II SA/Ol 1098/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2015r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie kary z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry - uchylenia decyzji oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Celnej w O. – po wznowieniu postępowania - odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia "[...]", nr "[...]", utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w E. z dnia "[...]" w przedmiocie wymierzenia S. T. kary pieniężnej w kwocie 12 000 zł z tytułu urządzania gier na automacie JOKERS PLUS poza kasynem gry, tj. w barze "B." przy ul. B. "[...]" w P. W uzasadnieniu podano, że pismem z dnia "[...]" pełnomocnik S.T. złożył wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 i 7 Ordynacji podatkowej. Podał, że w przedmiotowej sprawie było prowadzone jednocześnie postępowanie karno–skarbowe z art. 107 § 1 Kodeksu karnego skarbowego przeciwko S. T. jako właścicielowi wskazanego automatu, w toku którego wyrokiem Sądu Rejonowego w E. w dniu "[...]" (sygn. akt "[...]") wnioskodawca został uznany winnym popełnienia zarzucanego mu czynu. Jednakże Sąd Okręgowy w E. w dniu "[...]" (sygn. akt "[...]") wydał wyrok uniewinniający. Pełnomocnik strony wskazał, że z uzasadnień wyroków, a także z uzasadnienia decyzji ostatecznej, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania, wynika kontrowersja stanowisk dotycząca wydanych w sprawie opinii biegłych. Według pełnomocnika strony prawomocne rozstrzygnięcia sądu kształtujące prawo lub stosunek prawny są wiążące (art. 8 § 1 i 2 k.p.k.). Skoro zatem wnioskodawca został uniewinniony w postępowaniu karno–skarbowym od postawionego mu zarzutu, który jest tożsamy w decyzji wymierzającej mu karę pieniężną na podstawie ustawy o grach hazardowych, to fakt ten powinien rzutować na rozstrzygnięcie w postępowaniu administracyjno-podatkowym i tym samym stanowi podstawę do wnioskowanego wznowienia postępowania. Postanowieniem z dnia "[...]" organ wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie, w toku którego ustalono, że ostateczna decyzja, której dotyczy wniosek została wydana w dniu "[...]", a wyrok Sądu Okręgowego w E. uniewinniający S. T. został wydany w dniu "[...]". Przy czym wskazano, że przyczyną uniewinnienia oskarżonego był fakt, że sąd pierwszej instancji, przypisując oskarżonemu określone zachowanie, pominął jedno z istotnych znamion zarzucanego mu czynu, tj. znamię czasownikowe. W efekcie sąd II instancji uznał, że czyn, który został przypisany oskarżonemu przez sąd w wyroku nie zawiera wszystkich ustawowych znamion przestępstwa określonego w art. 107 § 1 k.k.s. W konsekwencji Sąd Okręgowy, nie analizując treści zarzutów apelacyjnych, zmienił zaskarżony wyrok i uniewinnił oskarżonego od przypisanego mu w wyroku czynu. W związku z tym sąd ten nie oceniał także dowodów, w tym opinii biegłych. Organ wskazał, że postępowanie karno-skarbowe jest całkowicie odrębne od postępowania podatkowego i nie można mówić o tożsamości tych spraw. Przedmiotem regulacji w kodeksie karnym skarbowym jest odpowiedzialność karna za przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe, a przedmiotem regulacji ustawy o grach hazardowych jest określenie warunków urządzania i zasad prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach, w tym określenie należnych z tego tytułu Skarbowi Państwa danin publicznoprawnych. Kary pieniężne, wymierzane i pobierane w trybie postępowania administracyjnego, stanowią formę zryczałtowanej opłaty z tytułu urządzania gier hazardowych wbrew przepisom ustawy. Podkreślono, że kara administracyjna, określona w art. 89 ustawy o grach hazardowych, nie jest konkurencyjna i nie pozostaje w zbiegu z karą grzywny orzekaną na podstawie art. 107 k.k.s., ani też nie stanowi sankcji, lecz zastępcze wykonanie obowiązku podatkowego. Wskazano, że postępowanie karnoskarbowe oparte jest o zasadę winy, a zatem o jego wyniku nie decyduje tylko ocena charakteru gry, ale także kwestia winy osoby, której postawiono zarzuty i którą następnie oskarżono o przestępstwo lub wykroczenie karnoskarbowe. