II SA/Ol 1084/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 27 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. A. o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. A. i M. A. na decyzję "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wykonania robót budowlanych postanawia odmówić zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, skarżąca – M. A. wniosła o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazała, iż jest jedyną osobą w rodzinie uzyskującą dochód, mąż "nie osiąga stałych dochodów", a na ich utrzymaniu pozostaje dwoje uczących się dzieci. Podniosła, iż w związku z toczącymi się postępowaniami administracyjnymi ponosi stale koszty i obecnie nie jest w stanie udźwignąć dodatkowych. Zauważyła, iż "mieszkanie jest obciążone hipoteką, której miesięczna rata znacznie ogranicza pozostałe wydatki". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwójką dzieci. W skład jej majątku wchodzą dom o powierzchni "[...]" oraz lokal użytkowy o powierzchni ok. "[...]" o wartościach wskazanych we wniosku. W rubryce nr 7.2.3. "Wierzytelności" skarżąca wpisała: "kredyt hipoteczny (...) kredyt konsumencki (...)". W rubryce nr 10 wykazała dochód z tytułu działalności gospodarczej w wysokości "[...]", natomiast w rubryce nr 11 – wydatki: "[...]" ["kredyty + koszty ponoszone na mieszkanie (opłaty)"], "[...]" (leki), "[...]" (wydatki związane z nauką dzieci) i dodała: "pozostałe na zakup żywności, odzieży." W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącej i jej rodziny oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia, wezwana ona została do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do mieszkania, o którym wspomniała w rubryce nr 5, oraz lokalu użytkowego, wykazanego w rubryce nr 7.1.) oraz finansowej (w zakresie odnoszącym się do wysokości przychodu, kosztów uzyskania przychodu oraz dochodu/straty z tytułu działalności gospodarczej uzyskanego/poniesionej w latach 2014-2015; wysokości brutto/netto dochodów jej męża (także o charakterze okresowym) uzyskanych w latach 2014-2015 oraz jego aktualnego statusu zawodowego; studiującej córki i wysokości jej ewentualnych własnych dochodów; wysokości i przeznaczenia ponoszonych wydatków; kredytów, wykazanych w rubryce nr 7.2.3., a ponadto wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków rodziny rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy). W związku z wypełnieniem rubryki nr 4 w sposób niezgodny z pouczeniem skarżąca wezwana została ponadto do złożenia dodatkowego oświadczenia wskazującego, czy zakresem jej żądania – poza zwolnieniem od kosztów sądowych w całości lub w części – objęte jest ponadto ustanowienie zawodowego pełnomocnika – radcy prawnego lub adwokata. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W wyznaczonym terminie skarżąca nie przedłożyła żadnych dodatkowych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych. W pierwszej kolejności, mając na uwadze sposób wypełnienia przez skarżącą rubryki nr 4 oraz wyraźnego zaznaczenia w niej wyłącznie podrubryki nr 4.1., przyjąć należy – wobec niezłożenia przez nią dodatkowego oświadczenia precyzującego zakres jej żądania – iż zakresem żądania skarżącej objęte jest zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżąca nie przedłożyła ani żadnych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych ani żadnego pisma wyjaśniającego brak ich złożenia. Wobec powyższego nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy rzeczywiście skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, a jeśli tak – to w jakim zakresie. To, że skarżąca, mimo wezwania, nie przedkłada żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej 4-osobowej rodziny oraz źródeł jej utrzymania i ponoszonych przez nią wydatków, a także wyciągów z rachunków bankowych, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn braku ich złożenia, uniemożliwia zweryfikowanie oświadczenia skarżącej w zakresie sytuacji materialnej i tym samym ocenę jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Rodzi również wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach i nie pozwala przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżąca nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny, szczególnie że w wyznaczonym w wezwaniu terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpłynęła kwota 500 zł tytułem wpisu od skargi. Wskazać należy, że oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.