między innymi dla rzeczonej działki wpisany był jako właściciel Skarb Państwa. Odnośnie do tego wpisu Kolegium uznało, iż nie jest uprawnione do badania tej kwestii w ramach postępowania nieważnościowego, jednocześnie jest związane omawianym wpisem ze względu na art. 3 i art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147 ze zm.).
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B.L.I. zarzuciła powyższej decyzji Kolegium naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na jej treść, a mianowicie art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nierozpatrzenie zebranego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.
W uzasadnieniu wnioskodawczyni powołała się na załączony do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji odpis aktu notarialnego Rep. "[...]", oraz pismo z dnia "[...]", w którym geodeta powiatowy przedstawił historię przekształceń związanych z działkami wymienionymi w rzeczonym akcie, to jest: nr "[...]", "[...]" i "[...]" położonymi w "[...]" przy ul. "[...]". Dokumenty te oraz pozostałe załączone do wniosku są wystarczające do wykazania interesu prawnego oraz pozwalają stwierdzić, iż wnioskodawczyni legitymuje się tytułem prawnorzeczowym do działki nr "[...]".
Wnioskodawczyni wskazała, iż przeprowadzenie postępowania w kwestii nieprawidłowości działania organów administracji zaistniałych pomiędzy rokiem "[...]" a "[...]" jest jedynym sposobem pozwalającym ocenić, czy zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w "[...]" z dnia "[...]", została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast powoływanie się przez Kolegium na przepisy art. 3 i art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece jest bezzasadne.
Nadto wnioskodawczyni podniosła, że to organ administracji powinien podjąć wszelkie niezbędne kroki do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. Natomiast w niniejszej sprawie Kolegium usiłuje nałożyć na nią obowiązki, których realizacja leży w gestii samego organu i nie dąży do załatwienia sprawy kierując się interesem obywatela lecz zamyka mu drogę do dochodzenia jego prawa własności, które zostało ewidentnie naruszone przez czynności faktyczne organów Skarbu Państwa.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia "[...]", znak "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 i art. 157 § 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję z dnia "[...]", odmawiającą wszczęcia postępowania w tej sprawie.
Kolegium wskazało, iż stosownie do art. 157 § 2 K.p.a., z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może wystąpić strona, to jest ten, kto ma w tym interes prawny, czyli oparty na prawie. Interes prawny, o ile nie wynika z dotychczasowego materiału sprawy, powinien być przez wnioskującego o stwierdzenie nieważności decyzji wykazany. Nie można zgodzić się z wnioskodawczynią, że przedstawione przez nią dokumenty: odpis aktu notarialnego Rep. "[...]" zniesienia współwłasności nieruchomości oraz pismo Starostwa Powiatowego w "[...]" z dnia "[...]", podpisane przez geodetę powiatowego są wystarczające do uznania, że legitymuje się ona tytułem prawno- rzeczowym do części działki nr "[...]" położonej w obrębie miasta "[...]", wobec czego ma ona interes prawny dający jej możliwość domagania się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w "[...]" z dnia "[...]", w części orzekającej o zatwierdzeniu projektu wymiany tej działki. Kolegium wskazało, iż z postanowienia Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia "[...]" Kw. "[...]", między innymi dla działki nr "[...]" położonej w "[...]" została założona księga wieczysta KW Nr "[...]", w której jako właściciela w dziale II wpisano Skarb Państwa. Stosownie zatem do art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece należy domniemywać, że prawo własności Skarbu Państwa do tej działki zostało wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Jest to domniemanie wzruszalne i może być obalone przez przeprowadzenie dowodu przeciwnego. Jednak przeprowadzenie takiego dowodu przekracza w ocenie Kolegium ramy postępowania nieważnościowego. Z przedstawionego bowiem przez wnioskodawczynię pisma geodety powiatowego wynika, że nabyte przez nią na mocy zniesienia współwłasności nieruchomości działki nr "[...]", "[...]" i "[...]" położone w "[...]" były w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku przedmiotem scalenia, a więc odrębnego postępowania, którego dokumentacja dodatkowo jest niekompletna. Poza tym wbrew twierdzeniu wnioskodawczyni to na osobie wnoszącej o wszczęcie postępowania nieważnościowego ciąży obowiązek wykazania swego interesu prawnego w tym postępowaniu, a więc przedstawienia dowodu obalającego omawiane domniemanie. W ocenie Kolegium wnioskodawczyni tego nie uczyniła. Przedstawiony bowiem przez nią akt notarialny świadczy jedynie o nabyciu przez nią własności wyżej wymienionych działek w dniu jego sporządzenia, w dniu "[...]". Brak natomiast w przedstawionym przez wnioskodawczynię materiale dowodowym dokumentu, z którego by wynikało, że była ona właścicielką działki nr "[...]" w dacie wydania decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w "[...]" z dnia "[...]", bądź jest nią obecnie albo posiada inny tytuł prawnorzeczowy do tej działki. Takiego stwierdzenia brak również w innych znajdujących się w aktach sprawy dokumentach, włącznie z pismem geodety powiatowego z dnia "[...]".