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie wyszły na jaw nowe dowody i okoliczności faktyczne, które miałyby wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, a wskazane orzeczenia sądów powszechnych nie mają wpływu na treść wydanej decyzji. Podkreślono, że podstawą wydania decyzji w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry był przeprowadzony przez funkcjonariuszy eksperyment oraz opinie techniczne biegłych sądowych, ocenione zgodnie z art. 191 Ordynacji podatkowej, a ponadto w toku postępowania ustalono, że strona nie dysponowała stosownym zezwoleniem na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Zatem nie została spełniona żadna z przesłanek wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, a zatem nie ma podstaw do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik S. T., adwokat J. K., wnosząc o jej uchylenie i spowodowanie uchylenia nałożonej na stronę kary pieniężnej w kwocie 12 000 zł. Podniósł, że fakt prawomocnego uniewinnienia strony w postępowaniu sądowym od zarzutu popełnienia przestępstwa karnoskarbowego z art. 107 § 1 kks nie może być pominięty, chociażby ze względu na treść przepisu art. 8 § 2 kpk, który stanowi, że prawomocne rozstrzygnięcia sądu kształtujące prawo lub stosunek prawny są wiążące. Zaznaczył, że wyrok uniewinniający nie był znany organom celnym, gdy rozstrzygały o zasadności wymierzenia kary pieniężnej, gdyż ujawnił się dopiero wówczas, gdy Sąd drugiej instancji wyrokiem z dnia "[...]" zmienił wyrok pierwszoinstancyjny. W ocenie strony odwołującej się zaistniały przesłanki wznowienia postępowania, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 i 7 Ordynacji podatkowej. Pełnomocnik strony wskazał, że organy państwowe winny rozstrzygać sprawy obywateli tak, aby pogłębiać zaufanie do nich jako działających praworządnie. Zatem nie może być sytuacji, że w oparciu o ten sam stan faktyczny będzie inna ocena różnych organów, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Fakt, że sąd powszechny uznał, że nie popełniono przestępstwa karno-skarbowego, winien być wiążący dla innych organów państwowych, w tym organów celnych. Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Celnej w O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 i pkt 7 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję oraz jeżeli decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Podkreślono, że wznowienie postepowania jest instytucja, która umożliwia weryfikację ostatecznych decyzji z powodu wad postępowania, a nie samej decyzji. Przedmiotem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie sprawy, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 pkt 1-11 Ordynacji podatkowej. Instytucja wznowienia postępowania nie jest zatem środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia tej wadliwości. W niniejszej sprawie strona jako nowe okoliczności, nieznane organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej, przedstawiła wyrok Sądu Okręgowego w E. z dnia "[...]" wydany na skutek rozpoznania apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w E. z dnia "[...]" oraz akt oskarżenia z dnia "[...]" sporządzony przez Urząd Celny w E. Podkreślono, że sąd uniewinnił S. T. nie ze względu na fakt, że nie był winny zarzucanego mu czynu, lecz ze względu na fakt, że Sąd Rejonowy w opisie czynu przypisanego oskarżonemu nie zawarł wszystkich ustawowych znamion przestępstwa. Sąd Okręgowy nie rozpatrywał zatem kwestii przestępstwa w oparciu o art. 107 § 1 kks, jak również nie oceniał dowodów, w tym opinii biegłych. W związku z tym wskazane przez wnioskodawcę dokumenty nie mają wpływu na treść ostatecznej decyzji z dnia "[...]". Podniesiono, że wyrok Sądu Rejonowego w E. uznający S. T. za winnego zarzucanego mu czynu został wydany w dniu "[...]" i tym samym, nie był podstawą do podjęcia rozstrzygnięcia zawartego w decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry, zarówno w pierwszej instancji, jak i w decyzji ostatecznej. Natomiast wyrok Sądu Okręgowego w E., uniewinniający odwołującego się, zapadł w dniu "[...]" i to z uwagi na stwierdzone braki w opisie czynu przypisanego oskarżonemu. Ponadto organ odwoławczy wziął pod uwagę pozostałe, niewskazane przez stronę we wniosku, przesłanki wznowienia postępowania i doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do uchylenia wskazanej decyzji ostatecznej. