II SA/Ol 108/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego ustanowienie radcy prawnego. We wniosku z dnia 28 maja 2012 r., złożonym na urzędowym formularzu, P. B. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]", podnosząc w uzasadnieniu, iż nie ma środków na wynajęcie zawodowego pełnomocnika z wyboru. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych i dochodów. Z informacji zawartych w skardze wynika, że skarżący jest studentem studiów stacjonarnych, od chwili rozpoczęcia studiów nie mieszka w domu i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z matką i bratem, ze względu na bardzo trudne warunki lokalowe zmuszony był wyprowadzić się na stancję. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia (nie jest bowiem możliwe zaspokajanie nawet podstawowych potrzeb związanych chociażby z koniecznym wyżywieniem bez posiadania jakichkolwiek oszczędności, uzyskiwania jakichkolwiek dochodów, czy też korzystania z pomocy rodziny lub osób trzecich), skarżący wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w zakresie odnoszącym się do źródeł utrzymania, ponoszonych wydatków, pomocy członków najbliższej rodziny, lokalu mieszkalnego, wykazanego jako miejsce zamieszkania oraz wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżący przedłożył pismo procesowe z dnia 12 czerwca 2012 r. wraz z załącznikami, uzupełnione następnie w zakresie braku formalnego, w którym wskazał, iż nie może przedstawić umowy najmu lokalu mieszkalnego, wykazanego jako miejsce zamieszkania, gdyż jest to lokal "[...]", a on w miarę swoich możliwości partycypuje w kosztach jego utrzymania. Do przedmiotowego pisma skarżący załączył wydruk z rachunku bankowego za okres od 14 marca do 11 czerwca 2012 r. (saldo dostępne wynosi "[...]") oraz dodatkowe oświadczenia, w których wyjaśnił, iż w okresie "[...]" otrzymywał świadczenie alimentacyjne w kwocie "[...]". Dodatkowo otrzymuje dobrowolne alimenty od matki w kwocie "[...]" (od "[...]" przelewem na rachunek bankowy, wcześniej w gotówce). Zauważył, iż matka nie jest w stanie pomóc mu finansowo, bowiem na jej utrzymaniu pozostaje jeszcze jego "[...]" brat. Skarżący wskazał przeznaczenie ponoszonych wydatków (wyżywienie, stancja, sieciówka, telefon, środki czystości i higieniczne, ksero i materiały szkolne) oraz ich wysokość (łącznie "[...]"). Stwierdził, iż ogranicza się jak może w wydatkach. Zauważył, iż czasami z tytułu pracy dorywczej (prace działkowe u przypadkowych osób) udaje mu się zarobić "[...]". Dodał, iż kiedy otrzymywał "alimenty od ojca" i pomagała mu matka miał zaoszczędzone trochę pieniędzy i z tego żyje teraz, zaczął też teraz pożyczać z myślą, że wypłata świadczenia alimentacyjnego zostanie wznowiona. Wskazać należy, iż w świetle art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie ppsa, skarżący zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie z mocy ustawy. Tym samym w zakresie rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje jedynie kwestia ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z art. 262 ppsa, do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Stosownie też do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ppsa, ustanowienie radcy prawnego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać sąd, iż nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W warunkach niniejszej sprawy, mimo złożenia przez skarżącego dodatkowych oświadczeń i wyciągu z rachunku bankowego nie można ustalić w sposób nie budzący wątpliwości jak w rzeczywistości kształtuje się jego sytuacja finansowa. W konsekwencji nie jest też możliwe ustalenie, że spełnia on przesłankę uzasadniającą ustanowienie dla niego radcy prawnego. Zauważyć należy, iż we wniosku skarżący nie wykazał ani oszczędności pieniężnych ani bieżącego dochodu. Dopiero w odpowiedzi na wezwanie oświadczył, iż utrzymuje się teraz z oszczędności, które poczynił, gdy znajdował się w lepszej sytuacji finansowej, lecz również obecnie nie wskazał wysokości tych oszczędności. Wskazał natomiast ponoszone wydatki, których wysokość (łącznie "[...]") znacznie przewyższa jego jedyne aktualnie (od "[...]") stałe "źródło dochodu" – alimenty od matki w kwocie "[...]", zasilane jedynie okazjonalnie, jak sam oświadczył, środkami pieniężnymi z tytułu prac dorywczych w kwocie "[...]". Podkreślić jednocześnie należy, iż z wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż skarżący nie wykorzystuje całej kwoty przelewanych na jego rachunek alimentów, co dodatkowo budzi wątpliwości co do rzeczywistych źródeł jego utrzymania. Skarżący wskazał wprawdzie również, iż zaczął też teraz pożyczać pieniądze, lecz mimo wezwania, nie wskazał szczegółowo przez kogo udzielana jest mu tego rodzaju pomoc finansowa, od kiedy i w jej wysokości. W tych zatem warunkach, nie znając rzeczywistych źródeł finansowania skarżącego i wysokości środków, jakie z nich pozyskuje oraz wysokości zgromadzonych przez niego oszczędności, nie można ustalić jak w rzeczywistości kształtuje się jego sytuacja finansowa, a w konsekwencji, jakie są jego zdolności płatnicze. Oświadczenia niepełne oraz takie, które budzą wątpliwości, nie mogą stanowić natomiast podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.