Na powyższą decyzję Kolegium B.L.I. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Wskazując na argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na jej treść, a mianowicie art. 7 w związku z art. 61§ 1 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez odmowę wszczęcia postępowania, niepodjęcie czynności niezbędnych do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nierozpatrzenie zebranego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i przyjęcie, że:
- wnioskodawczyni nie wykazała interesu prawnego, dającego jej możliwość domagania się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w "[...]" z dnia "[...]", w części orzekającej o zatwierdzeniu projektu wymiany działki nr "[...]", obręb "[...]";
- zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do twierdzenia, iż wnioskodawczyni legitymuje się tytułem prawnorzeczowym, choćby do części nieruchomości, to jest działki nr "[...]";
- przyjęcie, że z uwagi na treść art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece organ rozpatrujący wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest uprawniony do badania nieprawidłowości zaistniałych w latach "[...]", gdyż przekraczałoby to ramy postępowania nieważnościowego.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, odwołując się do argumentów zawartych w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami, między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zwanej dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia "[...]".
Istota sprawy sprowadza się do ustalenia kwestii, czy skarżącej przysługuje przymiot strony w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w "[...]" z dnia "[...]", orzekającej o zatwierdzeniu projektu wymiany gruntów niezabudowanych, należących do Zarządu Miasta "[...]" o powierzchni "[...]" w działkach nr "[...]" i "[...]" położonych w obrębie m. "[...]" przy ul. "[...]" i ul. "[...]" i oszacowanych na ogólną kwotę "[...]" zł na grunty niezabudowane o powierzchni "[...]" w działkach nr "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]" i "[...]", położone w obrębie miasta "[...]", należące do Skarbu Państwa, oszacowane na ogólną sumę "[...]" zł - w zakresie dotyczącym działki nr "[...]".
Wskazać należy, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 K.p.a. Zatem może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Postępowanie to, jako będące postępowaniem nadzwyczajnym, zgodnie z art. 157 § 2 K.p.a. wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wszczęcie postępowania nieważnościowego wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2003 r., sygn. akt I SA 2128/02, niepubl.).
Na zasadzie art. 157 § 3 K.p.a., stanowiącego podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji, orzeka się o niedopuszczalności (odmowie) z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wydana na podstawie tego przepisu decyzja jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej podanie, legitymacji strony, wykazania tego, że nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005). Oznacza to, iż postępowanie wyjaśniające dotyczy między innymi kwestii wniesienia żądania przez legitymowany podmiot, mający zdolność do czynności prawnych. Natomiast nie wyjaśnia, czy rzeczywiście zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności, to bowiem jest badane na dalszym etapie postępowania. Postępowanie wyjaśniające kończy się bądź wydaniem postanowienia o wszczęciu, gdy spełnione są warunki formalnoprawne, bądź też decyzją o odmowie wszczęcia, gdy warunki te nie zostały spełnione. Organ administracji wydaje więc decyzję o odmowie wszczęcia postępowania między innymi wtedy, gdy żądanie pochodzi od podmiotu nie będącego stroną w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 1997 r., sygn. akt III SA 1802/95, niepubl.).
Zgodnie z poglądem dominującym w orzecznictwie tylko przepis prawa materialnego przyznający stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści - stanowiąc podstawę interesu prawnego - stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, a więc taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 629/97). Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza zatem ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2000, s. 238). Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, a więc sytuację w której dany podmiot jest co prawda zainteresowany sposobem rozstrzygnięcia danej sprawy, nie może jednakże tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracyjny (wyrok NSA z dnia 27 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1285/98).
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Kolegium - odmawiając wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia "[...]" przyjęło, że skarżąca nie posiada interesu prawnego w wystąpieniu z takim wnioskiem, dlatego, że nie wykazała, iż była ona właścicielem działki nr "[...]" w dniu wydania powyższej decyzji, nadto nie była uczestnikiem tego postępowania. Stanowiska co do tego, że podmiot, który nie był stroną postępowania toczącego się w trybie zwykłym nie posiada również interesu prawnego we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji kończącej takie postępowanie nie można jednoznacznie podzielić. Z uwagi na to, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest odrębnym postępowaniem toczącym się na podstawie art. 157 K.p.a., to w postępowaniu tym organ ma obowiązek ustalić na nowo, w stosunku do postępowania zwykłego, krąg podmiotów posiadających przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. Nie można wobec tego wypowiadać się o jego istnieniu, bądź nieistnieniu w tej konkretnej sprawie bez wszechstronnego zbadania prawdopodobnego wpływu decyzji na sferę praw strony skarżącej.