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie S. T., reprezentowany przez adwokata A. Z., zarzucając naruszenie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że okoliczność uniewinnienia skarżącego od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 107 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, stawianego mu w postępowaniu karnym toczącym się przez Sądem Rejonowym w E., nie stanowi nowej okoliczności faktycznej i nie może być podstawą wznowienia postępowania w sprawie oraz art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie przez organ pierwszej instancji dowodów wskazujących, że w sprawie skarżący został uniewinniony od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s. i brak było przesłanki do uznania, że działał w sposób naruszający przepisy ustawy o grach hazardowych. W związku z powyższym strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi zakwestionowano stanowisko organu dotyczące wpływu orzeczeń sądów powszechnych w sprawie karnej, jakie zapadły w wyniku wniesienia przez Urząd Celny w E. aktu oskarżenia. Wskazano, że sposób dookreślenia czynu zarzucanego oskarżonemu należy do podmiotu inicjującego, zaś błędne lub nieprecyzyjne wskazanie kwestionowanego zachowania nie może negatywnie wpływać na sytuację oskarżonego, a tym bardziej nie może być interpretowane na niekorzyść. Takie stanowisko zajął Sąd Okręgowy w E. i uniewinnił skarżącego od stawianego mu zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s. W ocenie pełnomocnika skarżącego chybione jest stanowisko organu, że uniewinnienie od popełnienia przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s. pozostaje bez wpływu na możliwość wymierzenia kary za delikt administracyjny w oparciu o art. 89 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, z powodów wskazanych w złożonym odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Podkreślono, że treść uzasadnienia Sądu Okręgowego w E. została potraktowana wybiórczo i jednostronnie. Zaznaczono, że skarżący został uniewinniony od stawianego mu zarzutu, a tym samym, mając na uwadze, że jako osoba fizyczna może ponosić swoją odpowiedzialność tylko w sferze karnoskarbowej, brak było podstaw do uznania jego odpowiedzialności za delikt administracyjny. Ponadto wskazano, że wyrok sądu okręgowego, a także materiał dowodowy wskazany w treści aktu oskarżenia wywiedziony w sprawie karnej przeciwko skarżącemu stanowią dowód w rozumieniu art. 180 Ordynacji podatkowej. Natomiast fakt, że oba wyroki sądów powszechnych zapadły po wydaniu decyzji ostatecznej z dnia "[...]" nie stanowi przeszkody do uznania, że jako emanacja wywiedzionego przez organ skarbowy aktu oskarżenia w sprawie, dowodzą okoliczności już istniejących w dacie wydania decyzji ostatecznej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podnieść należy, że w myśl art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r. poz. 749 ze zm., dalej jako: O.p.) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Z kolei w myśl art. 240 § 1 pkt 7 O.p. wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Przy czym zgodnie z art. 245 § 1 O.p. organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego wydaje decyzję, w której albo uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie, albo odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1, albo odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, lecz w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa lub wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub art. 70 O.p. Zatem warunkiem uchylenia decyzji ostatecznej, objętej wnioskiem o wznowienie postępowania, jest zaistnienie przesłanek wznowieniowych. Postępowanie to nie jest bowiem kontynuacją postępowania zwyczajnego i – jak słusznie wskazał organ - nie stanowi instrumentu do wzruszenia każdej decyzji ostatecznej. W niniejszej sprawie organ odmówił uchylenia w trybie wznowieniowym ostatecznej decyzji wymierzającej – na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201 poz. 1540 ze zm., dalej jako: u.g.h.) – kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry, uznając, że przytoczona przez skarżącego okoliczność w postaci wyroku sądu karnego uniewinniającego go od popełnienia przestępstwa określonego w art. 107 § 1 Kodeksu karnego skarbowego nie wypełniają przesłanek, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 i 7 O.p., na które powołał się skarżący. W ocenie Sądu ocena ta jest prawidłowa, gdyż fakt wydania wyroku uniewinniającego nie stanowi nowej, istotnej dla sprawy okoliczności faktycznej, ani nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji nieznanego organowi, który wydał decyzję, a decyzja objęta wnioskiem o wznowienie nie została wydana na podstawie orzeczenia sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Zważyć należy, że stosownie do art. 107 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 186 ze zm., dalej jako: k.k.s.) podlega karze kto wbrew przepisom ustawy lub warunkom koncesji lub zezwolenia urządza lub prowadzi grę losową, grę na automacie lub zakład wzajemny. Przy czym wskazać należy, że art. 1 § 1 k.k.s. określa, że odpowiedzialności karnej za przestępstwo skarbowe lub odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe podlega ten tylko, kto popełnia czyn społecznie szkodliwy, zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Przy czym zgodnie z art. 4 k.k.s. przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe można popełnić umyślnie, a także nieumyślnie, jeżeli kodeks tak stanowi. W myśl zaś art. 1 § 3 k.k.s. nie popełnia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu. Zatem odpowiedzialność karno-skarbowa oparta jest o zasadę winy. Wina zaś to zarzut wadliwego ukształtowania woli sprawcy polegającego na tym, że nie zdecydował się na zachowanie zgodne z prawem, chociaż miał taką możliwość, gdyż bezprawność czynu była rozpoznawalna i mógłby działać zgodnie z normą prawną. Zasada winy wyłącza możliwość przypisania sprawcy obiektywnych następstw czynu. Ponadto wina zostaje wyłączona w przypadku wystąpienia określonych w ustawie okoliczności wyłączających winę, takich jak: stan wyższej konieczności, usprawiedliwione nierozpoznanie bezprawności czynu, usprawiedliwiony błąd co do okoliczności wyłączającej bezprawność lub winę, działanie na rozkaz, a także nieletniość sprawcy lub jego niepoczytalność. Z kolei art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. stanowi, że karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe na automatach poza kasynem gry. Zgodnie z art. 90 ust. 1 i 2 u.g.h. kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa. Z kolei art. 91 stanowi, że do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa. Zatem kara wymierzona na podstawie art. 89 u.g.h. nie jest odpowiedzialnością opartą na zasadzie winy. Kara ta stosowana jest automatycznie, z mocy ustawy, w przypadku stwierdzenia przesłanek zawartych w powołanym przepisie, w oderwaniu od winy oraz okoliczności czynu. Przy czym bez względu na to w jaki sposób zakończy się postępowanie karnoskarbowe (np. umorzenie postępowania przygotowawczego, uniewinnienie) lub też kiedy w ogóle postępowanie karnoskarbowe nie zostanie wszczęte, osoby fizyczne wskazane w art. 89 ust. 1 u.g.h. podlegają karze pieniężnej. Jak bowiem wskazano w orzeczeniu w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2008r. (sygn. akt SK 75/06, OTK-A 2008, nr 2, poz. 30) kara administracyjna nie stanowi odpłaty za popełniony czyn, lecz ma charakter środka przymusu służącego zapewnieniu realizacji wykonawczo-zarządzających zadań administracji agregowanych przez pojęcie interesu publicznego. Wbrew zatem twierdzeniu pełnomocnika skarżącego fakt uniewinnienia w postepowaniu karno-skarbowym nie ma wpływu na odpowiedzialność administracyjną. Jak wskazano bowiem wyżej odpowiedzialność karna i odpowiedzialność administracyjna mają zupełnie odrębny, niezależny od siebie charakter. Z tych względów nie można podzielić stanowiska pełnomocnika skarżącego dotyczącego związania organów administracji wyrokiem sądu karnego, skoro dotyczy on wyłącznie odpowiedzialności karnej. W związku z tym nie można przyjąć, że wyrok sadu karnego jest nową, istotna dla sprawy okolicznością faktyczną. Wyrok sądu karnego nie stanowił także podstawy do wydania decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania. Skoro zaś brak było podstaw wznowieniowych, to organ związany był treścią art. 245 § 1 pkt 2 O.p. Dlatego zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - skargę oddalił.