Należy zauważyć, że w przypadku wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa (lub dotkniętej inną wadą wymienioną w art. 156 § 1 K.p.a.), przyjęcie interpretacji, iż z wnioskiem o stwierdzenie nieważności mógłby wystąpić tylko podmiot, który był uczestnikiem postępowania zwykłego, nie zasługuje na akceptację, gdyż mogłaby prowadzić do sytuacji, że z uwagi na upływ czasu (często bardzo wiele lat po wydaniu decyzji) nie byłoby takiego podmiotu, który mógłby skutecznie wszcząć postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji. W tym zakresie Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielił pogląd przedstawiony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 marca 2001 r., sygn. akt SA 2313/99, w którym stwierdzono, że stronami postępowania o zwrot nieruchomości, a więc podmiotami posiadającymi interes prawny, jest jej poprzedni właściciel lub jego następcy prawni, aktualny właściciel nieruchomości, a także osoby, które wykażą, że przysługuje im tytuł prawnorzeczowy do tej nieruchomości. Rozstrzygnięcie to odnosiło się wprawdzie do nieco innej sytuacji faktycznej, lecz może być analogiczne zastosowane również w niniejszej sprawie.
Istotne w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy skarżąca legitymuje się również w chwili obecnej tytułem prawnorzeczowym do gruntu wydzielonego w wyniku postępowania wymiennego. Skarżąca wywodzi, że na mocy zniesienia współwłasności nieruchomości (w dniu "[...]" - akt notarialny Rep. "[...]") była właścicielką działek nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha, nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha i nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha. W latach osiemdziesiątych wyżej wymienione działki scalono, w wyniku czego dwukrotnie powstała działka nr "[...]" o powierzchni "[...]" ha. Scalenie zostało dokonane omyłkowo, bowiem przepisy prawa nie zezwalają na scalanie działek nie sąsiadujących ze sobą. Wskazała, że w operacie geodezyjnym brak jest przedmiotowej decyzji o scaleniu. Sprzedając w "[...]" działkę nr "[...]", odpowiadającą mniej więcej powierzchni działki nr "[...]" Skarbowi Państwa - Okręgowi Kolei Państwowych, pozostawała w przekonaniu, że sprzedaje działkę nr "[...]". Rzekomo scalona działka nr "[...]" weszła zaś w skład między innymi działki nr "[...]", przekazanej Gminie Miejskiej "[...]" w drodze zamiany dokonanej zaskarżoną decyzją z dnia "[...]". Wnioskodawczyni wskazała, że nie zgłasza roszczeń do działki nr "[...]", gdyż była przekonana, o czym wcześniej wspomniała, że rozporządza działką nr "[...]". Uważa jednak, że została bezprawnie pozbawiona działek nr "[...]" i "[...]". Zaskarżoną zaś decyzją Kierownik Urzędu Rejonowego w "[...]" rozporządził mieniem (działką nr "[...]"), które nigdy nie było własnością Skarbu Państwa.
Sąd uznał, że Kolegium nie dokonało niezbędnej analizy powyższych faktów, zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja tego organu zostały wydane, bez należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Stanowi to naruszenie przepisów postępowania – art. 7, 77 i 107 3 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim istotne wątpliwości budzi twierdzenie skarżącej, że sprzedając w "[...]" działkę nr "[...]" odpowiadającą mniej więcej powierzchni działki nr "[...]" Skarbowi Państwa - Okręgowi Kolei Państwowych, pozostawała w przekonaniu, że sprzedaje jedynie działkę nr "[...]". Tymczasem z jej oświadczenia zawartego w powołanej powyżej umowie sprzedaży z dnia "[...]" (wypis z aktu notarialnego nr "[...]") wynika, że poza sprzedawaną wówczas działką nr "[...]" o powierzchni "[...]", B. L. "nie jest właścicielką innej – nieruchomości poza wymienioną, która stanowi jej majątek odrębny, nabyty w drodze dziedziczenia i zniesienia współwłasności nieruchomości, że z byłym mężem nie zawierała żadnej umowy majątkowej małżeńskiej, oraz ze stan prawny tej nieruchomości nie uległ zmianie". Wskazana rozbieżność winna zostać wyjaśniona przez Kolegium, gdyż oświadczenie skarżącej zawarte w urzędowym dokumencie wskazuje, że całkowicie wyzbyła się ona wówczas swej własności, a nie jedynie w części jak twierdzi obecnie.
W celu wyjaśnienia tej sprzeczności, stanowiącej fakt istotny dla rozstrzygnięcia sprawy, Kolegium winno dokonać przesłuchania skarżącej w trybie art. 86 K.p.a. Przeprowadzenie tego dowodu w sprawie winno ostatecznie usunąć wskazane wyżej wątpliwości i jednoznacznie ustalić, czy skarżąca posiada interes prawny w złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania nieważnościowego. Należy podkreślić, iż organ winien odnieść się nie do sytuacji prawnej skarżącej w trakcie postępowania o wymianę gruntów, zakończonego wydaniem decyzji z dnia "[...]", lecz przede wszystkim do tego, czy decyzja mająca być przedmiotem oceny w postępowaniu nieważnościowym w chwili obecnej w jakikolwiek sposób kształtuje jej sytuację prawną.
Niniejszy wyrok Sądu nie przesądza o treści ponownie wydanej decyzji ostatecznej w tej sprawie. Nakłada on natomiast na organ administracji obowiązek wszechstronnego rozpatrzenia sprawy i dokonania pełnej oceny wszystkich wskazanych wyżej przez Sąd istotnych jej aspektów.
Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę - na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" oraz art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło